Kính lọc GND (GND Filter) là gì?

Kính lọc GND, hay Kính lọc Giảm sáng Chuyển tiếp (Graduated Neutral Density Filter), là một phụ kiện nhiếp ảnh thiết yếu cho các chuyến đi ngoài trời. Nó có cấu tạo đặc biệt. Một nửa của kính lọc trong suốt, nửa còn lại được làm tối với mật độ giảm dần. Một vùng chuyển tiếp nằm giữa hai phần này. Mục đích chính của nó là cân bằng độ sáng trong một khung hình. Nó đặc biệt hữu dụng khi có sự chênh lệch ánh sáng lớn giữa bầu trời và tiền cảnh.

Khi bạn chụp phong cảnh, máy ảnh thường gặp khó khăn để ghi lại chi tiết ở cả vùng trời sáng và mặt đất tối. Kính lọc GND giải quyết vấn đề này. Nó làm tối phần bầu trời, cho phép máy ảnh phơi sáng đúng cho cả cảnh vật mà không làm cháy sáng hoặc mất chi tiết.

Tại sao người chụp ảnh phong cảnh ngoài trời cần kính lọc GND?

Khi bạn đi săn ảnh, bạn sẽ đối mặt với những điều kiện ánh sáng phức tạp. Dải tần nhạy sáng (Dynamic Range) của máy ảnh bị giới hạn. Nó không thể ghi lại đầy đủ chi tiết như mắt người nhìn thấy. Đây là lúc kính lọc GND phát huy tác dụng.

Ví dụ, bạn đang chụp cảnh hoàng hôn trên biển Long Hải, Vũng Tàu. Bầu trời rực rỡ với các tông màu cam, đỏ. Nhưng mặt biển và bãi cát lại tối hơn nhiều. Nếu bạn đo sáng cho bầu trời, tiền cảnh sẽ chìm trong bóng tối. Nếu bạn đo sáng cho tiền cảnh, bầu trời sẽ bị cháy sáng, mất hết màu sắc. Kính lọc GND giúp bạn làm tối bầu trời một cách có kiểm soát. Kết quả là một bức ảnh cân bằng, đúng sáng ngay từ lúc bấm máy.

Trong một chuyến đi khác đến Tà Xùa để săn mây, kính lọc GND cũng rất quan trọng. Biển mây bên dưới thường tối hơn so với bầu trời phía trên lúc bình minh. Kính lọc GND sẽ giúp bạn ghi lại chi tiết của cả biển mây bồng bềnh và những tia nắng đầu ngày trên bầu trời.

Các loại kính lọc GND phổ biến cho chuyến đi của bạn

Việc lựa chọn loại kính lọc GND phụ thuộc vào địa hình và cảnh quan tại điểm đến của bạn. Có ba loại chính bạn cần biết:

• Kính lọc GND mềm (Soft Edge GND): Loại này có vùng chuyển tiếp giữa phần tối và phần trong suốt rất mềm mại, trải dài. Nó phù hợp cho các cảnh quan có đường chân trời không bằng phẳng, phức tạp như dãy núi, thung lũng, hoặc rừng cây. Khi bạn trekking ở Fansipan hoặc chụp ruộng bậc thang ở Mù Cang Chải, đây là lựa chọn tối ưu.
• Kính lọc GND cứng (Hard Edge GND): Vùng chuyển tiếp của loại này rất rõ ràng và sắc nét. Nó hoạt động tốt nhất với các cảnh quan có đường chân trời thẳng và sạch, ví dụ như mặt biển. Chụp bình minh ở biển Côn Đảo hay Gành Đá Đĩa ở Phú Yên là những tình huống lý tưởng để sử dụng kính lọc GND cứng.
• Kính lọc GND đảo ngược (Reverse GND): Đây là một loại kính lọc chuyên dụng cho chụp bình minh hoặc hoàng hôn. Phần tối nhất của nó nằm ngay tại đường chuyển tiếp và nhạt dần về phía cạnh trên. Nó được thiết kế để kiểm soát nguồn sáng mạnh nhất khi mặt trời ở ngay tại đường chân trời. Săn ảnh mặt trời mọc trên đầm Lập An, Huế, hay hoàng hôn trên đồng muối ở Ninh Thuận sẽ hiệu quả hơn với loại kính lọc này.

Kinh nghiệm chọn và sử dụng kính lọc GND trong các chuyến đi thực tế

Một chuyến đi săn ảnh thành công đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng, từ việc chọn thiết bị đến lên kế hoạch tác nghiệp.

Lập kế hoạch hành trình và thiết bị

Trước chuyến đi, hãy nghiên cứu địa hình điểm đến. Nếu bạn đến vùng núi Hà Giang, một kính lọc GND mềm sẽ linh hoạt hơn. Nếu lịch trình của bạn là các bãi biển dọc miền Trung, hãy mang theo kính lọc GND cứng. Hệ thống kính lọc dạng tấm vuông (square filter) cung cấp sự linh hoạt cao nhất vì bạn có thể trượt kính lọc lên xuống để căn chỉnh chính xác với đường chân trời.

Lựa chọn nơi lưu trú và di chuyển

Đối với các chuyến đi săn ảnh ở vùng sâu vùng xa, hãy ưu tiên các homestay hoặc eco-lodge gần điểm chụp. Điều này giúp bạn tiết kiệm thời gian di chuyển vào các thời điểm vàng như bình minh hay hoàng hôn. Khi di chuyển bằng xe máy trên các cung đường đèo, hãy đảm bảo ba lô máy ảnh được chống sốc và chống nước tốt để bảo vệ kính lọc và các thiết bị khác.

Bảo quản thiết bị ngoài trời

Môi trường ngoài trời có nhiều bụi, ẩm và có nguy cơ va đập. Luôn cất giữ kính lọc trong hộp đựng chuyên dụng. Mang theo một bộ vệ sinh gồm khăn lau microfiber và bóng thổi bụi. Sau mỗi chuyến đi biển, hãy lau sạch kính lọc để tránh hơi muối ăn mòn lớp phủ.

Lưu ý khi tác nghiệp ngoài trời với kính lọc GND

An toàn và trách nhiệm luôn là ưu tiên hàng đầu trong mỗi chuyến đi nhiếp ảnh.

• An toàn cá nhân: Khi tác nghiệp ở những địa điểm cheo leo như mỏm đá ở Tà Xùa hay vách núi ở Mã Pí Lèng, luôn chú ý đến vị trí đứng. Việc thao tác với kính lọc và máy ảnh có thể làm bạn mất tập trung. Hãy dựng chân máy vững chắc trước khi gắn kính lọc.
• Quy định bay drone: Nhiều khu vực vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên như Cát Bà, Cúc Phương có quy định nghiêm ngặt về việc sử dụng flycam. Hãy tìm hiểu và xin phép ban quản lý nếu cần thiết.
• Bảo vệ môi trường: Luôn tuân thủ nguyên tắc không để lại dấu vết. Mang rác của bạn về. Không dẫm đạp lên cây cỏ hoặc làm xáo trộn môi trường sống của động vật hoang dã để có một góc chụp đẹp.
• Tôn trọng văn hóa địa phương: Khi chụp ảnh tại các bản làng của người dân tộc thiểu số, hãy giao tiếp và xin phép trước khi chụp chân dung, đặc biệt là người già và trẻ em. Một thái độ tôn trọng sẽ giúp bạn có những trải nghiệm và hình ảnh chân thực hơn.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Dùng kính lọc GND có làm giảm chất lượng ảnh không?
Kính lọc chất lượng cao từ các thương hiệu uy tín không làm giảm chất lượng ảnh đáng kể.

Tôi có thể thay thế kính lọc GND bằng cách chụp nhiều tấm phơi sáng (bracketing) không?
Có, nhưng kính lọc GND giúp bạn có được bức ảnh đúng sáng ngay tại hiện trường, tiết kiệm thời gian hậu kỳ và lý tưởng cho các cảnh có chuyển động.

Cần mua kính lọc GND dạng tròn hay dạng tấm vuông?
Kính lọc dạng tấm vuông linh hoạt hơn cho nhiếp ảnh phong cảnh vì bạn có thể điều chỉnh đường chân trời chính xác.