Dây cương (Reins) là bộ dây nối từ tay người cưỡi đến dây khớp kim loại trong miệng ngựa, dùng để điều khiển hướng, tốc độ và giao tiếp với ngựa.

Dây cương (Reins) là một phần thiết yếu của bộ trang bị cưỡi ngựa. Nó bao gồm một hoặc hai sợi dây dài, thường làm bằng da hoặc vật liệu tổng hợp. Một đầu của dây cương được gắn vào dây khớp (bit), một thanh kim loại đặt trong miệng ngựa. Đầu còn lại do người cưỡi cầm. Thông qua áp lực nhẹ nhàng và các tín hiệu từ tay, bạn truyền đạt mệnh lệnh của mình cho ngựa. Đây là công cụ giao tiếp chính xác và trực tiếp nhất giữa người và ngựa.

Một bộ dây cương tiêu chuẩn gồm hai phần chính: phần dây chính để cầm và phần cuối nối với dây khớp. Chất liệu là yếu tố quan trọng quyết định độ bền, cảm giác cầm và hiệu quả sử dụng.

Các loại chất liệu phổ biến:

• Da thuộc (Leather): Đây là vật liệu truyền thống, mang lại cảm giác cầm tốt và độ bền cao nếu được bảo quản đúng cách. Da cung cấp độ bám ổn định, giúp bạn kiểm soát ngựa chính xác. Tuy nhiên, da cần được vệ sinh và dưỡng ẩm thường xuyên, đặc biệt trong khí hậu nóng ẩm của Việt Nam để tránh bị nứt hoặc mốc.

• Nylon hoặc Vải bện (Braided/Nylon): Dây cương loại này rất bền, nhẹ và dễ bảo quản. Chúng không bị ảnh hưởng nhiều bởi nước hay độ ẩm. Một số loại có thêm các gờ cao su để tăng độ bám. Đây là lựa chọn tốt cho những buổi tập luyện hàng ngày hoặc cưỡi ngựa trong điều kiện thời tiết xấu.

• Cao su (Rubber): Dây cương có lớp bọc cao su cung cấp độ bám tuyệt vời, ngay cả khi tay bạn ướt mồ hôi hoặc trời mưa. Chúng thường được các vận động viên chuyên nghiệp ưa chuộng. Ví dụ, khi cưỡi ngựa vượt địa hình tại các khu vực như Đà Lạt, nơi thời tiết có thể thay đổi đột ngột, dây cương cao su đảm bảo bạn không bị tuột tay.

Dây cương không chỉ dùng để kéo. Nó là một công cụ giao tiếp tinh tế. Người cưỡi ngựa có kinh nghiệm sử dụng dây cương kết hợp với chân và trọng lượng cơ thể để đưa ra chỉ dẫn rõ ràng.

Đây là chức năng cơ bản nhất. Khi bạn kéo nhẹ dây cương bên trái, áp lực lên dây khớp sẽ hướng đầu ngựa sang trái, và ngựa sẽ di chuyển theo hướng đó. Tương tự với bên phải. Tín hiệu phải dứt khoát nhưng nhẹ nhàng, tránh giật mạnh gây đau đớn hoặc hoảng sợ cho ngựa.

Bạn dùng dây cương để yêu cầu ngựa giảm tốc độ hoặc dừng lại. Bằng cách kéo đều cả hai bên dây cương về phía sau, bạn tạo áp lực lên miệng ngựa. Ngựa sẽ hiểu tín hiệu này là giảm tốc. Khi ngựa đã tuân lệnh, bạn phải nới lỏng dây cương ngay lập tức. Đây là phần thưởng, giúp ngựa hiểu rằng nó đã làm đúng.

Đối với người cưỡi chuyên nghiệp, dây cương là sợi dây kết nối liên tục. Họ duy trì một "liên lạc" (contact) nhẹ nhàng, không chùng cũng không quá căng. Qua đó, họ có thể cảm nhận được mọi chuyển động của đầu và cổ ngựa, đồng thời truyền đi những tín hiệu nhỏ nhất để điều chỉnh tư thế hoặc sự tập trung của ngựa.

Khi săn bắn trên lưng ngựa, vai trò của dây cương có một chút khác biệt. Người thợ săn cần một tay tự do để cầm súng hoặc ống nhòm. Do đó, kỹ thuật điều khiển ngựa bằng một tay là bắt buộc.

• Kỹ thuật Neck Reining: Thay vì kéo trực tiếp để đổi hướng, người cưỡi đặt dây cương áp vào một bên cổ ngựa. Ngựa được huấn luyện để di chuyển ra xa khỏi áp lực đó. Ví dụ, áp dây cương vào bên trái cổ sẽ khiến ngựa quay sang phải. Kỹ thuật này cho phép điều khiển ngựa chỉ bằng một tay.

• Loại dây cương phù hợp: Dây cương tách (Split Reins) phổ biến trong phong cách cưỡi ngựa miền Tây (Western) rất phù hợp cho hoạt động này. Chúng là hai sợi dây riêng biệt, không nối liền, giúp người cưỡi dễ dàng điều chỉnh và sử dụng bằng một tay. Việc giữ cho ngựa đứng yên và im lặng khi đang theo dõi mục tiêu đòi hỏi sự kiểm soát tinh tế qua dây cương.

Việc chọn đúng loại dây cương ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm và sự an toàn của bạn.

• Theo kinh nghiệm: Người mới bắt đầu nên chọn dây cương có độ bám tốt như dây bện có gờ cao su. Nó giúp bạn giữ vững tay cầm khi chưa quen. Người có kinh nghiệm có thể chọn dây da chất lượng cao để có cảm giác kết nối tốt nhất.

• Theo phong cách cưỡi: Môn cưỡi ngựa Anh (English riding) thường dùng dây cương có khóa nối ở cuối. Môn cưỡi ngựa miền Tây (Western riding) lại ưa chuộng dây cương tách (Split Reins).

• Theo kích thước ngựa: Chiều dài dây cương phải phù hợp với kích thước của ngựa. Dây quá ngắn sẽ hạn chế chuyển động của đầu ngựa. Dây quá dài sẽ dễ bị vướng.

Khi bạn ngồi trên lưng ngựa và cầm dây cương ở tư thế chuẩn, phải có một đoạn dây thừa vừa phải phía trước yên ngựa.

Găng tay giúp tăng độ bám, bảo vệ tay bạn khỏi bị phồng rộp do ma sát và giữ tay bạn không bị trượt khi trời mưa.

Xem các mẫu dây cương và phụ kiện cưỡi ngựa tại WeTrek.vn.