Dọn vệ sinh sông suối (Waterway Cleanup) là hoạt động cộng đồng thu gom rác thải, bảo vệ nguồn nước và hệ sinh thái ven sông, suối trong các chuyến đi.

Dọn vệ sinh sông suối là hoạt động thu gom rác thải và các chất gây ô nhiễm khỏi sông, suối, và các vùng ven bờ. Hoạt động này không chỉ giới hạn ở việc nhặt rác. Nó còn bao gồm việc loại bỏ các vật cản nhân tạo gây hại cho dòng chảy tự nhiên. Đây là một hành động trực tiếp của cộng đồng yêu thiên nhiên, những người đi bộ đường dài, cắm trại, hoặc chèo thuyền. Mục tiêu chính là trả lại sự trong sạch cho nguồn nước và phục hồi môi trường sống cho các loài sinh vật bản địa.

Trong các hoạt động ngoài trời, bạn trực tiếp thấy tác động của rác thải nhựa, túi nilon, và các loại rác sinh hoạt khác lên cảnh quan. Việc dọn dẹp không chỉ làm sạch môi trường mà còn nâng cao ý thức về du lịch có trách nhiệm. Nó biến mỗi chuyến đi thành một cơ hội đóng góp tích cực cho thiên nhiên.

Nước là tài nguyên cốt lõi trong mọi chuyến đi dã ngoại. Bạn cần nước sạch để uống, nấu ăn và vệ sinh cá nhân. Một nguồn nước bị ô nhiễm ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và sự an toàn của bạn. Việc bảo vệ nguồn nước tại các điểm cắm trại hay trên đường trekking là trách nhiệm của mỗi người.

Các hành động bảo vệ nguồn nước bao gồm:

• Không xả rác thải, dầu mỡ, hoặc hóa chất trực tiếp xuống sông suối.
• Cắm trại cách xa nguồn nước tối thiểu 60 mét để tránh ô nhiễm.
• Lọc nước đúng cách trước khi sử dụng cho mục đích sinh hoạt.
• Tham gia hoặc tự tổ chức các buổi dọn dẹp nhỏ dọc theo tuyến đường di chuyển.

Ví dụ, các nhóm trekking tại Tà Năng Phan Dũng thường xuyên tổ chức các đợt nhặt rác dọc các con suối trên cung đường. Hành động này giúp giữ gìn nguồn nước cho các đoàn đi sau và bảo vệ hệ sinh thái mỏng manh của khu vực.

Nguyên tắc Không để lại dấu vết (Leave No Trace) là bộ quy tắc ứng xử cốt lõi trong các hoạt động ngoài trời. Dọn vệ sinh sông suối là một biểu hiện cụ thể của các nguyên tắc này, đặc biệt là nguyên tắc về quản lý rác thải.

Nguyên tắc này yêu cầu bạn mang về tất cả những gì bạn mang đi, bao gồm cả mẩu rác nhỏ nhất. Khi bạn tham gia dọn suối, bạn đang thực hiện nguyên tắc này ở cấp độ cao hơn. Bạn không chỉ dọn rác của mình mà còn dọn dẹp rác do người khác để lại. Việc phân loại rác ngay tại chỗ để tái chế cũng là một phần quan trọng.

Bảo vệ môi trường tự nhiên cũng có nghĩa là không làm xáo trộn hiện trạng. Khi dọn dẹp, bạn cần phân biệt giữa rác thải nhân tạo và các yếu tố tự nhiên như cành cây, lá khô. Chỉ loại bỏ những vật không thuộc về hệ sinh thái đó. Giữ lại đá, cành cây, và hoa dại giúp duy trì sự cân bằng của môi trường.

Rác thải nhựa và thức ăn thừa gây nguy hiểm cho động vật hoang dã. Chúng có thể ăn phải rác hoặc bị mắc kẹt. Việc dọn sạch sông suối giúp tạo ra một môi trường sống an toàn hơn cho cá, chim, và các loài lưỡng cư. Bạn đang trực tiếp bảo vệ chuỗi thức ăn tự nhiên của khu vực.

Một buổi dọn dẹp thành công cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về cả dụng cụ và kế hoạch hành động. Điều này đảm bảo an toàn và hiệu quả cho tất cả những người tham gia.

Bạn cần trang bị các vật dụng cơ bản để bảo vệ bản thân và tối ưu hóa công việc. Danh sách các dụng cụ cần thiết bao gồm:

• Găng tay bảo hộ: Chọn loại dày, chống cắt để tránh bị thương bởi các vật sắc nhọn.
• Túi đựng rác: Sử dụng túi lớn, bền chắc, có khả năng chống rách.
• Kẹp gắp rác: Giúp bạn thu gom rác ở những vị trí khó tiếp cận mà không cần cúi xuống hoặc chạm tay trực tiếp.
• Giày đi nước hoặc ủng: Bảo vệ chân khỏi nước bẩn, đá sắc và các mối nguy hiểm dưới nước.
• Bộ sơ cứu y tế: Luôn cần thiết cho mọi hoạt động ngoài trời.

An toàn luôn là ưu tiên hàng đầu. Khi làm việc gần khu vực sông suối, bạn cần chú ý đến các yếu tố rủi ro. Luôn đi cùng nhóm và thông báo cho nhau về vị trí. Cẩn thận với các bề mặt đá trơn trượt. Tránh xa các khu vực nước sâu hoặc có dòng chảy xiết. Khi thu gom, hãy chú ý đến các vật thể nguy hiểm như mảnh chai vỡ, kim loại gỉ sét.

Nhiều cộng đồng và tổ chức tại Việt Nam đã tích cực thực hiện các chương trình dọn vệ sinh sông suối. Các nhóm như Sài Gòn Xanh hay Clean Up Việt Nam thường xuyên tổ chức sự kiện dọn dẹp tại các kênh rạch ở thành phố và các con suối ở vùng ven. Tại các điểm du lịch nổi tiếng như Sapa hay Hà Giang, nhiều công ty du lịch và người dân địa phương đã cùng nhau dọn dẹp các cung đường trekking và các dòng suối. Những hành động này không chỉ cải thiện môi trường mà còn lan tỏa thông điệp về du lịch bền vững.

Tôi cần mang gì khi tham gia dọn suối?

Bạn cần mang găng tay bảo hộ, túi đựng rác bền chắc, kẹp gắp rác, và trang phục phù hợp.

Làm thế nào để xử lý rác sau khi thu gom?

Bạn cần mang rác đến điểm tập kết quy định hoặc thùng rác công cộng gần nhất để xử lý đúng cách.

Tôi có thể tham gia các nhóm dọn suối ở đâu?

Bạn có thể tìm các nhóm tình nguyện bảo vệ môi trường trên mạng xã hội hoặc các diễn đàn du lịch dã ngoại.

Chuẩn bị đầy đủ dụng cụ giúp bạn an toàn và hiệu quả hơn trong các hoạt động bảo vệ môi trường. Xem găng tay bảo hộ, túi khô chống nước và các dụng cụ đa năng tại WeTrek.vn.