Đường phân thủy (Divide Ridge), hay còn gọi là đường chia nước, là một ranh giới tự nhiên phân tách các lưu vực sông. Đây thường là các dãy núi hoặc dải đất cao. Nước mưa rơi xuống một bên của đường phân thủy sẽ chảy vào một hệ thống sông ngòi. Nước rơi xuống bên còn lại sẽ chảy vào một hệ thống sông ngòi khác.

Bạn hãy hình dung đường phân thủy giống như đỉnh của một mái nhà. Nước mưa rơi xuống mỗi bên mái sẽ chảy xuống các máng xối riêng biệt. Trong tự nhiên, các dãy núi đóng vai trò tương tự như đỉnh mái nhà, còn các dòng sông chính là những máng xối khổng lồ.

Đối với người tham gia các môn thể thao dưới nước như chèo thuyền kayak, canoeing hay ván chèo đứng (SUP), việc hiểu rõ đường phân thủy là cực kỳ quan trọng. Nó ảnh hưởng trực tiếp đến việc lập kế hoạch, an toàn và trải nghiệm của chuyến đi.

Lập kế hoạch lộ trình

Kiến thức về đường phân thủy giúp bạn xác định được điểm bắt đầu và kết thúc của một con sông. Bạn sẽ biết một con suối nhỏ trên núi sẽ đổ vào sông nào và chảy ra biển ở đâu. Điều này giúp bạn lên kế hoạch cho các chuyến đi dài ngày, kết nối nhiều con sông hoặc lựa chọn các tuyến đường phù hợp với khả năng và thời gian của mình. Ví dụ, khi bạn biết dãy Trường Sơn là một đường phân thủy lớn, bạn có thể chọn các con sông bắt nguồn từ sườn đông để có những chuyến đi ngắn, dốc và hướng thẳng ra Biển Đông.

Dự báo điều kiện dòng nước

Đường phân thủy là nơi khởi nguồn của các dòng chảy. Lượng mưa tại khu vực này quyết định mực nước và tốc độ dòng chảy của toàn bộ hệ thống sông ở hạ lưu.

• Mùa mưa: Lượng mưa lớn trên các dãy núi tạo ra dòng chảy mạnh, xiết và tiềm ẩn nhiều nguy hiểm cho người chèo thuyền.
• Mùa khô: Mực nước sông sẽ cạn hơn, dòng chảy chậm lại, có thể làm lộ ra các chướng ngại vật như đá ngầm.

Việc theo dõi thời tiết tại khu vực đường phân thủy giúp bạn dự báo được điều kiện sông nước và đưa ra quyết định an toàn cho chuyến đi.

Định hướng và an toàn

Trong các chuyến đi dài ngày trên sông hoặc trong các vùng hồ rộng lớn, các dãy núi hoạt động như đường phân thủy trở thành những cột mốc định hướng tự nhiên. Dựa vào chúng, bạn có thể xác định vị trí tương đối của mình trên bản đồ và giữ đúng hướng đi, đặc biệt khi các thiết bị định vị điện tử gặp sự cố.

Đường phân thủy không chỉ là một khái niệm địa lý. Nó còn gắn liền với trách nhiệm bảo vệ môi trường của cộng đồng outdoor, đặc biệt là những người yêu thích các hoạt động dưới nước.

Bảo vệ nguồn nước tinh khiết

Các con sông bắt nguồn từ các vùng núi cao trên đường phân thủy, nơi nguồn nước còn tinh khiết. Mọi hành động gây ô nhiễm tại đây, dù nhỏ, đều sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ dòng sông xuôi về hạ nguồn. Khi bạn chèo thuyền hoặc cắm trại gần khu vực đầu nguồn, bạn cần tuân thủ nguyên tắc Không để lại dấu vết (Leave No Trace).

• Không sử dụng xà phòng, chất tẩy rửa trực tiếp trong sông suối.
• Không vứt rác thải, thức ăn thừa xuống nước.
• Xử lý chất thải cá nhân đúng cách và cách xa nguồn nước.

Hành động của bạn góp phần bảo vệ nguồn nước sạch cho hệ sinh thái và các cộng đồng dân cư sống dọc theo con sông.

Bảo tồn đa dạng sinh học

Khu vực đầu nguồn trên các đường phân thủy là môi trường sống của nhiều loài động thực vật thủy sinh nhạy cảm. Các hoạt động chèo thuyền cần giảm thiểu tác động đến môi trường sống tự nhiên. Bạn nên tránh làm phiền các loài động vật hoang dã, không dẫm đạp lên các thảm thực vật ven bờ và không làm thay đổi cấu trúc tự nhiên của lòng sông, suối.

Tại Việt Nam, dãy Trường Sơn là ví dụ điển hình và hùng vĩ nhất về một đường phân thủy. Nó chạy dọc suốt miền Trung, phân chia rõ rệt hai hệ thống sông lớn.

Phía đông dãy Trường Sơn, các con sông thường ngắn, dốc và chảy xiết. Chúng đổ thẳng ra Biển Đông. Các con sông này tạo ra những thử thách thú vị cho hoạt động chèo thuyền vượt thác (whitewater kayaking). Một số con sông tiêu biểu là sông Thu Bồn ở Quảng Nam hay sông Bến Hải ở Quảng Trị.

Phía tây dãy Trường Sơn, các dòng sông có xu hướng dài hơn, hiền hòa hơn và là một phần của lưu vực sông Mê Kông rộng lớn. Chúng chảy qua Lào và Campuchia trước khi đổ về Việt Nam qua vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Các nhánh sông như Sê Pôn hay Sê San mang đến những trải nghiệm chèo thuyền, khám phá cảnh quan và văn hóa khác biệt.

Hiểu về vai trò phân chia của dãy Trường Sơn giúp người chèo thuyền lựa chọn được địa điểm và loại hình hoạt động phù hợp với kỹ năng và sở thích của mình.

Làm sao để xác định đường phân thủy trên bản đồ địa hình? Bạn hãy tìm những đường đồng mức cao nhất tạo thành một tuyến nối liền nhau, phân chia các thung lũng sông và các hướng dòng chảy khác nhau.

Tại sao người chèo thuyền SUP cần quan tâm đến đường phân thủy? Nó giúp bạn hiểu nguồn gốc, hướng chảy và sự thay đổi của dòng nước để lên kế hoạch cho một chuyến đi an toàn và hợp lý.

Hành động nhỏ nào của người chèo thuyền giúp bảo vệ khu vực đường phân thủy? Việc mang rác trở về, không dùng hóa chất tẩy rửa trong nước và hạn chế gây tiếng ồn là những hành động thiết thực bảo vệ hệ sinh thái đầu nguồn.

Hiểu biết về đường phân thủy giúp bạn có những chuyến đi an toàn và ý nghĩa hơn. Để chuẩn bị cho hành trình khám phá các dòng sông tiếp theo, bạn cần những thiết bị đáng tin cậy. Xem thuyền kayak và ván chèo đứng (SUP) chất lượng cao tại WeTrek.vn.