Bài thi dressage là một chuỗi các động tác cưỡi ngựa được thực hiện theo trình tự, nhằm đánh giá sự huấn luyện, hài hòa và vâng lời của ngựa.

Bài thi dressage (Dressage Test) là một hình thức thi đấu trong môn cưỡi ngựa. Trong đó, người cưỡi và ngựa cùng nhau thực hiện một loạt các động tác đã được quy định trước trong một sân đấu hình chữ nhật. Mục đích không phải là tốc độ, mà là để thể hiện mức độ huấn luyện của ngựa. Giám khảo sẽ đánh giá sự chính xác, hài hòa, dẻo dai của ngựa và sự giao tiếp tinh tế giữa người và ngựa. Dressage còn được gọi là “ballet trên lưng ngựa” vì nó yêu cầu sự duyên dáng và chính xác cao.

Mục tiêu cuối cùng của dressage là phát triển khả năng của ngựa một cách có hệ thống, làm cho ngựa trở nên bình tĩnh, dẻo dai và vâng lời. Điều này giúp ngựa và người cưỡi đạt được sự thấu hiểu hoàn hảo. Quá trình huấn luyện này tuân theo một hệ thống gọi là Thang huấn luyện (Training Scale).

Các nguyên tắc chính bao gồm:

• Nhịp điệu (Rhythm): Ngựa di chuyển với nhịp độ đều đặn, ổn định ở các dáng đi cơ bản là đi bộ, đi nước kiệu và phi.

• Sự dẻo dai (Suppleness): Ngựa thả lỏng các cơ bắp, di chuyển linh hoạt và uyển chuyển, sẵn sàng uốn cong cơ thể theo các đường cong.

• Sự kết nối (Contact): Người cưỡi duy trì một kết nối nhẹ nhàng và ổn định với miệng ngựa thông qua dây cương. Đây là kênh giao tiếp chính.

• Sự thúc đẩy (Impulsion): Đây là năng lượng được tạo ra từ chân sau của ngựa, được truyền qua cơ thể và được người cưỡi kiểm soát. Nó không phải là tốc độ.

• Sự thẳng thắn (Straightness): Ngựa di chuyển sao cho hai chân sau đi đúng vào dấu chân của hai chân trước, dù đang đi thẳng hay đi cong.

• Sự thu mình (Collection): Đây là cấp độ cao nhất, khi ngựa dồn trọng lượng về phía sau, giúp phần thân trước nhẹ nhàng và linh hoạt hơn để thực hiện các động tác khó.

Các bài thi dressage được phân chia thành nhiều cấp độ khác nhau, từ cơ bản cho người mới bắt đầu đến Grand Prix dành cho các vận động viên Olympic. Mỗi cấp độ sẽ giới thiệu các động tác mới và yêu cầu mức độ chính xác, sự thu mình cao hơn. Việc phân cấp này đảm bảo ngựa và người cưỡi phát triển kỹ năng một cách tuần tự và an toàn.

Tại Việt Nam, các câu lạc bộ cưỡi ngựa thường tổ chức các bài thi ở cấp độ nhập môn và cơ bản. Các bài thi này tập trung vào các động tác nền tảng như đi vòng tròn, chuyển đổi giữa các dáng đi và duy trì nhịp điệu ổn định. Đây là cơ hội tốt để bạn làm quen với không khí thi đấu.

Một bài thi dressage tiêu chuẩn diễn ra trong một sân đấu hình chữ nhật, thường có kích thước 20x40 mét cho cấp độ thấp và 20x60 mét cho cấp độ cao. Xung quanh sân đấu có các chữ cái được đặt ở những vị trí cụ thể. Người cưỡi phải ghi nhớ trình tự bài thi và thực hiện các động tác tại đúng các điểm chữ cái này.

Một số động tác bạn sẽ gặp trong các bài thi cơ bản:

• Đi vòng tròn (Circles) với đường kính 20 mét.

• Chuyển đổi dáng đi (Transitions) một cách mượt mà, ví dụ từ đi nước kiệu sang đi bộ, hoặc từ đi bộ sang dừng.

• Đi đường thay đổi (Change of rein), ví dụ đi nước kiệu chéo qua sân đấu.

• Đi ngang (Leg-yield), ngựa di chuyển đồng thời về phía trước và sang ngang.

Mỗi động tác trong bài thi được một hoặc nhiều giám khảo chấm điểm trên thang điểm từ 0 (không thực hiện) đến 10 (xuất sắc). Ngoài điểm cho từng động tác, còn có các điểm tổng thể (collective marks) cho dáng đi của ngựa, sự thúc đẩy, sự vâng lời và tư thế của người cưỡi. Tổng điểm được quy đổi thành tỷ lệ phần trăm. Một bài thi đạt trên 60% được xem là tốt, và trên 70% là rất xuất sắc.

Trang phục và trang bị đúng quy định là bắt buộc khi tham gia thi đấu dressage. Điều này không chỉ thể hiện sự tôn trọng mà còn đảm bảo an toàn.

• Mũ bảo hiểm (Helmet): Luôn là trang bị an toàn quan trọng nhất.

• Áo thi đấu (Competition Jacket): Thường là màu tối như đen hoặc xanh navy.

• Quần cưỡi ngựa (Breeches): Màu trắng hoặc màu sáng.

• Ủng cao cổ (Tall Boots): Màu đen, sạch sẽ và được đánh bóng.

• Găng tay (Gloves): Thường là màu trắng hoặc đen.

• Yên dressage (Dressage Saddle): Có thiết kế vạt dài và thẳng hơn yên đa dụng, giúp chân người cưỡi duỗi dài và ổn định.

• Dây cương và bộ hàm thiếc (Bridle and Bit): Phải tuân thủ quy định của từng cấp độ thi đấu.

• Tấm lót yên (Saddle Pad): Thường có hình vuông và màu trắng.

Bộ môn cưỡi ngựa và dressage đang dần phát triển tại Việt Nam, với các câu lạc bộ chuyên nghiệp xuất hiện ở các thành phố lớn như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Các trung tâm này không chỉ cung cấp dịch vụ huấn luyện mà còn tổ chức các cuộc thi quy mô nhỏ. Đây là môi trường tốt để bạn học hỏi kỹ thuật, giao lưu với cộng đồng và trải nghiệm cảm giác thi đấu thực tế. Việc tham gia giúp bạn xây dựng kỷ luật, sự kiên nhẫn và mối liên kết sâu sắc với ngựa.

1. Dressage có phải chỉ dành cho vận động viên chuyên nghiệp không?

Không, dressage có các cấp độ phù hợp cho mọi người, từ người mới bắt đầu đến chuyên nghiệp.

2. Cần chuẩn bị gì trước khi tham gia bài thi dressage đầu tiên?

Bạn cần nắm vững các động tác cơ bản trong bài thi, ghi nhớ trình tự và chuẩn bị đầy đủ trang bị theo quy định.

3. Điểm số bao nhiêu được xem là tốt trong một bài thi dressage?

Một bài thi đạt kết quả trên 60% được coi là tốt, thể hiện sự hài hòa và chính xác cơ bản.

Xem trang phục cưỡi ngựa tại WeTrek.vn.