Biên lưu vực (Watershed Boundary) là đường ranh giới tưởng tượng, thường chạy dọc theo các đỉnh núi, sườn đồi, và các điểm đất cao nhất. Đường này phân chia các khu vực thoát nước riêng biệt. Mọi giọt nước rơi xuống một bên của biên lưu vực sẽ chảy vào một con sông hoặc hồ cụ thể. Nước rơi ở phía bên kia sẽ chảy vào một hệ thống sông hồ khác.

Bạn có thể hình dung một lưu vực (Watershed) giống như một cái bát. Biên lưu vực chính là vành bát. Toàn bộ nước rơi vào bên trong bát sẽ chảy xuống điểm trũng nhất. Trong tự nhiên, điểm trũng nhất đó là sông, hồ, hoặc vịnh biển nơi bạn chèo thuyền.

Hiểu về biên lưu vực giúp bạn lên kế hoạch cho chuyến đi an toàn và có trách nhiệm hơn. Nó ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm chèo thuyền kayak, SUP, hay packrafting của bạn.

Ảnh hưởng đến mực nước và dòng chảy

Biên lưu vực xác định quy mô của khu vực thu nước. Một lưu vực rộng lớn sẽ thu thập nhiều nước mưa hơn. Điều này có nghĩa là:

• Sau một cơn mưa lớn ở thượng nguồn, mực nước và tốc độ dòng chảy tại điểm bạn chèo thuyền sẽ tăng lên đáng kể, dù nơi bạn đứng trời không mưa.
• Biết được phạm vi lưu vực giúp bạn dự đoán những thay đổi của dòng sông để chuẩn bị kỹ năng và thiết bị phù hợp.

Ví dụ: Lưu vực sông Đà rất rộng, trải dài qua nhiều tỉnh Tây Bắc. Một trận mưa lớn ở Sơn La sẽ làm nước hồ Hòa Bình dâng cao và dòng chảy ở hạ lưu mạnh hơn sau một khoảng thời gian. Người chèo thuyền cần theo dõi thời tiết toàn bộ lưu vực, không chỉ tại điểm xuất phát.

Chất lượng nguồn nước

Mọi hoạt động diễn ra bên trong một lưu vực đều ảnh hưởng đến chất lượng nước. Rác thải, hóa chất nông nghiệp, hoặc xói mòn đất từ việc phá rừng ở thượng nguồn sẽ theo dòng nước chảy xuống hạ lưu. Khi bạn chèo thuyền, bơi lội, hay lọc nước để uống, bạn đang tiếp xúc trực tiếp với kết quả của những hoạt động đó. Một lưu vực trong sạch mang lại nguồn nước an toàn và hệ sinh thái khỏe mạnh.

Hoạch định lộ trình và an toàn

Bản đồ địa hình có thể hiện các biên lưu vực. Dựa vào đó, bạn có thể lập kế hoạch cho các chuyến đi dài ngày. Bạn sẽ biết các con suối nhỏ sẽ hợp lưu vào dòng sông chính ở đâu, hoặc xác định các khu vực có nguy cơ lũ quét cao sau mưa. Điều này rất quan trọng cho việc chọn điểm cắm trại và đảm bảo an toàn.

Việc áp dụng kiến thức về biên lưu vực giúp bạn hiểu sâu hơn về những địa điểm chèo thuyền nổi tiếng.

Vịnh Hạ Long và Vườn Quốc gia Cát Bà

Khi bạn chèo kayak trên Vịnh Hạ Long, lưu vực không chỉ là mặt nước biển. Nó bao gồm toàn bộ các đảo đá vôi và một phần đất liền ven bờ. Mọi hoạt động du lịch, sinh hoạt trên các đảo và đất liền đều tác động đến môi trường nước trong vịnh. Việc xả thải không qua xử lý sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến các rạn san hô và hệ sinh thái biển mà bạn đang khám phá.

Hồ Trị An (Sông Đồng Nai)

Hồ Trị An là một phần của hệ thống lưu vực sông Đồng Nai rộng lớn. Nước trong hồ đến từ nhiều nhánh sông chảy qua các khu vực nông nghiệp và công nghiệp. Chất lượng nước ở đây phản ánh sức khỏe của cả một vùng lưu vực. Khi chèo SUP trên hồ, bạn cần ý thức rằng việc giữ gìn vệ sinh chung góp phần bảo vệ nguồn nước cho cả khu vực hạ lưu.

Với mỗi chuyến đi, bạn có cơ hội đóng góp vào việc bảo vệ những vùng nước mà bạn yêu quý. Hãy áp dụng các nguyên tắc Leave No Trace (Không để lại dấu vết) dành riêng cho môi trường nước.

• Mang về tất cả rác thải, kể cả rác hữu cơ như vỏ trái cây.
• Giải quyết nhu cầu vệ sinh cá nhân cách xa nguồn nước ít nhất 60 mét.
• Sử dụng xà phòng và các chất tẩy rửa có khả năng phân hủy sinh học, và dùng chúng trên đất liền, không trực tiếp dưới nước.
• Vệ sinh sạch sẽ thuyền và các thiết bị (Clean, Drain, Dry) trước và sau khi di chuyển giữa các vùng nước khác nhau. Việc này giúp ngăn chặn sự lây lan của các loài sinh vật ngoại lai xâm hại.
• Quan sát động vật hoang dã từ xa, không làm phiền môi trường sống của chúng, đặc biệt là các khu vực chim làm tổ hoặc cá đẻ trứng.

Bảo vệ biên lưu vực và nguồn nước bên trong nó là bảo vệ sân chơi chung của cả cộng đồng. Mỗi hành động nhỏ của bạn đều tạo ra tác động lớn.

Làm sao để xác định biên lưu vực trên bản đồ?
Bạn hãy tìm các đường nối những điểm cao nhất như đỉnh núi và sống núi bao quanh một hệ thống sông suối.

Biên lưu vực có ảnh hưởng đến hoạt động chèo thuyền trên biển không?
Có, vì nước ngọt và các chất ô nhiễm từ lưu vực trên đất liền chảy ra biển sẽ ảnh hưởng đến chất lượng nước ven bờ, hệ sinh thái và sinh vật biển.