Cột đá đánh dấu (Cairn Marker) là một chồng đá do con người xếp lên để chỉ đường, nhưng việc tự ý xây dựng gây hại cho hệ sinh thái và đi ngược nguyên tắc bảo tồn.

Cột đá đánh dấu (Cairn Marker) là gì?

Cột đá đánh dấu (Cairn Marker) là một cấu trúc nhân tạo được tạo ra bằng cách xếp chồng các viên đá lên nhau. Theo truyền thống, chúng được dùng để đánh dấu đường mòn, đỉnh núi, hoặc các địa điểm quan trọng trong môi trường hoang dã, đặc biệt ở những nơi không có biển báo rõ ràng. Các cột đá này đóng vai trò như một công cụ định vị thô sơ.

Tuy nhiên, có một sự khác biệt lớn giữa cột đá chính thức và cột đá tự phát. Các cột đá chính thức được xây dựng bởi các đơn vị quản lý như kiểm lâm hoặc ban quản lý vườn quốc gia. Chúng được đặt ở những vị trí chiến lược để đảm bảo an toàn cho người đi đường. Ngược lại, những cột đá do du khách tự ý xây dựng thường không có mục đích điều hướng và gây ra nhiều tác động tiêu cực đến môi trường.

Tại sao bạn không nên tự ý xây Cột đá đánh dấu?

Hành động xếp đá, dù có vẻ vô hại, lại đi ngược hoàn toàn với tinh thần du lịch có trách nhiệm và nguyên tắc bảo tồn thiên nhiên. Việc này để lại dấu vết của con người và phá vỡ vẻ đẹp hoang sơ của cảnh quan.

Phá vỡ hệ sinh thái địa phương

Mỗi viên đá bạn di chuyển đều là một phần của một hệ sinh thái vi mô. Việc nhấc một viên đá lên khỏi mặt đất hoặc lòng suối sẽ tác động trực tiếp đến môi trường sống bên dưới.

• Gây xói mòn đất: Lớp đá trên bề mặt giúp giữ đất và ngăn xói mòn do mưa và gió. Khi bạn di chuyển chúng, lớp đất bên dưới bị phơi bày và dễ bị cuốn trôi, đặc biệt tại các khu vực dốc như sườn núi ở Hà Giang hay các cung đường trekking ở Sapa.

• Hủy hoại nơi trú ẩn của sinh vật: Vô số loài côn trùng, bò sát nhỏ, động vật lưỡng cư và vi sinh vật sống trong không gian ẩm ướt và an toàn bên dưới những tảng đá. Di chuyển đá là phá hủy ngôi nhà của chúng. Tại các khu rừng nguyên sinh như Cúc Phương hay Bạch Mã, hành động này làm gián đoạn chuỗi thức ăn và cân bằng sinh học tại chỗ.

• Ảnh hưởng đến thực vật: Rêu và địa y cần nhiều năm để phát triển trên bề mặt đá. Việc lật hoặc di chuyển đá sẽ phá hủy những dạng sống phát triển chậm này.

Vi phạm nguyên tắc Không để lại dấu vết (Leave No Trace)

Nguyên tắc cốt lõi của mọi hoạt động ngoài trời là "Không để lại dấu vết". Điều này có nghĩa là bạn phải trả lại hiện trạng tự nhiên như khi bạn chưa từng đến. Việc xây cột đá là một hành động thay đổi cảnh quan vĩnh viễn, đi ngược lại nguyên tắc này. Nó tương tự như việc khắc tên lên cây hay vứt rác bừa bãi. Mục tiêu của bạn là hòa mình vào thiên nhiên, không phải thay đổi nó theo ý mình.

Gây nhầm lẫn và nguy hiểm cho người khác

Chỉ các đơn vị có thẩm quyền mới được phép xây dựng cột đá đánh dấu chính thức. Khi du khách tự ý xây cột đá ở những vị trí ngẫu nhiên, họ vô tình tạo ra các đường mòn giả. Người đi sau có thể bị lạc hướng, đi vào những khu vực nguy hiểm hoặc bị mất phương hướng hoàn toàn. Trên các cung đường mòn có sương mù dày đặc như Tà Xùa hay Lảo Thẩn, một cột đá đặt sai vị trí có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.

Thiếu tôn trọng văn hóa bản địa

Ở nhiều nơi, đặc biệt là các vùng có đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, một số tảng đá hoặc cấu trúc đá tự nhiên mang ý nghĩa tâm linh hoặc văn hóa. Việc di chuyển chúng để phục vụ mục đích cá nhân là một hành động thiếu tôn trọng tín ngưỡng và truyền thống của cộng đồng địa phương. Trước khi thực hiện bất kỳ hành động nào tác động đến cảnh quan, bạn cần tìm hiểu và tôn trọng văn hóa nơi mình đến.

Bạn nên làm gì khi gặp Cột đá đánh dấu?

Cách ứng xử của bạn khi gặp một cột đá phụ thuộc vào việc nó là chính thức hay tự phát.

• Đối với cột đá chính thức: Đây là các cột đá do kiểm lâm hoặc người dẫn đường chuyên nghiệp xây dựng. Chúng thường lớn, vững chãi, và được đặt tại các ngã ba, điểm giao cắt hoặc các vị trí khó xác định phương hướng. Bạn tuyệt đối không được thay đổi hay phá bỏ chúng.

• Đối với cột đá tự phát: Đây là những chồng đá nhỏ, tạm bợ, thường xuất hiện ở những nơi có cảnh đẹp như ven suối, đỉnh đồi hoặc các điểm chụp ảnh. Nếu bạn chắc chắn đây không phải là cột đá chỉ dẫn, hành động đúng đắn nhất là phá bỏ nó. Hãy nhẹ nhàng đặt trả những viên đá về vị trí tự nhiên của chúng, giúp phục hồi lại cảnh quan.

Nếu bạn không chắc chắn, hãy cứ để yên. Nguyên tắc hàng đầu vẫn là không gây thêm tác động tiêu cực.

Phương pháp định vị bền vững thay thế

Thay vì dựa vào hoặc tạo ra các cột đá, bạn hãy trang bị cho mình kỹ năng và công cụ định vị hiện đại và bền vững. Việc này không chỉ bảo vệ môi trường mà còn giúp bạn tự chủ và an toàn hơn trong mọi chuyến đi.

• Học cách sử dụng bản đồ giấy và la bàn.

• Sử dụng thiết bị định vị GPS chuyên dụng.

• Tải sẵn bản đồ ngoại tuyến (offline maps) trên các ứng dụng điện thoại.

• Luôn đi theo đường mòn có sẵn và tuân thủ các biển báo chỉ dẫn của vườn quốc gia hoặc khu bảo tồn.

Một người tham gia hoạt động ngoài trời có trách nhiệm sẽ tìm cách giảm thiểu tác động của mình lên thiên nhiên. Việc không xây cột đá là một bước đi nhỏ nhưng có ý nghĩa lớn trong việc bảo vệ vẻ đẹp hoang sơ cho những người đến sau.

Câu hỏi thường gặp

Xây một cột đá nhỏ có sao không?

Không, vì mỗi hành động nhỏ đều góp phần gây hại cho môi trường và tạo tiền lệ xấu.

Làm sao phân biệt cột đá chính thức và cột đá du khách tự xây?

Cột đá chính thức thường được xây chắc chắn tại các giao lộ quan trọng, còn cột đá của du khách thường nhỏ, tạm bợ và ở những vị trí ngẫu nhiên.

Tôi có nên phá bỏ các cột đá do người khác xây không?

Có, nếu bạn chắc chắn đó không phải là cột đá chỉ dẫn chính thức, hãy nhẹ nhàng hoàn trả những viên đá về vị trí tự nhiên của chúng.

Để chuẩn bị cho một chuyến đi có trách nhiệm, bạn hãy trang bị đầy đủ kiến thức và các thiết bị phù hợp. Xem các sản phẩm định vị và dã ngoại tại WeTrek.vn.