Chẻ củi mồi (Kindling Split) là kỹ thuật tách những thớ gỗ nhỏ, khô từ một khúc củi lớn để nhóm lửa nhanh và hiệu quả trong các chuyến đi.

Chẻ củi mồi là một kỹ năng bushcraft cơ bản. Bạn dùng dao hoặc rìu để tách một khúc gỗ lớn thành nhiều mảnh nhỏ và mỏng. Những mảnh gỗ này gọi là củi mồi. Chúng đóng vai trò trung gian, bắt lửa từ bùi nhùi (Tinder) và cháy đủ lâu để làm bén các thanh củi lớn hơn (Firewood). Kỹ thuật này giúp bạn tạo ra lửa một cách có kiểm soát và đáng tin cậy, ngay cả khi củi bên ngoài bị ẩm.

Trong môi trường hoang dã, việc tạo ra lửa quyết định sự sống còn. Lửa cung cấp nhiệt, nấu chín thức ăn, đun sôi nước và xua đuổi thú dữ. Kỹ năng chẻ củi mồi trực tiếp ảnh hưởng đến khả năng nhóm lửa của bạn.

• Hiệu quả khi thời tiết xấu: Khi trời mưa hoặc ẩm ướt, bề mặt các khúc củi thường bị ướt. Phần lõi bên trong vẫn khô. Kỹ thuật chẻ củi mồi giúp bạn tiếp cận phần gỗ khô này để nhóm lửa.

• Tiết kiệm năng lượng: Thay vì tìm kiếm vô số cành cây nhỏ, bạn chỉ cần một khúc gỗ khô và tách nó ra. Điều này giúp bạn bảo tồn sức lực cho các nhiệm vụ quan trọng khác.

• An toàn và kiểm soát: Chẻ củi mồi cho phép bạn tạo ra những mảnh củi có kích thước đồng đều, giúp ngọn lửa cháy ổn định và dễ kiểm soát hơn.

Thực hiện đúng kỹ thuật giúp bạn an toàn và đạt hiệu quả cao. Bạn cần một con dao sinh tồn lưỡi liền (full-tang knife) hoặc một chiếc rìu nhỏ.

1. Chọn vật liệu

Bạn cần tìm những khúc gỗ khô, đã chết. Ưu tiên các loại gỗ mềm như thông, vì chúng dễ chẻ và bắt lửa nhanh. Tránh lấy gỗ tươi từ cây sống. Tại Việt Nam, bạn có thể tìm cành thông khô ở các vùng cao nguyên hoặc các loại gỗ tạp khô trong rừng nhiệt đới.

2. Chuẩn bị dụng cụ và vị trí

Đặt khúc gỗ thẳng đứng trên một bề mặt phẳng và ổn định như một khúc gỗ lớn khác hoặc nền đất cứng. Đảm bảo khu vực xung quanh không có vật cản. Dụng cụ của bạn phải sắc bén để việc chẻ gỗ dễ dàng hơn.

3. Kỹ thuật chẻ gỗ an toàn (Batoning)

Kỹ thuật Batoning là phương pháp an toàn và hiệu quả để chẻ củi mồi bằng dao.

• Đặt lưỡi dao lên mặt cắt của khúc gỗ, hướng về phía bạn muốn tách.

• Dùng một khúc gỗ chắc khác (gọi là dùi cui hoặc baton) gõ đều và dứt khoát lên sống dao.

• Lực từ dùi cui sẽ đẩy lưỡi dao xuyên qua thớ gỗ, tách nó ra làm đôi.

• Lặp lại quá trình này với các mảnh nhỏ hơn cho đến khi bạn có đủ củi mồi với kích thước bằng ngón tay hoặc chiếc bút chì.

Kỹ năng sinh tồn luôn đi đôi với trách nhiệm bảo vệ tự nhiên. Việc áp dụng các nguyên tắc này thể hiện sự tôn trọng của bạn đối với môi trường.

• Chỉ sử dụng cành cây đã chết và khô: Không bao giờ chặt cây sống để làm củi. Cây xanh là một phần quan trọng của hệ sinh thái và không cháy tốt.

• Thu lượm có chọn lọc: Chỉ lấy lượng củi bạn cần dùng. Việc thu gom quá mức làm mất đi môi trường sống của các sinh vật nhỏ và ảnh hưởng đến quá trình tái tạo của đất.

• Dọn dẹp khu vực của bạn: Sau khi sử dụng, hãy phân tán phần củi thừa trở lại môi trường xung quanh. Trả lại khu vực cắm trại về trạng thái tự nhiên vốn có của nó.

Làm sao để tìm củi khô trong rừng ẩm?

Bạn hãy tìm những cành cây chết còn đứng thẳng hoặc lấy phần lõi khô bên trong các khúc gỗ lớn đã đổ.

Dao gấp có dùng để chẻ củi mồi được không?

Bạn không nên dùng dao gấp để chẻ củi vì khớp khóa của nó yếu và dễ gãy, gây nguy hiểm.

Kích thước củi mồi lý tưởng là bao nhiêu?

Củi mồi nên có kích thước bằng ngón tay hoặc chiếc bút chì để bắt lửa tốt từ bùi nhùi.

Xem các loại dao và rìu sinh tồn chất lượng tại WeTrek.vn.