Bấm thẻ điểm (Checkpoint Punch) là hành động xác nhận bạn đã đến trạm kiểm soát trong các cuộc thi định hướng bằng thẻ điện tử hoặc dụng cụ bấm lỗ.

Bấm thẻ điểm (Checkpoint Punch) là một hành động cơ bản trong các môn thể thao định hướng như Chạy định hướng (Orienteering) hay Đua xe đạp địa hình định hướng (Mountain Bike Orienteering). Khi đến một trạm kiểm soát (Control Point), bạn phải dùng một thiết bị để ghi lại sự có mặt của mình. Hành động này chứng minh bạn đã tìm thấy đúng vị trí theo yêu cầu của bản đồ và lộ trình. Nó xác nhận bạn đã hoàn thành một phần của thử thách điều hướng.

Có hai hình thức bấm thẻ điểm chính trong các hoạt động ngoài trời. Mỗi hình thức có ưu và nhược điểm riêng, phù hợp với từng loại hình sự kiện và địa hình.

Đây là phương pháp sử dụng một thẻ giấy (Control Card) và một dụng cụ bấm lỗ. Mỗi trạm kiểm soát sẽ có một dụng cụ bấm với mẫu kim khác nhau. Bạn phải bấm đúng ô tương ứng với trạm kiểm soát trên thẻ giấy của mình. Mẫu lỗ độc nhất này là bằng chứng bạn đã đến đúng địa điểm.

• Ưu điểm: Chi phí thấp, không yêu cầu công nghệ phức tạp, hoạt động tốt trong mọi điều kiện thời tiết.
• Nhược điểm: Tốn thời gian kiểm tra thủ công sau cuộc thi, dễ xảy ra sai sót, thẻ giấy dễ bị hỏng khi gặp nước hoặc bùn đất.

Ví dụ: Một số câu lạc bộ định hướng mới thành lập tại Việt Nam hoặc các sự kiện nhỏ tổ chức ở Vườn quốc gia Ba Vì có thể áp dụng hình thức này để giảm chi phí.

Đây là phương pháp hiện đại, sử dụng một con chip điện tử (Electronic Card hoặc Dibber) và một trạm ghi nhận điện tử (Control Station). Bạn chỉ cần đưa con chip của mình vào trạm điện tử. Thiết bị sẽ phát ra tiếng bíp và nháy đèn để xác nhận đã ghi nhận thành công thời gian bạn đến nơi.

• Ưu điểm: Nhanh chóng, chính xác tuyệt đối, tự động ghi lại thời gian và thứ tự các trạm. Kết quả được xử lý ngay lập tức sau khi bạn về đích.
• Nhược điểm: Chi phí đầu tư ban đầu cao, yêu cầu thiết bị hoạt động bằng pin.

Ví dụ: Các giải chạy địa hình lớn tại Việt Nam như Vietnam Mountain Marathon (VMM) hay Vietnam Trail Marathon (VTM) đều sử dụng chip điện tử để theo dõi vận động viên qua từng trạm kiểm soát (CP) trên đường chạy.

Bấm thẻ điểm không chỉ là một thủ tục. Nó là phần cốt lõi của các môn thể thao định hướng, trực tiếp kiểm tra và rèn luyện kỹ năng của người tham gia.

Hành động này buộc bạn phải kết hợp nhuần nhuyễn nhiều kỹ năng điều hướng. Bạn cần đọc bản đồ địa hình (Topographic Map), sử dụng la bàn (Compass) để xác định phương hướng, và quan sát các đặc điểm tự nhiên. Mục tiêu của bạn là tìm ra vị trí chính xác của trạm kiểm soát, một điểm nhỏ được đánh dấu trên bản đồ.

Việc tìm và bấm thẻ thành công tại mỗi trạm mang lại cảm giác hoàn thành mục tiêu. Nó khẳng định khả năng định vị và di chuyển hiệu quả của bạn trong môi trường tự nhiên, dù là trong rừng rậm, trên núi cao hay giữa một cao nguyên.

Các hoạt động định hướng ngoài trời luôn gắn liền với nguyên tắc bảo tồn thiên nhiên. Việc thiết kế các trạm kiểm soát và yêu cầu bấm thẻ điểm cũng góp phần vào mục tiêu này.

Các ban tổ chức sự kiện thường đặt trạm kiểm soát trên các lối mòn có sẵn hoặc những khu vực ít nhạy cảm về mặt sinh thái. Điều này khuyến khích người tham gia di chuyển theo những tuyến đường đã định, hạn chế việc tạo ra lối mòn mới gây xói mòn đất và phá vỡ thảm thực vật. Khi bạn tập trung tìm đường đến trạm, bạn cũng tuân thủ các quy tắc di chuyển bền vững.

Tại các Vườn quốc gia hay Khu bảo tồn thiên nhiên ở Việt Nam, việc tuân thủ lộ trình giữa các trạm kiểm soát giúp bảo vệ hệ sinh thái địa phương. Bạn di chuyển hiệu quả, hoàn thành thử thách mà không làm ảnh hưởng đến môi trường sống của động thực vật hoang dã. Hành động bấm thẻ tại mỗi trạm nhắc nhở bạn về trách nhiệm di chuyển có ý thức, chỉ để lại dấu chân và lấy đi những kỷ niệm.

Để tìm đến các trạm kiểm soát một cách chính xác, bạn cần trang bị những công cụ điều hướng phù hợp. Những thiết bị này giúp bạn xác định vị trí của mình và vạch ra con đường tối ưu nhất.

• Bản đồ địa hình: Công cụ quan trọng nhất, cung cấp thông tin chi tiết về địa hình, độ cao, sông suối và các đặc điểm khác.
• La bàn: Giúp bạn định hướng bản đồ và xác định phương vị để di chuyển thẳng đến mục tiêu.
• Thiết bị định vị GPS: Đồng hồ thể thao hoặc thiết bị GPS cầm tay giúp xác định tọa độ chính xác, theo dõi lộ trình và ghi lại quãng đường.
• Đèn pin đội đầu: Cần thiết khi tham gia các hoạt động diễn ra vào ban đêm, giúp bạn đọc bản đồ và quan sát đường đi.

Bạn sẽ bị phạt thời gian hoặc bị loại khỏi cuộc thi tùy theo quy định của ban tổ chức.

Ban tổ chức thường cung cấp thẻ bấm giấy hoặc cho thuê chip điện tử khi bạn tham gia.

Hoạt động này chủ yếu dành cho các cuộc thi định hướng, không phổ biến trong đi bộ đường dài cá nhân.

Xem các thiết bị định vị GPS tại WeTrek.vn.