Hướng xuất phát (Departure Bearing) là góc phương vị từ điểm bắt đầu đến điểm đến đầu tiên, giúp bạn xác định đúng lộ trình di chuyển bằng la bàn và bản đồ.

Hướng xuất phát (Departure Bearing) là góc phương vị được đo bằng độ, tính từ hướng Bắc theo chiều kim đồng hồ, chỉ hướng đi từ vị trí hiện tại của bạn đến điểm mốc tiếp theo trên lộ trình. Đây là một kỹ năng định hướng cơ bản và quan trọng trong các hoạt động ngoài trời như đi bộ đường dài (hiking), leo núi (mountaineering), hay băng rừng (trekking). Việc xác định đúng hướng xuất phát giúp bạn di chuyển chính xác theo kế hoạch, đặc biệt ở những nơi không có đường mòn rõ ràng hoặc tầm nhìn bị hạn chế.

Trong các hoạt động ngoài trời, việc nắm vững kỹ năng xác định hướng xuất phát mang lại nhiều lợi ích thiết thực, đảm bảo cho một chuyến đi an toàn và có trách nhiệm.

• Định hướng chính xác: Giúp bạn luôn đi đúng lộ trình đã vạch ra, tránh bị lạc trong rừng rậm hoặc trên núi cao, nơi địa hình phức tạp và dễ gây mất phương hướng.

• Tiết kiệm thời gian và năng lượng: Di chuyển đúng hướng ngay từ đầu giúp bạn tránh phải đi đường vòng hoặc quay lại, từ đó tiết kiệm sức lực và thời gian, tối ưu hóa hành trình.

• An toàn trong mọi điều kiện: Khi thời tiết xấu như sương mù dày đặc hoặc mưa lớn làm giảm tầm nhìn, hướng xuất phát là công cụ tin cậy để bạn tiếp tục di chuyển an toàn đến điểm dừng chân tiếp theo.

• Bảo vệ môi trường: Việc đi theo một hướng xác định giúp bạn đi trên các lối mòn có sẵn, hạn chế việc đi vào các khu vực nhạy cảm, giảm thiểu tác động lên thảm thực vật và hệ sinh thái tự nhiên.

Bạn có thể xác định hướng xuất phát bằng các công cụ truyền thống như bản đồ và la bàn, hoặc các thiết bị hiện đại như GPS. Mỗi phương pháp có ưu điểm riêng và việc kết hợp cả hai sẽ mang lại hiệu quả cao nhất.

Đây là kỹ năng nền tảng mà mọi người tham gia hoạt động ngoài trời đều nên trang bị. Các bước thực hiện như sau:

1. Đặt bản đồ trên mặt phẳng: Đảm bảo bản đồ được đặt ổn định. Xác định vị trí xuất phát (Điểm A) và điểm đến đầu tiên (Điểm B) trên bản đồ.

2. Đặt la bàn lên bản đồ: Đặt cạnh của la bàn nối thẳng giữa Điểm A và Điểm B. Mũi tên chỉ hướng trên la bàn (Direction of Travel Arrow) phải hướng về Điểm B.

3. Xoay vòng chia độ (Bezel): Giữ nguyên vị trí la bàn, xoay vòng chia độ cho đến khi các đường định hướng Bắc trên la bàn song song với các đường kinh tuyến trên bản đồ và kim chỉ hướng Bắc (Orienting Arrow) trùng với hướng Bắc của bản đồ.

4. Đọc thông số: Con số trên vòng chia độ thẳng hàng với mũi tên chỉ hướng chính là hướng xuất phát của bạn. Ví dụ, nếu con số là 90, hướng xuất phát của bạn là 90 độ Đông.

Ví dụ thực tế: Khi bạn trekking tại Vườn Quốc gia Cúc Phương, để đi từ cổng vườn đến cây chò ngàn năm, bạn đặt bản đồ, dùng la bàn nối hai điểm này và xác định được hướng đi là 210 độ Tây Nam.

Các thiết bị GPS chuyên dụng hoặc ứng dụng bản đồ trên điện thoại thông minh (smartphone) giúp xác định hướng xuất phát một cách nhanh chóng. Bạn chỉ cần chọn điểm đến, thiết bị sẽ tự động tính toán và hiển thị góc phương vị cần đi. Tuy nhiên, các thiết bị điện tử phụ thuộc vào pin và tín hiệu vệ tinh. Luôn mang theo bản đồ giấy và la bàn làm phương án dự phòng.

Xác định và tuân thủ hướng xuất phát không chỉ là một kỹ năng sinh tồn mà còn thể hiện trách nhiệm của bạn đối với môi trường. Khi bạn đi đúng lộ trình, bạn đang góp phần bảo vệ thiên nhiên.

• Hạn chế tạo lối mòn mới: Di chuyển chính xác theo hướng đã định giúp bạn bám sát các đường mòn hiện có, tránh dẫm đạp lên thảm thực vật và gây xói mòn đất.

• Tránh xa khu vực cần bảo vệ: Tại các vườn quốc gia hay khu bảo tồn như Pù Luông hay Bidoup Núi Bà, việc định hướng chuẩn xác giúp bạn không xâm phạm vào vùng lõi, khu vực sinh sản của động vật hoang dã hay các hệ sinh thái dễ bị tổn thương.

• Bảo vệ nguồn nước: Lập kế hoạch lộ trình với hướng đi rõ ràng giúp bạn xác định các điểm lấy nước hợp lý, tránh làm ô nhiễm các nguồn nước sạch dọc đường đi.

• Tuân thủ quy định: Đi đúng tuyến đường được cấp phép là một phần quan trọng của việc tuân thủ các quy định bảo tồn tại các khu vực tự nhiên được bảo vệ.

Cần làm gì khi la bàn chỉ hướng khác với đường mòn?
Bạn nên tin vào la bàn và bản đồ, vì đường mòn có thể thay đổi hoặc có nhiều ngã rẽ không được thể hiện rõ.

Hướng xuất phát có giống với góc phương vị (Azimuth) không?
Có, hướng xuất phát chính là góc phương vị từ điểm bắt đầu tới điểm đến tiếp theo của bạn trên hành trình.

Làm thế nào để duy trì hướng đi trong địa hình rậm rạp?
Bạn hãy chọn một vật thể ở xa (như một cái cây, tảng đá) trên đường thẳng với hướng đi của bạn và di chuyển về phía nó.

Việc thành thạo kỹ năng xác định hướng xuất phát giúp mỗi chuyến đi của bạn an toàn hơn và đóng góp vào việc bảo vệ vẻ đẹp hoang sơ của thiên nhiên Việt Nam.

Xem la bàn định hướng tại WeTrek.vn.