Dấu cỏ cây gãy là dấu vết tự nhiên như cành gãy, cỏ dập cho biết hướng di chuyển của người hoặc động vật. Đây là kỹ năng sinh tồn quan trọng để theo dấu.

Dấu cỏ cây gãy là những thay đổi trên thảm thực vật do người hoặc động vật di chuyển qua. Các dấu hiệu này bao gồm cành cây nhỏ bị bẻ gãy, ngọn cỏ bị dẫm nát, lá cây bị xáo trộn hoặc trầy xước. Trong kỹ năng sinh tồn và bushcraft, nhận biết những dấu hiệu này giúp bạn theo dấu, xác định phương hướng, tìm người đi lạc hoặc nhận biết sự hiện diện của động vật hoang dã.

Đây là một trong những kỹ năng theo dấu (tracking) cơ bản nhất. Nó không đòi hỏi công cụ phức tạp, chỉ cần sự quan sát tỉ mỉ và khả năng đọc hiểu môi trường tự nhiên xung quanh bạn.

Để đọc được các dấu vết, bạn cần chú ý đến những chi tiết nhỏ nhất. Mỗi loại dấu vết cung cấp một thông tin khác nhau về đối tượng đã đi qua.

• Cỏ bị dẫm nát hoặc bẻ gập: Ngọn cỏ sẽ ngả theo hướng di chuyển của đối tượng. Nếu cỏ còn tươi và xanh, dấu vết còn mới. Nếu cỏ đã ngả màu vàng hoặc khô, dấu vết đã cũ.
• Cành cây, nhánh cây nhỏ bị gãy: Vết gãy mới thường có màu sáng hơn, đôi khi còn rỉ nhựa. Vết gãy cũ sẽ có màu sẫm, khô và tương đồng với màu của cành cây. Chiều cao của vết gãy cũng cho biết kích thước của đối tượng.
• Lá cây bị lật ngược hoặc trầy xước: Khi di chuyển, chân hoặc cơ thể sẽ làm lật mặt dưới của lá lên. Mặt dưới của lá thường có màu nhạt hơn, tạo ra một sự tương phản dễ nhận thấy.
• Rêu hoặc địa y bị xáo trộn: Trên đá hoặc thân cây, lớp rêu bị bong tróc cho thấy có vật gì đó vừa va quệt qua.

Khi đi trekking trong rừng quốc gia Cúc Phương, bạn thấy những bụi dương xỉ bị dẫm nát và ngả về một hướng. Kèm theo đó là các cành cây nhỏ ngang tầm đầu gối bị gãy. Đây là dấu hiệu của một đàn lợn rừng vừa di chuyển qua để tìm thức ăn. Hướng ngả của cây cỏ chính là hướng chúng đã đi.

Phân tích các dấu vết giúp bạn thu thập nhiều thông tin quan trọng cho việc sinh tồn hoặc tìm kiếm cứu nạn.

• Hướng di chuyển: Đây là thông tin cơ bản nhất. Cây cỏ luôn bị đẩy về phía trước theo hướng đi. Bạn chỉ cần đi theo hướng đó để lần theo dấu vết.
• Thời gian: Dựa vào độ tươi của vết gãy hoặc vết dập. Nhựa cây còn ứa ra nghĩa là dấu vết rất mới, chỉ vài phút hoặc vài giờ. Lá cây chỉ hơi héo cho thấy dấu vết trong ngày.
• Đối tượng là người hay động vật: Dấu vết của người thường có quy luật, thẳng hàng và có dấu hiệu sử dụng công cụ như dao chặt. Dấu vết của động vật thường ngẫu nhiên hơn, theo đường mòn tìm kiếm thức ăn hoặc nguồn nước.
• Tốc độ di chuyển: Dấu chân cách xa nhau và các cành cây bị gãy mạnh cho thấy đối tượng di chuyển nhanh, có thể là đang chạy trốn. Ngược lại, các dấu hiệu nhẹ nhàng, tập trung tại một khu vực cho thấy đối tượng đi chậm, đang tìm kiếm thứ gì đó.

Kỹ năng đọc dấu vết không chỉ phục vụ mục đích sinh tồn cá nhân mà còn giúp bạn hiểu sâu hơn về hệ sinh thái. Nó đòi hỏi bạn phải di chuyển nhẹ nhàng, quan sát nhiều hơn và giảm thiểu tác động của mình lên môi trường.

Khi thực hành kỹ năng này, bạn phải tuân thủ nguyên tắc Không để lại dấu vết (Leave No Trace). Bạn quan sát các dấu hiệu có sẵn thay vì tự tạo ra chúng. Việc bẻ cây, dẫm nát cỏ cây không cần thiết sẽ làm tổn hại đến môi trường và gây ảnh hưởng xấu đến các sinh vật khác.

Trong trường hợp bạn bị lạc và cần để lại dấu hiệu cho đội cứu hộ, hãy tạo ra các dấu hiệu một cách có chủ đích và khác biệt với tự nhiên. Ví dụ, bạn bẻ ba cành cây liên tiếp hoặc xếp đá thành hình mũi tên. Điều này giúp đội cứu hộ dễ dàng nhận ra dấu vết của con người thay vì nhầm lẫn với dấu vết động vật.

Dấu vết của người thường có quy luật và khoảng cách đều đặn, còn dấu vết động vật thường ngẫu nhiên hơn và phụ thuộc vào địa hình.

Kỹ năng này rất hữu ích để đảm bảo không ai bị lạc và giúp người đi sau cùng có thể theo dấu người đi trước một cách chính xác.

Thực hành kỹ năng theo dấu vết đòi hỏi sự kiên nhẫn và trang bị phù hợp để bạn luôn an toàn trong mọi chuyến đi. Xem các dụng cụ dã ngoại và sinh tồn chuyên dụng tại WeTrek.vn.