Ảnh lệch (Bias Frame) là ảnh hiệu chuẩn kỹ thuật, giúp loại bỏ nhiễu điện tử của cảm biến, đặc biệt cần thiết khi phơi sáng dài trong đêm.

Ảnh lệch (Bias Frame) là một bức ảnh bạn chụp với nắp ống kính đóng kín, sử dụng tốc độ màn trập nhanh nhất và cùng mức ISO với ảnh chính. Mục đích của nó không phải là ghi lại hình ảnh mà là để ghi lại "nhiễu đọc" (read noise). Đây là loại nhiễu điện tử cố hữu do cảm biến tạo ra mỗi khi đọc dữ liệu, xuất hiện trong mọi bức ảnh bạn chụp.

Bằng cách sử dụng các phần mềm xử lý hậu kỳ, bạn có thể lấy thông tin nhiễu từ ảnh lệch để trừ nó khỏi ảnh phong cảnh, giúp bức ảnh cuối cùng trong và chi tiết hơn. Kỹ thuật này đặc biệt quan trọng trong nhiếp ảnh thiên văn và phơi sáng dài, nơi các chi tiết nhỏ nhất và độ sạch của ảnh là ưu tiên hàng đầu.

Khi bạn thực hiện một chuyến đi săn ảnh tại các địa điểm hoang sơ của Việt Nam, việc tối ưu chất lượng ảnh gốc là yếu tố quyết định. Ảnh lệch giúp bạn giải quyết vấn đề nhiễu ngay từ nguồn, mang lại nhiều lợi ích thực tế.

• Chụp ảnh dải Ngân Hà: Khi bạn phơi sáng bầu trời đêm tại những nơi như Tà Xùa (Sơn La) hay Mũi Dinh (Ninh Thuận), cảm biến sẽ ghi nhận cả tín hiệu ánh sáng yếu từ các vì sao và nhiễu điện tử. Sử dụng ảnh lệch giúp loại bỏ lớp nhiễu nền, làm cho dải Ngân Hà trở nên nổi bật và sắc nét hơn.
• Phơi sáng thác nước và dòng suối: Để tạo hiệu ứng dòng nước mềm mại như lụa ở Thác Bản Giốc (Cao Bằng) hay các con suối trong vườn quốc gia Cúc Phương, bạn cần phơi sáng dài. Ảnh lệch giúp đảm bảo vùng tối trong ảnh (như các hốc đá) không bị nhiễu hạt, giữ được chi tiết và độ sâu.
• Quay video Time-lapse ban đêm: Khi quay Time-lapse chuyển động của sao trời, bạn phải chụp hàng trăm bức ảnh liên tiếp. Việc áp dụng ảnh lệch cho cả chuỗi ảnh giúp loại bỏ nhiễu một cách đồng nhất, tạo ra một video cuối cùng mượt mà, chuyên nghiệp.
• Chụp ảnh trong hang động: Môi trường thiếu sáng trong các hang động như Sơn Đoòng hay hang Én đòi hỏi ISO cao và phơi sáng dài. Ảnh lệch giúp làm sạch các vùng tối, khôi phục chi tiết mà không làm ảnh hưởng đến màu sắc tự nhiên của thạch nhũ.

Tạo một bộ ảnh lệch rất đơn giản và bạn có thể làm tại nhà trước chuyến đi để tiết kiệm thời gian, pin máy ảnh tại hiện trường.

Các bước tạo ảnh lệch

1. Chọn ISO: Xác định các mức ISO bạn thường xuyên sử dụng để chụp ảnh ngoài trời, ví dụ: ISO 1600, 3200, 6400 cho chụp đêm.
2. Đóng nắp ống kính: Đảm bảo không có ánh sáng lọt vào cảm biến. Bạn nên che cả khung ngắm quang học (viewfinder) lại.
3. Thiết lập máy ảnh: Chuyển sang chế độ Manual (M), chọn mức ISO đã định, và đặt tốc độ màn trập ở mức nhanh nhất máy ảnh cho phép (ví dụ 1/4000s hoặc 1/8000s).
4. Chụp ảnh: Chụp khoảng 30–50 tấm ảnh lệch cho mỗi mức ISO. Số lượng ảnh nhiều giúp phần mềm tạo ra một "ảnh lệch chủ" (Master Bias Frame) chính xác hơn bằng cách lấy trung bình và loại bỏ các yếu tố ngẫu nhiên.

Lưu ý khi tác nghiệp ngoài trời

• Tạo thư viện ảnh lệch: Bạn chỉ cần tạo thư viện ảnh lệch một lần cho mỗi máy ảnh. Vì nhiễu đọc không phụ thuộc vào nhiệt độ, bạn có thể tái sử dụng chúng cho mọi chuyến đi. Hãy lưu chúng vào một thư mục riêng trên máy tính.
• Quản lý thiết bị: Trong các chuyến đi dài ngày đến những nơi có độ ẩm cao như rừng núi Tây Bắc hay các khu dự trữ sinh quyển ven biển, hãy bảo quản thẻ nhớ trong hộp chống ẩm. Pin máy ảnh và flycam nên được sạc đầy và giữ trong túi bảo vệ để tránh mất năng lượng do nhiệt độ thấp.
• Tối ưu hậu kỳ: Khi về nhà, sử dụng các phần mềm chuyên dụng như DeepSkyStacker, PixInsight hoặc các tập lệnh (script) trong Photoshop để tự động trừ nhiễu từ ảnh lệch khỏi các bức ảnh phong cảnh của bạn. Quá trình này giúp nâng cao chất lượng ảnh một cách rõ rệt.

Tôi có cần chụp ảnh lệch mỗi khi đi chụp không?

Không, bạn chỉ cần tạo một thư viện ảnh lệch cho mỗi mức ISO bạn dùng và có thể tái sử dụng chúng trong thời gian dài.

Ảnh lệch có giống ảnh tối (Dark Frame) không?

Không, ảnh lệch khử nhiễu điện tử cố định của cảm biến, còn ảnh tối khử nhiễu phát sinh do cảm biến nóng lên khi phơi sáng dài.

Kỹ thuật ảnh lệch là một công cụ hiệu quả giúp bạn nâng cao chất lượng tác phẩm nhiếp ảnh ngoài trời. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng từ khâu thiết bị đến kỹ thuật sẽ giúp bạn tận dụng tối đa vẻ đẹp của thiên nhiên Việt Nam.

Xem thêm các mẫu balo máy ảnh chuyên dụng tại WeTrek.vn.