Kỹ thuật dùng rìu (Axe Technique) là bộ kỹ năng sử dụng rìu an toàn và hiệu quả để chặt cây, chẻ củi và tạo hình gỗ cho hoạt động bushcraft.

Trong các chuyến đi cắm trại hay bushcraft, rìu không chỉ là một công cụ. Nó là một phương tiện thiết yếu giúp bạn tương tác với môi trường tự nhiên. Nắm vững kỹ thuật dùng rìu giúp bạn xử lý các công việc nặng một cách hiệu quả, tiết kiệm sức lực và đảm bảo an toàn. Từ việc chuẩn bị một đống củi lớn cho đêm lạnh ở Tà Xùa, đến dựng một nơi trú ẩn khẩn cấp khi gặp thời tiết xấu ở Pù Luông, kỹ năng dùng rìu quyết định sự thoải mái và an toàn của bạn.

Kỹ năng này giúp bạn:

• Chuẩn bị củi đốt: Chặt và chẻ các khúc gỗ lớn thành củi nhỏ hơn để nhóm lửa, nấu ăn và sưởi ấm.

• Dựng trại và nơi trú ẩn: Đẽo cọc lều, chặt các cành cây khô để làm khung cho lều tarp hoặc nơi trú ẩn tự nhiên (shelter).

• Dọn dẹp lối đi: Dọn dẹp các cành cây đổ, bụi rậm nhỏ trên đường di chuyển hoặc tại khu vực cắm trại.

• Chế tác công cụ: Tạo ra các vật dụng đơn giản từ gỗ như ghế ngồi, móc treo đồ hoặc các loại bẫy cơ bản.

Để sử dụng rìu hiệu quả, bạn cần nắm vững một số kỹ thuật nền tảng. Các kỹ thuật này không chỉ giúp bạn hoàn thành công việc nhanh hơn mà còn giảm thiểu nguy cơ chấn thương.

An toàn bắt đầu từ tư thế. Trước khi vung rìu, hãy đảm bảo bạn đứng vững chãi. Hai chân dang rộng bằng vai, đầu gối hơi chùng để giữ thăng bằng. Tay thuận của bạn cầm gần đầu rìu để kiểm soát hướng, tay còn lại cầm ở cuối cán rìu để tạo lực. Ví dụ, khi chẻ củi, bạn nên quỳ trên một hoặc hai gối thay vì đứng thẳng. Tư thế này giúp cú bổ chính xác hơn và nếu rìu trượt, nó sẽ cắm xuống đất thay vì vào chân bạn.

Kỹ thuật chặt hiệu quả nhất là tạo một vết cắt hình chữ V (V-notch). Bạn thực hiện các nhát chém chéo từ trên xuống và từ dưới lên, tạo thành một góc khoảng 45 độ. Luôn chặt ở phía xa cơ thể. Thay vì dùng toàn bộ sức mạnh của cánh tay, hãy để trọng lượng của đầu rìu và lực quán tính thực hiện công việc. Việc này giúp bạn tiết kiệm năng lượng và kiểm soát đường đi của rìu tốt hơn. Khi chặt một thân cây nằm ngang, bạn nên đứng trên thân cây và chặt vào khoảng trống giữa hai chân.

Để chẻ củi, bạn cần một khúc gỗ kê (chopping block) ổn định và chắc chắn. Đặt khúc củi cần chẻ thẳng đứng trên thớt kê. Nhắm vào tâm khúc củi và thực hiện một cú bổ dứt khoát. Đối với những khúc củi lớn, hãy nhắm vào các vết nứt có sẵn trên bề mặt. Nếu rìu bị kẹt, đừng cố lắc qua lại. Thay vào đó, hãy nhấc cả rìu và khúc củi lên rồi đập mạnh xuống thớt kê. Lực tác động sẽ giúp tách khúc củi ra.

Rìu cũng có thể dùng cho các công việc cần sự khéo léo như đẽo cọc lều hoặc làm mồi lửa (feather stick). Để đẽo, bạn cầm rìu gần đầu để có sự kiểm soát tối đa. Tì khúc gỗ vào một bề mặt vững chắc và dùng những nhát cắt ngắn, nhẹ nhàng để loại bỏ vật liệu. Kỹ thuật này đòi hỏi sự kiên nhẫn và thực hành nhiều để có thể điều khiển lưỡi rìu một cách chính xác.

Rìu là một công cụ mạnh mẽ và tiềm ẩn nguy hiểm. Luôn tuân thủ các quy tắc an toàn sau:

• Kiểm tra rìu trước khi dùng: Đảm bảo đầu rìu được gắn chặt vào cán, không bị nứt vỡ.

• Tạo vòng tròn an toàn: Trước khi vung rìu, hãy kiểm tra xung quanh để chắc chắn không có ai hoặc vật cản trong tầm hoạt động của bạn.

• Sử dụng đồ bảo hộ: Luôn mang giày chắc chắn và găng tay khi dùng rìu.

• Duy trì sự tập trung: Không sử dụng rìu khi bạn mệt mỏi hoặc mất tập trung.

• Bao lưỡi rìu khi không dùng: Luôn đậy lưỡi rìu bằng vỏ bọc khi di chuyển hoặc cất giữ.

Khi áp dụng kỹ thuật dùng rìu trong các chuyến đi ở Việt Nam, bạn cần tuân thủ các quy định và nguyên tắc tôn trọng tự nhiên. Hầu hết các vườn quốc gia và khu bảo tồn như Cúc Phương, Ba Vì hay Bạch Mã đều có quy định nghiêm ngặt về việc chặt hạ cây xanh. Bạn chỉ nên thu thập và xử lý các cành cây đã chết, khô và rơi rụng tự nhiên. Đây là một phần quan trọng của nguyên tắc Không để lại dấu vết (Leave No Trace). Hãy tìm hiểu quy định của địa phương trước chuyến đi và luôn ưu tiên bảo vệ môi trường.

Rìu dùng cho công việc nặng như chặt và chẻ củi lớn, còn dao bushcraft dùng cho các nhiệm vụ chi tiết hơn như đẽo gọt và chuẩn bị thức ăn.

Rìu hữu ích cho các chuyến đi bushcraft hoặc cắm trại dài ngày ở những nơi hoang dã được phép, nhưng không cần thiết cho các khu cắm trại dịch vụ đã có sẵn củi.

Bạn cần mài rìu định kỳ bằng đá mài hoặc dụng cụ mài chuyên dụng để đảm bảo lưỡi rìu luôn sắc và hoạt động hiệu quả.

Để chuyến đi của bạn an toàn và hiệu quả, việc chọn một chiếc rìu phù hợp là rất quan trọng. Xem các loại rìu bushcraft chất lượng tại WeTrek.vn.