Hành vi ngựa (Horse Behavior) là gì?

Hành vi ngựa là cách ngựa giao tiếp, phản ứng với môi trường và thể hiện bản năng. Hiểu điều này giúp bạn cưỡi ngựa an toàn và hiệu quả hơn.

Tại sao bạn cần hiểu hành vi ngựa?

Hiểu rõ hành vi của ngựa là một kỹ năng quan trọng, không phải kiến thức tùy chọn. Nó ảnh hưởng trực tiếp đến sự an toàn của bạn và hiệu quả của chuyến đi, dù là cưỡi ngựa dã ngoại hay săn bắn thể thao. Ngựa là loài vật bị săn mồi trong tự nhiên, vì vậy bản năng của chúng là luôn cảnh giác và sẵn sàng bỏ chạy khi cảm thấy bị đe dọa. Việc đọc vị được các tín hiệu của ngựa giúp bạn dự đoán và xử lý các tình huống bất ngờ, xây dựng sự tin tưởng và tạo ra một mối liên kết bền chặt với con vật.

An toàn là trên hết

Một con ngựa giao tiếp chủ yếu qua ngôn ngữ cơ thể. Khi bạn không nhận ra các dấu hiệu căng thẳng hoặc sợ hãi, bạn có thể vô tình đẩy nó vào tình huống hoảng loạn. Một con ngựa hoảng sợ có thể lồng lên, đá hậu hoặc đột ngột bỏ chạy, gây nguy hiểm cho chính bạn và những người xung quanh. Ví dụ, khi đang cưỡi ngựa trên một con đường mòn ở Hà Giang, một chiếc xe máy bất ngờ nổ máy lớn. Nếu bạn nhận thấy tai ngựa giật về phía sau và cơ thể nó căng cứng, bạn có thể trấn an nó trước khi nó kịp hoảng sợ và bỏ chạy.

Nâng cao kỹ năng cưỡi ngựa và săn bắn

Khi bạn hiểu những gì ngựa đang "nói", bạn có thể đưa ra các mệnh lệnh phù hợp và hiệu quả hơn. Thay vì chỉ dùng sức để kiểm soát, bạn học cách giao tiếp với nó qua những tín hiệu tinh tế từ dây cương, chân và trọng lượng cơ thể. Điều này đặc biệt quan trọng trong săn bắn thể thao. Một người thợ săn cần một con ngựa bình tĩnh, im lặng và tuân lệnh tuyệt đối. Một con ngựa dễ giật mình sẽ làm con mồi hoảng sợ và phá hỏng chuyến đi săn. Ngược lại, một con ngựa được huấn luyện tốt, hiểu ý chủ sẽ trở thành một đối tác đắc lực, giúp bạn tiếp cận mục tiêu một cách yên tĩnh và hiệu quả.

Các loại hành vi ngựa phổ biến

Hành vi của ngựa có thể được chia thành nhiều loại, nhưng đối với người cưỡi ngựa, việc nhận biết các tín hiệu giao tiếp và phản ứng tự nhiên là quan trọng nhất.

Giao tiếp qua ngôn ngữ cơ thể

Đây là cách chính để ngựa thể hiện cảm xúc. Bạn cần quan sát kỹ các bộ phận trên cơ thể nó:

• Tai: Đôi tai của ngựa rất linh hoạt và là một chỉ báo cảm xúc rõ ràng. Tai hướng về phía trước cho thấy sự tập trung, tò mò. Tai ngả sang hai bên thể hiện sự thư giãn, buồn chán. Tai ép sát về phía sau đầu là dấu hiệu của sự tức giận, sợ hãi hoặc khó chịu.
• Mắt: Đôi mắt mở to, để lộ lòng trắng cho thấy sự sợ hãi hoặc hoảng loạn. Mắt lim dim, khép hờ thể hiện sự thư giãn, thoải mái. Một cái nhìn mềm mại, bình tĩnh cho thấy sự tin tưởng.
• Miệng và Mõm: Môi ngựa thả lỏng, hơi trễ xuống là dấu hiệu của sự thư giãn. Mõm nhăn lại, môi mím chặt thể hiện sự căng thẳng hoặc đau đớn. Hành động nhai và liếm mép thường xuất hiện khi ngựa đang học hỏi hoặc chấp nhận một điều gì đó.
• Đuôi: Đuôi ngựa nâng cao thể hiện sự phấn khích. Đuôi quất mạnh từ bên này sang bên kia cho thấy sự khó chịu, bực bội. Đuôi kẹp chặt giữa hai chân là dấu hiệu của sự sợ hãi tột độ.

Hành vi xã hội và bản năng bầy đàn

Ngựa là động vật sống theo bầy đàn và có hệ thống phân cấp rõ ràng. Bản năng này ảnh hưởng đến hành vi của chúng khi đi cùng các con ngựa khác. Một số con luôn muốn dẫn đầu, trong khi những con khác lại thích đi sau. Khi cưỡi ngựa theo nhóm ở các trang trại tại Đà Lạt, bạn có thể nhận thấy một số con ngựa cố gắng vượt lên hoặc đi quá sát con phía trước. Hiểu được điều này giúp bạn duy trì khoảng cách an toàn và kiểm soát ngựa của mình tốt hơn.

Phản xạ chạy trốn (Flight Response)

Đây là bản năng sinh tồn quan trọng nhất của ngựa. Khi đối mặt với một mối đe dọa tiềm tàng, phản ứng đầu tiên của chúng là bỏ chạy. Bất cứ thứ gì lạ, chuyển động đột ngột hoặc âm thanh lớn đều có thể kích hoạt phản xạ này. Một chiếc túi nylon bay trong gió, một con chó sủa ven đường, hoặc một nhánh cây gãy đều có thể khiến ngựa giật mình. Người cưỡi cần luôn cảnh giác với môi trường xung quanh và sẵn sàng để kiểm soát ngựa khi nó hoảng sợ.

Áp dụng vào thực tế khi hoạt động ngoài trời

Hiểu lý thuyết là một chuyện, áp dụng nó vào các tình huống thực tế mới thực sự quan trọng.

Khi cưỡi ngựa dã ngoại

Khi bạn đi trên những cung đường mòn, hãy liên tục quan sát hành vi của ngựa. Nó có đang bước đi một cách thoải mái hay không? Tai nó đang hướng về đâu? Nó có đang chú ý đến một thứ gì đó ở phía trước mà bạn chưa nhìn thấy không? Ngựa có giác quan nhạy bén hơn con người và thường phát hiện các mối nguy hiểm trước. Tin vào các tín hiệu của nó có thể giúp bạn tránh được những tình huống không mong muốn. Nếu ngựa của bạn đột nhiên dừng lại và nhìn chằm chằm vào một bụi rậm, hãy cẩn thận vì có thể có một con vật nào đó ở trong đó.

Trong săn bắn thể thao

Mối quan hệ giữa thợ săn và ngựa của họ được xây dựng dựa trên sự tin tưởng tuyệt đối. Người thợ săn cần một con ngựa không chỉ dũng cảm mà còn phải giữ được bình tĩnh trong những tình huống căng thẳng. Việc huấn luyện ngựa làm quen với tiếng súng, mùi của các loài động vật hoang dã và việc phải đứng yên trong thời gian dài là cực kỳ cần thiết. Người thợ săn phải đọc được những tín hiệu nhỏ nhất từ con ngựa, biết khi nào nó mệt mỏi, khi nào nó căng thẳng để có thể điều chỉnh kế hoạch. Một con ngựa đáng tin cậy sẽ đứng yên khi bạn xuống ngựa để tiếp cận mục tiêu, và đó là kết quả của quá trình thấu hiểu và huấn luyện lâu dài.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao để biết một con ngựa đang sợ hãi?

Bạn có thể nhận biết một con ngựa đang sợ hãi qua các dấu hiệu như mắt mở to, tai ép sát về phía sau, lỗ mũi nở rộng và cơ thể căng cứng.

Ngựa có nhận ra người cưỡi quen thuộc không?

Có, ngựa nhận ra người quen qua ngoại hình, giọng nói và mùi hương, từ đó xây dựng sự tin tưởng và mối liên kết theo thời gian.

Cần làm gì khi ngựa bất ngờ hoảng sợ?

Bạn cần giữ bình tĩnh, nắm chắc dây cương một cách ổn định nhưng không giật mạnh, và dùng giọng nói nhẹ nhàng để trấn an giúp nó lấy lại sự kiểm soát.

Để có một chuyến đi an toàn và chuyên nghiệp, bạn cần trang bị đầy đủ. Xem các sản phẩm trang bị cưỡi ngựa chất lượng tại WeTrek.vn.