Đổi hướng đường mòn là việc tạo ra một lối đi mới để thay thế đoạn đường cũ, nhằm bảo vệ hệ sinh thái, phục hồi môi trường và đảm bảo an toàn.

Đổi hướng đường mòn (Trail Re-Route) là một hoạt động bảo tồn thiết yếu. Các nhà quản lý công viên quốc gia, khu bảo tồn và các tổ chức môi trường thực hiện việc này để bảo vệ thiên nhiên và duy trì trải nghiệm an toàn cho người tham gia hoạt động ngoài trời. Các lý do chính bao gồm bảo vệ hệ sinh thái, phục hồi môi trường và đảm bảo an toàn.

Khi một đường mòn được sử dụng quá nhiều, nó sẽ gây ra tác động tiêu cực đến môi trường xung quanh. Việc đổi hướng giúp giảm thiểu những ảnh hưởng này.

• Xói mòn đất: Lượng người qua lại liên tục làm lớp đất bề mặt bị nén chặt và rửa trôi, đặc biệt trên các sườn dốc. Một con đường mới với độ dốc hợp lý hơn sẽ ngăn chặn tình trạng này.
• Bảo vệ nguồn nước: Đường mòn cũ có thể chạy quá gần sông suối, gây ô nhiễm nguồn nước do đất đá và chất thải trôi xuống. Lối đi mới sẽ được thiết kế cách xa các nguồn nước nhạy cảm.
• Bảo vệ thảm thực vật: Đường mòn bị mở rộng do người đi bộ tránh vũng lầy hoặc chướng ngại vật làm tổn hại đến rễ cây và các loài thực vật ven đường. Đổi hướng giúp các khu vực này có thời gian phục hồi.
• Bảo vệ động vật hoang dã: Một số đường mòn có thể cắt ngang qua khu vực sinh sản hoặc nơi ở quan trọng của động vật hoang dã. Việc di dời lối đi giúp giảm sự xáo trộn và bảo vệ chúng.

Sau khi một đoạn đường mòn mới được mở, đoạn cũ sẽ được đóng lại và phục hồi. Quá trình này cho phép thiên nhiên tự chữa lành. Cỏ cây sẽ mọc lại, đất sẽ ổn định và hệ sinh thái dần trở về trạng thái ban đầu. Tại các khu vực được bảo vệ nghiêm ngặt như vườn quốc gia, các chuyên gia có thể trồng lại các loài cây bản địa để đẩy nhanh quá trình phục hồi.

Môi trường bị suy thoái cũng gây nguy hiểm cho con người. Một đường mòn bị xói mòn nghiêm trọng có thể trở nên trơn trượt, sạt lở hoặc không ổn định. Việc đổi hướng sang một địa hình an toàn hơn giúp bảo vệ người đi trekking khỏi những tai nạn tiềm ẩn.

Việc đổi hướng một đường mòn đòi hỏi sự lên kế hoạch và thực hiện cẩn thận, tuân thủ các nguyên tắc thiết kế bền vững.

1. Đánh giá và khảo sát: Các chuyên gia sẽ khảo sát địa hình, hệ sinh thái và tình trạng của đường mòn hiện tại để xác định những khu vực cần thay đổi.
2. Thiết kế bền vững: Đường mòn mới được thiết kế để giảm thiểu tác động. Ví dụ, các đoạn đường ziczac (switchbacks) được xây dựng trên sườn dốc để giảm tốc độ dòng chảy của nước và ngăn xói mòn. Các thanh điều hướng nước (water bars) cũng được lắp đặt để dẫn nước mưa ra khỏi lối đi.
3. Xây dựng: Quá trình xây dựng được thực hiện thủ công để hạn chế tối đa ảnh hưởng đến môi trường xung quanh.
4. Đóng và phục hồi đường mòn cũ: Sau khi lối đi mới hoàn thành, lối đi cũ sẽ bị chặn lại bằng các vật liệu tự nhiên như cành cây, đất đá. Biển báo sẽ được dựng lên để hướng dẫn mọi người đi theo tuyến đường mới.

Mỗi cá nhân đều đóng một vai trò quan trọng trong việc bảo vệ các đường mòn. Hành động có trách nhiệm của bạn giúp giảm nhu cầu phải đổi hướng đường mòn và giữ cho thiên nhiên luôn tươi đẹp.

• Luôn đi trên đường mòn wy định: Tránh đi tắt hoặc mở rộng lối đi. Việc đi trên thảm thực vật sẽ phá hủy chúng và tạo ra những lối mòn không mong muốn.
• Tuân thủ các biển báo: Nếu bạn thấy một biển báo đóng đường mòn hoặc chỉ dẫn sang lối đi mới, hãy tuân thủ tuyệt đối. Điều này giúp khu vực cũ có cơ hội phục hồi.
• Cắm trại đúng nơi quy định: Luôn dựng lều trại trên các bề mặt bền như đất trống, cỏ khô hoặc đá, cách xa nguồn nước ít nhất 60 mét.
• Quản lý chất thải: Nguyên tắc “Mang gì vào, mang nấy ra” (Pack It In, Pack It Out) luôn được áp dụng. Mang tất cả rác của bạn về, bao gồm cả rác hữu cơ như vỏ trái cây.
• Tôn trọng văn hóa địa phương: Khi đi qua các bản làng, hãy tìm hiểu và tôn trọng các quy tắc bảo vệ môi trường của cộng đồng. Các hình thức lưu trú như homestay vùng cao hay trạm ranger cũng là lựa chọn tốt để hỗ trợ địa phương và giảm tác động môi trường.

Tại Việt Nam, các vườn quốc gia lớn là nơi thường xuyên áp dụng hoạt động này. Ví dụ, tại Vườn Quốc gia Hoàng Liên (Sa Pa), các tuyến đường lên đỉnh Fansipan đón hàng nghìn lượt khách mỗi năm. Ban quản lý vườn và các đơn vị du lịch có trách nhiệm thường xuyên kiểm tra, bảo trì và đổi hướng những đoạn đường bị xói mòn nghiêm trọng do mưa lớn và lượng người đi lại đông. Việc này giúp bảo vệ hệ thực vật độc đáo của dãy Hoàng Liên Sơn, bao gồm nhiều loài đỗ quyên và cây thuốc quý hiếm.

Tương tự, tại Vườn Quốc gia Bidoup Núi Bà (Lâm Đồng), các tuyến trekking cũng được quản lý chặt chẽ. Khi một đoạn đường có dấu hiệu suy thoái, các kiểm lâm sẽ tạm thời đóng cửa và tạo một lối đi thay thế để hệ sinh thái có thời gian nghỉ ngơi.

Việc hiểu và ủng hộ Đổi hướng đường mòn (Trail Re-Route) cho thấy bạn là một người yêu thiên nhiên có trách nhiệm. Mỗi bước chân của bạn trên con đường đúng đắn đều góp phần bảo tồn vẻ đẹp hoang sơ cho các thế hệ tương lai.

Để có một chuyến đi an toàn và có trách nhiệm, việc trang bị đầy đủ là rất quan trọng. Xem các sản phẩm dã ngoại thiết yếu tại WeTrek.vn.

Hãy tìm các biển báo, hàng rào tạm thời hoặc các dấu hiệu rõ ràng cho thấy lối đi cũ đã bị chặn và có một lối đi mới được mở.

Việc này gây hại cho nỗ lực phục hồi của tự nhiên và có thể gây nguy hiểm cho chính bạn do địa hình không ổn định.