Hộp bẫy sống là công cụ bắt giữ động vật nhỏ mà không gây thương tích, dùng để tìm kiếm thức ăn trong các tình huống sinh tồn ngoài tự nhiên.

Hộp bẫy sống, hay bẫy lồng, là một dụng cụ được thiết kế để bắt động vật mà không làm chúng bị thương hoặc tử vong. Trong kỹ năng sinh tồn và bushcraft, đây là một phương pháp nhân đạo và bền vững để tìm kiếm nguồn thực phẩm. Không giống các loại bẫy gây sát thương, hộp bẫy sống cho phép bạn lựa chọn giữ lại con mồi hoặc thả nó đi nếu không phù hợp, ví dụ như con vật quá nhỏ, đang mang thai hoặc thuộc loài cần bảo vệ.

Việc sử dụng hộp bẫy sống đòi hỏi sự kiên nhẫn, kỹ năng quan sát và hiểu biết về tập tính của động vật địa phương. Kỹ năng này không chỉ giúp đảm bảo nguồn protein trong tình huống khẩn cấp mà còn thể hiện sự tôn trọng đối với thiên nhiên, một nguyên tắc cốt lõi của bushcraft chân chính.

Hầu hết các loại hộp bẫy sống, dù được sản xuất công nghiệp hay tự chế từ vật liệu thiên nhiên, đều hoạt động dựa trên một cơ chế chung. Cơ chế này bao gồm ba thành phần chính:

• Mồi nhử (Bait): Thức ăn được đặt bên trong bẫy để thu hút con vật. Bạn cần chọn mồi phù hợp với loài vật mục tiêu. Ví dụ, các loại hạt hoặc quả chín thu hút các loài gặm nhấm như sóc, trong khi côn trùng hoặc giun có thể dụ các loài chim nhỏ.
• Cơ chế kích hoạt (Trigger Mechanism): Đây là bộ phận nhạy cảm bên trong bẫy. Khi con vật đi vào và chạm vào mồi hoặc một bàn đạp, nó sẽ kích hoạt cơ chế.
• Cửa sập (Trap Door): Khi cơ chế được kích hoạt, cửa sẽ ngay lập tức đóng lại, nhốt con vật bên trong một cách an toàn và không gây hại.

Thiết kế của bẫy phải đảm bảo không gian bên trong đủ thoáng khí và không có các cạnh sắc nhọn có thể làm con vật bị thương khi hoảng loạn.

Trong một kịch bản sinh tồn thực sự, việc đảm bảo nguồn thực phẩm ổn định là ưu tiên hàng đầu. Hộp bẫy sống cung cấp một giải pháp hiệu quả và tốn ít năng lượng hơn so với việc săn đuổi trực tiếp. Bạn có thể đặt nhiều bẫy dọc theo các lối mòn của động vật rồi tập trung vào các công việc quan trọng khác như dựng lều trại, tìm nguồn nước hoặc nhóm lửa.

Sử dụng bẫy sống còn mang lại một lợi thế chiến lược. Con vật bị bắt sống sẽ giữ được độ tươi ngon lâu hơn. Điều này rất quan trọng khi bạn không có phương tiện bảo quản. Hơn nữa, nó cho bạn quyền quyết định. Nếu bạn bẫy được một con vật không nằm trong kế hoạch, bạn có thể thả nó đi mà không gây tổn hại đến hệ sinh thái.

Tại Việt Nam, các khu rừng có nhiều loài động vật nhỏ như sóc, chuột đồng, hay các loài chim không thuộc danh mục bảo tồn. Việc biết cách tạo và sử dụng bẫy sống từ những vật liệu như tre, nứa, dây leo là một kỹ năng sinh tồn vô cùng hữu ích.

Bạn hoàn toàn có thể tự tạo ra những chiếc bẫy sống hiệu quả từ các vật liệu có sẵn trong tự nhiên. Đây là hai kiểu bẫy phổ biến và dễ thực hiện.

Bẫy lồng sập một cửa (Single-Door Cage Trap)

Đây là một trong những thiết kế đơn giản nhất. Bạn có thể tạo một chiếc hộp hình chữ nhật từ các cành cây nhỏ hoặc các thanh tre, nứa. Dùng dây leo hoặc dây dù để buộc chặt khung lại. Một đầu của hộp được bịt kín, đầu còn lại là cửa sập. Cửa được giữ ở vị trí mở bằng một thanh chống nối với cơ chế kích hoạt bên trong. Khi con vật vào ăn mồi và chạm vào cơ chế, thanh chống sẽ bung ra và cửa sập xuống.

Bẫy lồng đè (Box Deadfall)

Dù có tên gọi "deadfall", phiên bản này có thể được điều chỉnh để bắt sống. Bạn cần một chiếc hộp hoặc lồng đủ nặng và một cơ cấu cò bẫy hình số 4 (Figure-Four Trigger). Cơ cấu này gồm ba thanh gỗ nhỏ được đẽo gọt để cài vào nhau, tạo thành một trụ chống tạm thời. Một đầu của lồng được nâng lên và chống bằng cơ cấu này. Mồi được gắn vào phần cò bên trong. Khi con vật kéo mồi, cơ cấu sẽ sụp đổ và lồng úp xuống, nhốt con vật.

Sử dụng bẫy là một kỹ năng sinh tồn, không phải một hình thức giải trí. Bạn phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc sau:

• Kiểm tra bẫy thường xuyên: Bạn phải kiểm tra bẫy ít nhất một lần mỗi ngày. Để một con vật bị nhốt quá lâu là hành động vô nhân đạo và khiến nó kiệt sức vì sợ hãi, đói khát.
• Chỉ sử dụng trong tình huống khẩn cấp: Việc săn bắt, bẫy bắt động vật hoang dã tại Việt Nam được quy định rất chặt chẽ bởi pháp luật. Những kỹ năng này chỉ nên được áp dụng trong các tình huống sinh tồn thực sự để bảo vệ tính mạng.
• Nắm rõ khu vực: Tìm hiểu về các loài động vật trong khu vực, đặc biệt là các loài nằm trong Sách Đỏ hoặc được pháp luật bảo vệ. Tuyệt đối không bẫy bắt các loài này.
• Không để lại dấu vết (Leave No Trace): Sau khi sử dụng xong, hãy tháo dỡ toàn bộ bẫy và trả lại hiện trạng tự nhiên cho khu vực.

Kỹ năng sinh tồn luôn đi đôi với trách nhiệm bảo vệ môi trường. Hãy là một người yêu thiên nhiên có hiểu biết và hành động đúng đắn.

Việc bẫy động vật hoang dã để làm thực phẩm có hợp pháp ở Việt Nam không?

Pháp luật Việt Nam nghiêm cấm săn bắt, bẫy bắt hầu hết các loài động vật hoang dã, trừ khi có giấy phép đặc biệt hoặc trong các trường hợp sinh tồn khẩn cấp được chứng minh.

Nên kiểm tra hộp bẫy sống bao lâu một lần?

Bạn nên kiểm tra bẫy của mình ít nhất một lần mỗi ngày để đảm bảo con vật không bị căng thẳng, đói hoặc bị thương kéo dài.

Vật liệu tự nhiên nào tốt nhất để làm bẫy sống?

Tre, nứa, cành cây thẳng và chắc, cùng các loại dây leo bền như dây mây là những vật liệu lý tưởng để bạn chế tạo bẫy trong tự nhiên.

Trang bị kiến thức và kỹ năng phù hợp là bước chuẩn bị quan trọng nhất cho mọi chuyến đi. Việc hiểu rõ các công cụ như hộp bẫy sống giúp bạn tự tin hơn khi đối mặt với những thử thách trong tự nhiên. Xem các dụng cụ sinh tồn cần thiết tại WeTrek.vn.