Dấu chân động vật (Animal Track) là những vết hằn trên mặt đất do động vật để lại, giúp bạn nhận biết sự hiện diện của chúng trong tự nhiên.

Dấu chân động vật là những vết hằn hoặc dấu hiệu do bàn chân của một con vật để lại trên các bề mặt mềm như bùn, cát, hoặc tuyết. Đối với người đi trekking và khám phá thiên nhiên, việc nhận biết các dấu chân này không chỉ là một kỹ năng sinh tồn mà còn là một cách để kết nối sâu hơn với hệ sinh thái xung quanh. Chúng cung cấp thông tin về loài động vật, kích thước, hướng di chuyển và thậm chí cả hành vi của chúng. Việc này biến mỗi chuyến đi vào rừng thành một cuộc hành trình tìm hiểu đầy lý thú.

Hiểu về dấu chân động vật mang lại nhiều lợi ích thiết thực trong các chuyến đi của bạn. Kỹ năng này giúp bạn đọc hiểu câu chuyện của khu rừng và làm phong phú thêm trải nghiệm của mình.

• An toàn cá nhân: Nhận biết dấu chân của các loài thú lớn như lợn rừng hay gấu có thể giúp bạn nhận thức được sự hiện diện của chúng và giữ khoảng cách an toàn. Ví dụ, khi đi trong Vườn quốc gia Cát Tiên, thấy dấu chân lợn rừng mới có nghĩa là bạn cần cẩn trọng hơn.

• Hiểu về hệ sinh thái: Dấu chân tiết lộ sự đa dạng của các loài động vật trong một khu vực. Bạn có thể biết được khu rừng đó là nhà của hươu, nai, cầy hay các loài linh trưởng. Điều này giúp bạn có cái nhìn toàn diện về sự sống trong khu vực bạn đang khám phá.

• Tăng cơ hội quan sát động vật hoang dã: Khi bạn biết cách lần theo dấu vết, bạn sẽ xác định được những khu vực chúng thường xuyên lui tới như nguồn nước hoặc nơi kiếm ăn. Điều này làm tăng cơ hội nhìn thấy chúng trong môi trường tự nhiên, đặc biệt hữu ích cho hoạt động chụp ảnh thiên nhiên.

Để xác định chính xác một dấu chân, bạn cần quan sát tỉ mỉ nhiều chi tiết khác nhau. Mỗi yếu tố đều là một mảnh ghép cung cấp thông tin về loài vật đã đi qua.

Đây là yếu tố đầu tiên cần xem xét. Bạn nên đo chiều dài và chiều rộng của dấu chân. Hình dạng tổng thể của dấu chân, ví dụ như tròn, bầu dục hay có hình trái tim, cũng là một dấu hiệu nhận biết quan trọng. Dấu chân của họ mèo thường có dạng tròn, trong khi dấu chân họ chó lại có xu hướng bầu dục.

Đếm số lượng ngón chân in dấu trên mặt đất. Các loài vật khác nhau có số ngón chân khác nhau. Ví dụ, các loài thuộc họ mèo và họ chó thường có bốn ngón chân trên mỗi dấu chân trước và sau. Các loài gặm nhấm có thể có bốn ngón ở chân trước và năm ngón ở chân sau.

Quan sát xem có dấu móng vuốt hay không. Hầu hết các loài thuộc họ mèo có khả năng co móng vuốt, vì vậy dấu chân của chúng thường không có vết móng. Ngược lại, các loài họ chó không thể co móng vuốt, nên dấu chân của chúng luôn đi kèm vết hằn của móng.

Nhìn vào cách sắp xếp của các dấu chân để xác định kiểu di chuyển của con vật. Một chuỗi dấu chân cho bạn biết con vật đang đi bộ, chạy nước kiệu hay nhảy. Ví dụ, hươu và nai thường có kiểu đi chéo, đặt chân sau vào đúng vị trí của chân trước đối diện.

Các vườn quốc gia và khu bảo tồn của Việt Nam là nơi sinh sống của nhiều loài động vật hoang dã. Dưới đây là một số dấu chân bạn có thể bắt gặp trong các chuyến đi của mình.

• Lợn rừng (Wild Boar): Dấu chân có hai ngón guốc rõ ràng, trông giống số 2 ngược. Dấu guốc phụ phía sau thường in hằn trên nền đất mềm. Bạn có thể tìm thấy dấu chân này ở hầu hết các khu rừng lớn như Pù Mát hoặc Cúc Phương.

• Hươu, Nai (Deer, Sambar): Dấu chân của chúng cũng là dấu guốc chẵn nhưng có hình trái tim và thon gọn hơn dấu chân lợn rừng. Chúng thường xuất hiện gần các con suối và trảng cỏ trong Vườn quốc gia Yok Đôn hoặc Cát Tiên.

• Các loài linh trưởng (Primates): Dấu chân của khỉ hoặc voọc có năm ngón, trông khá giống bàn tay và bàn chân nhỏ của người. Chúng thường để lại dấu vết trên các lối mòn ẩm ướt hoặc ven bờ suối ở những nơi như Vườn quốc gia Cát Bà hay Phong Nha Kẻ Bàng.

• Cầy (Civet): Dấu chân nhỏ, có năm ngón nhưng đôi khi ngón trong cùng không in rõ. Dấu chân của cầy khá giống dấu chân mèo nhưng thường có thêm vết móng vuốt nhỏ. Chúng hoạt động về đêm và thường để lại dấu vết trên các con đường mòn trong rừng.

Để việc tìm kiếm và nhận dạng dấu chân hiệu quả, bạn cần áp dụng một số kinh nghiệm thực tế.

• Chọn thời điểm và địa điểm: Thời điểm tốt nhất để tìm dấu chân là vào sáng sớm hoặc sau một cơn mưa nhẹ, khi mặt đất còn ẩm. Các khu vực như ven suối, vũng bùn, hoặc các con đường mòn đất mịn là nơi lý tưởng để bắt đầu tìm kiếm.

• Mang theo công cụ hỗ trợ: Một chiếc thước nhỏ giúp bạn đo chính xác kích thước dấu chân. Điện thoại thông minh rất hữu ích để chụp lại hình ảnh dấu chân từ nhiều góc độ, giúp bạn đối chiếu và nhận dạng sau này.

• Quan sát một cách an toàn: Luôn giữ khoảng cách và không bao giờ đi theo dấu chân của các loài thú lớn hoặc nguy hiểm. Mục đích của bạn là quan sát và tìm hiểu, không phải đối đầu. Tôn trọng không gian sống của động vật hoang dã là nguyên tắc hàng đầu.

Làm sao để biết một dấu chân là mới hay cũ?

Dấu chân mới có các cạnh sắc nét và không có mảnh vụn hay nước đọng bên trong.

Tôi có nên chạm vào dấu chân động vật không?

Bạn không nên chạm vào để tránh làm hỏng dấu vết và giữ an toàn cho bản thân.

Xem thiết bị đi rừng tại WeTrek.vn.