Độ lệch từ là góc chênh lệch giữa hướng Bắc thực và Bắc từ của la bàn. Bạn cần hiệu chỉnh la bàn để định hướng chính xác khi chèo thuyền ở vùng xa.

Tại sao độ lệch từ quan trọng với người chèo thuyền?

Ví dụ, khi bạn thực hiện một chuyến hải trình dài ngày bằng thuyền kayak từ Cát Bà ra các đảo xa trong Vịnh Lan Hạ. Một sai số 2 độ trong định hướng sẽ khiến bạn lệch khỏi điểm đến khoảng 350 mét sau mỗi 10 km di chuyển. Trên biển, khoảng cách này đủ để bạn lạc mất mục tiêu hoặc đi vào những vùng nước nguy hiểm.

Bắc thực, Bắc từ và Bắc lưới: Phân biệt thế nào?

Bắc thực (True North)

Đây là hướng chỉ về Cực Bắc địa lý của Trái Đất, điểm mà tất cả các kinh tuyến hội tụ. Đây là một điểm cố định và là hướng Bắc được thể hiện trên hầu hết các loại bản đồ địa lý.

Bắc từ (Magnetic North)

Đây là hướng mà kim la bàn của bạn chỉ tới. Nó chỉ về Cực Bắc từ của Trái Đất, một điểm nằm ở phía bắc Canada và đang liên tục dịch chuyển do những thay đổi trong lõi sắt nóng chảy của hành tinh. Vì nó di chuyển, giá trị độ lệch từ tại một địa điểm cũng thay đổi theo thời gian.

Bắc lưới (Grid North)

Đây là hướng Bắc được thể hiện bởi các đường kẻ dọc trong hệ thống lưới tọa độ trên bản đồ địa hình, ví dụ như lưới UTM. Hướng này thường song song với kinh tuyến trung tâm của một múi tọa độ và có thể chênh lệch một chút so với Bắc thực.

Cách tìm và áp dụng độ lệch từ tại Việt Nam

Tìm giá trị độ lệch từ

Bạn có thể tìm thông tin này bằng các cách sau:

• Trên bản đồ địa hình: Hầu hết các bản đồ địa hình quân sự hoặc bản đồ chuyên dụng cho dã ngoại đều có chú giải về độ lệch từ tại khu vực và năm xuất bản bản đồ.
• Các công cụ trực tuyến: Các trang web của những cơ quan như NOAA (Cơ quan Khí quyển và Đại dương Quốc gia Hoa Kỳ) cung cấp công cụ tính toán độ lệch từ chính xác cho bất kỳ địa điểm và thời gian nào.

Ví dụ thực tế tại các điểm chèo thuyền ở Việt Nam

• Vịnh Hạ Long (Quảng Ninh): Độ lệch từ khoảng 1°20' Tây. Khi chèo thuyền kayak từ đảo này sang đảo khác, bạn cần trừ đi khoảng 1 độ so với phương vị đo trên bản đồ.
• Hồ Ba Bể (Bắc Kạn): Độ lệch từ khoảng 1°10' Tây. Khi băng qua hồ trong sương mù, việc hiệu chỉnh này giúp bạn cập bến đúng điểm dự định.
• Quần đảo Phú Quốc (Kiên Giang): Độ lệch từ khoảng 0°45' Tây. Khi lặn biển hoặc chèo SUP khám phá các hòn đảo nhỏ, việc định hướng đúng giúp bạn tránh xa các khu vực rạn san hô đang được bảo tồn nghiêm ngặt.

Cách áp dụng

Nguyên tắc cơ bản là "Tây cộng, Đông trừ" khi chuyển từ bản đồ ra thực địa.

• Độ lệch Tây (ví dụ tại Việt Nam): Nếu độ lệch từ là 1° Tây, bạn cộng thêm 1° vào phương vị đo trên bản đồ để có số đo đúng trên la bàn.
• Độ lệch Đông: Nếu độ lệch từ là 5° Đông, bạn trừ đi 5° từ phương vị trên bản đồ.

Độ lệch từ và trách nhiệm bảo vệ môi trường nước

Khi bạn chèo thuyền ở các vùng nước được bảo vệ như Vườn quốc gia Cát Bà hay Khu dự trữ sinh quyển ven biển Kiên Giang, việc đi sai lộ trình có thể xâm phạm vào vùng lõi, nơi các hệ sinh thái nhạy cảm như thảm cỏ biển, rừng ngập mặn, hoặc các loài thủy sinh quý hiếm đang sinh sống. Định hướng chuẩn xác giúp giảm thiểu tác động tiêu cực, giữ cho các hoạt động thể thao dưới nước hòa hợp với thiên nhiên.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Tôi có cần quan tâm độ lệch từ khi chèo SUP gần bờ không?

Không, nó chỉ quan trọng cho các chuyến đi dài, xa bờ hoặc trong điều kiện tầm nhìn kém.

GPS có bị ảnh hưởng bởi độ lệch từ không?

Không, GPS sử dụng hệ tọa độ Bắc thực và không bị ảnh hưởng bởi từ trường Trái Đất.

Độ lệch từ ở Việt Nam là bao nhiêu?

Nó thay đổi theo vị trí và thời gian, nhưng hiện tại là một góc nhỏ và hướng về phía Tây.