Chất đáy là vật liệu dưới cùng của vùng nước (bùn, cát, đá), ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn và trải nghiệm khi bạn bơi ngoài trời.

Chất đáy (Bottom Composition) là gì?

Chất đáy (Bottom Composition) là thuật ngữ chỉ các loại vật liệu tạo nên bề mặt dưới cùng của một vùng nước tự nhiên như hồ, sông, hoặc biển. Các loại chất đáy phổ biến bao gồm bùn, cát, sỏi, đá, hoặc thảm thực vật thủy sinh. Hiểu rõ về chất đáy là một yếu tố quan trọng trong hoạt động bơi ngoài trời (Open-water Swimming) và bơi hoang dã (Wild Swimming). Nó ảnh hưởng trực tiếp đến sự an toàn, trải nghiệm của bạn và cả hệ sinh thái địa phương.

Tầm quan trọng của chất đáy khi bơi ngoài trời

Việc xác định chất đáy trước khi xuống nước giúp bạn chuẩn bị tốt hơn và giảm thiểu rủi ro. Mỗi loại chất đáy mang đến những đặc điểm riêng biệt.

An toàn cá nhân

Chất đáy quyết định cách bạn tiếp cận và rời khỏi mặt nước. Một bãi cát phẳng mang lại lối vào an toàn. Ngược lại, một đáy đá lởm chởm, sắc nhọn hoặc trơn trượt tiềm ẩn nguy cơ chấn thương. Bùn sâu có thể khiến bạn bị lún, gây khó khăn khi di chuyển. Các mảnh vỡ, cành cây, hoặc rác thải công nghiệp ẩn dưới đáy cũng là những mối nguy hiểm cần lường trước.

Trải nghiệm bơi

Chất đáy ảnh hưởng đến độ trong của nước. Đáy cát hoặc sỏi thường đi kèm với nước trong hơn, cho phép bạn quan sát môi trường xung quanh. Đáy bùn làm nước đục, hạn chế tầm nhìn và có thể tạo cảm giác không thoải mái khi tiếp xúc. Việc biết trước chất đáy giúp bạn lựa chọn trang bị phù hợp, ví dụ như mang giày đi nước để bảo vệ chân.

Tác động môi trường

Hoạt động của bạn có thể tác động đến môi trường nước. Việc đi lại hoặc bơi gần đáy có thể làm xáo trộn lớp trầm tích, ảnh hưởng đến các loài sinh vật thủy sinh. Dẫm đạp lên thảm thực vật hoặc các sinh vật như san hô gây tổn hại nghiêm trọng cho hệ sinh thái. Hiểu về chất đáy giúp bạn bơi có trách nhiệm hơn, giảm thiểu tác động tiêu cực đến tự nhiên.

Các loại chất đáy phổ biến tại Việt Nam

Việt Nam có địa hình đa dạng, vì vậy bạn sẽ gặp nhiều loại chất đáy khác nhau trong các chuyến đi.

• Đáy cát (Sand Bottom): Thường gặp ở các bãi biển như Mỹ Khê (Đà Nẵng), Bãi Sao (Phú Quốc) hoặc một số khu vực của Hồ Ba Bể (Bắc Kạn). Đáy cát tạo lối vào nước dễ dàng và an toàn. Bạn cần chú ý các vật thể bị cát che lấp sau những trận bão hoặc khi thủy triều thay đổi.

• Đáy đá hoặc sỏi (Rock/Pebble Bottom): Phổ biến ở các bờ biển miền Trung như Phú Yên, Ninh Thuận, hoặc các con suối ở vùng núi phía Bắc như Hà Giang. Đá có thể trơn trượt do rêu tảo. Các cạnh đá sắc nhọn hoặc vỏ hàu bám trên đá có thể gây vết thương. Giày đi nước là trang bị cần thiết ở những khu vực này.

• Đáy bùn (Mud/Silt Bottom): Thường thấy ở các vùng sông nước Cửu Long, khu vực rừng ngập mặn Cần Giờ, hoặc các hồ nước tù. Bùn làm nước đục và có thể chứa các vật nhọn ẩn giấu. Bạn nên tránh đi lại ở khu vực bùn lún để không bị kẹt chân.

• Đáy hỗn hợp (Mixed Bottom): Nhiều địa điểm có chất đáy kết hợp, ví dụ như cát lẫn với đá hoặc bùn xen lẫn rễ cây. Đây là loại đáy khó đoán định nhất. Bạn cần kiểm tra cẩn thận trước khi bơi.

Kỹ năng và trang bị cần thiết

Để đảm bảo an toàn, bạn cần trang bị cả kỹ năng và dụng cụ phù hợp khi bơi ở những nơi có chất đáy không xác định.

Kỹ năng đánh giá

Trước khi xuống nước, hãy dành thời gian quan sát từ trên bờ. Màu sắc của nước có thể cho bạn manh mối về chất đáy. Nước trong xanh thường là đáy cát hoặc sỏi. Nước có màu nâu đục thường là đáy bùn. Hỏi thăm người dân địa phương là một cách hiệu quả để có thông tin chính xác. Khi vào nước, hãy di chuyển chậm và dùng chân dò dẫm nhẹ nhàng để cảm nhận bề mặt trước khi tiến vào vùng nước sâu.

Trang bị bảo vệ

Giày đi nước (Water Shoes) là vật dụng quan trọng nhất để bảo vệ lòng bàn chân khỏi các vật sắc nhọn, bề mặt trơn trượt và sinh vật có gai như nhím biển. Kính bơi (Goggles) giúp bạn quan sát tốt hơn dưới nước ở những nơi có tầm nhìn. Phao bơi an toàn (Safety Buoy) giúp bạn nổi bật và dễ được nhận diện từ xa, đồng thời là điểm tựa để nghỉ ngơi khi cần.

Nguyên tắc bảo vệ môi trường

Bơi hoang dã là hoạt động gắn liền với trách nhiệm bảo vệ thiên nhiên. Khi bơi, bạn cần tuân thủ các nguyên tắc sau:

• Hạn chế làm xáo trộn đáy nước. Di chuyển nhẹ nhàng để không làm đục nước hoặc phá vỡ cấu trúc trầm tích.

• Không dẫm lên thảm thực vật thủy sinh hoặc san hô. Chúng là môi trường sống của nhiều loài động vật.

• Sử dụng kem chống nắng thân thiện với rạn san hô (Reef-safe Sunscreen) để không gây hại cho hệ sinh thái biển.

• Không để lại bất kỳ rác thải nào. Luôn mang rác của bạn về đúng nơi quy định.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao để biết chất đáy an toàn trước khi bơi?

Bạn nên quan sát từ bờ, hỏi người dân địa phương, hoặc cẩn thận dùng chân dò trước khi vào vùng nước sâu.

Giày đi nước có cần thiết khi bơi ngoài trời không?

Rất cần thiết ở nơi có đáy đá, sỏi hoặc không rõ ràng để bảo vệ chân khỏi vật sắc nhọn và bề mặt trơn.

Bơi ở khu vực đáy bùn có nguy hiểm không?

Có thể nguy hiểm do tầm nhìn kém, nguy cơ bị lún hoặc dẫm phải các vật nhọn ẩn giấu bên dưới.

Hiểu rõ về chất đáy giúp bạn tận hưởng hoạt động bơi lội một cách an toàn và có trách nhiệm. Xem các mẫu giày đi nước phù hợp cho chuyến đi của bạn tại WeTrek.vn.