Ghế lái (Stern Seat) là gì?

Ghế lái (Stern Seat) là vị trí ngồi ở phía đuôi thuyền kayak hoặc canoe, dành cho người điều khiển chính, có vai trò định hướng và dẫn dắt thuyền trên mặt nước.

Định nghĩa Ghế lái (Stern Seat)

Trong các môn thể thao chèo thuyền như canoeing hoặc chèo kayak đôi, Ghế lái (Stern Seat) là chiếc ghế nằm ở vị trí sau cùng của thuyền. Người ngồi ở vị trí này, được gọi là người lái (sternman hoặc stern paddler), chịu trách nhiệm chính trong việc điều khiển hướng đi, duy trì sự ổn định và quyết định tốc độ của con thuyền. Vị trí này yêu cầu kỹ năng và kinh nghiệm vì mọi thao tác chèo của người lái đều ảnh hưởng trực tiếp đến chuyển động của thuyền.

Vai trò và Tầm quan trọng của Ghế lái

Vị trí ghế lái không chỉ đơn thuần là một chỗ ngồi. Nó là trung tâm điều khiển của con thuyền, đặc biệt là trong các chuyến đi dài hoặc trên các vùng nước có điều kiện phức tạp như sông có dòng chảy hoặc vùng vịnh có gió.

Điều khiển và Định hướng

Người ngồi ở ghế lái sử dụng các kỹ thuật chèo chuyên biệt để lái thuyền. Các động tác của họ hoạt động như một bánh lái, giúp thuyền đi thẳng, rẽ trái, rẽ phải hoặc dừng lại. Họ có tầm nhìn bao quát toàn bộ con thuyền và người chèo phía trước, giúp đưa ra các quyết định điều hướng chính xác. Ví dụ, khi chèo thuyền kayak đôi ở Vịnh Hạ Long, người lái sẽ quan sát các hòn đảo đá vôi và dòng nước để chọn lộ trình an toàn và hiệu quả.

Sức mạnh và Nhịp độ

Trong một chiếc thuyền đôi, người lái thường là người chèo khỏe hơn và có kinh nghiệm hơn. Họ cung cấp phần lớn lực đẩy và thiết lập nhịp độ chèo cho cả hai người. Việc duy trì một nhịp điệu ổn định giúp thuyền di chuyển mượt mà và tiết kiệm sức lực cho cả đội. Người chèo phía trước (bow paddler) sẽ đồng bộ nhịp chèo theo người lái.

Quan sát và An toàn

Từ vị trí phía sau, người lái có thể quan sát mọi thứ phía trước, bao gồm cả người bạn đồng hành và các chướng ngại vật tiềm ẩn trên mặt nước như đá ngầm, dòng chảy xiết, hoặc các phương tiện khác. Họ chịu trách nhiệm giao tiếp, đưa ra mệnh lệnh và đảm bảo an toàn cho cả chuyến đi. Khi chèo thuyền trên sông Nho Quế, người lái phải liên tục quan sát để tránh va vào vách đá hoặc các thuyền du lịch khác.

Ghế lái trên các loại thuyền khác nhau

Cấu tạo và chức năng của ghế lái có thể thay đổi tùy thuộc vào loại thuyền bạn sử dụng.

• Thuyền Canoe: Ghế lái trên canoe thường được thiết kế cố định, đôi khi có hình dáng khác biệt một chút so với ghế trước. Người lái canoe sử dụng các kỹ thuật chèo như cú chèo chữ J (J-Stroke) để giữ thuyền đi thẳng mà không cần liên tục chuyển bên chèo.
• Thuyền Kayak đôi (Tandem Kayak): Khoang ngồi phía sau là ghế lái. Vị trí này thường được trang bị hệ thống bàn đạp chân (foot pegs) kết nối trực tiếp với một bánh lái (rudder) ở đuôi thuyền. Điều này cho phép người lái điều khiển hướng đi của kayak một cách chính xác chỉ bằng chân, giải phóng đôi tay để tập trung vào việc tạo lực đẩy.
• Thuyền Packraft: Đối với các mẫu packraft hai người, người ngồi sau cũng đóng vai trò là người lái. Họ quyết định hướng di chuyển và giữ thăng bằng cho chiếc thuyền bơm hơi vốn nhẹ và dễ bị ảnh hưởng bởi gió, dòng nước.

Thuật ngữ này không áp dụng cho ván chèo đứng (SUP), vì đây là hoạt động cá nhân và người tham gia đứng để điều khiển ván.

Ghế lái và Trách nhiệm Bảo vệ Môi trường

Người ngồi ở ghế lái đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ môi trường nước trong suốt chuyến đi. Với tầm nhìn bao quát, họ là người đầu tiên phát hiện các hệ sinh thái nhạy cảm và điều hướng để tránh chúng.

• Bảo vệ hệ sinh thái thủy sinh: Khi chèo thuyền ở các khu vực như Phú Quốc hoặc Côn Đảo, người lái có trách nhiệm quan sát và lái thuyền tránh xa các rạn san hô nông. Một cú va chạm từ thuyền có thể gây tổn hại nghiêm trọng cho san hô, một hệ sinh thái cần nhiều năm để phục hồi.
• Giảm thiểu tác động: Người lái phải đảm bảo thuyền không đi vào các khu vực cấm, khu vực chim làm tổ ven bờ hoặc các bãi sinh sản của sinh vật biển. Họ dẫn dắt việc thực hành nguyên tắc Leave No Trace trên mặt nước, như không xả rác và không gây tiếng ồn lớn.
• Tuân thủ quy định: Tại các vườn quốc gia như Cát Bà hay Bái Tử Long, có những quy định nghiêm ngặt về hoạt động dưới nước. Người lái là người chịu trách nhiệm chính trong việc tìm hiểu và tuân thủ các quy định này, đảm bảo chuyến đi không gây hại đến tự nhiên.

Bằng cách điều khiển con thuyền một cách có ý thức, người ngồi ở ghế lái trở thành người bảo vệ trực tiếp cho các vùng nước mà họ khám phá.

Câu hỏi thường gặp

Ai nên ngồi ở ghế lái khi chèo thuyền đôi?

Người có kinh nghiệm và khỏe hơn nên ngồi ở ghế lái để điều khiển thuyền hiệu quả và duy trì sự ổn định.

Ghế lái có trên thuyền kayak đơn không?

Không, thuật ngữ này chỉ áp dụng cho thuyền có từ hai người chèo trở lên, nơi có sự phân chia vai trò rõ ràng.

Làm thế nào để điều khiển thuyền tốt hơn từ ghế lái?

Bạn cần học các kỹ thuật chèo lái chuyên dụng và giao tiếp hiệu quả, rõ ràng với người chèo phía trước.

Việc hiểu rõ vai trò của ghế lái giúp bạn phối hợp tốt hơn với bạn đồng hành và tận hưởng trọn vẹn chuyến đi. Xem các mẫu thuyền kayak và canoe tại WeTrek.vn.