Lều tối giản là các loại hình trú ẩn siêu nhẹ và gọn như tấm tăng, võng, hoặc lều một lớp, giúp bạn giảm trọng lượng hành lý và kết nối gần hơn với thiên nhiên.

Lều tối giản (Minimalist Shelter) là thuật ngữ chỉ các dạng trú ẩn có trọng lượng nhẹ, thiết kế đơn giản và chiếm ít không gian trong balo. Mục tiêu chính của lều tối giản là cung cấp sự bảo vệ cơ bản trước các yếu tố thời tiết như mưa, gió, nắng mà không cần đến các cấu trúc phức tạp, nặng nề của lều truyền thống. Thay vì tập trung vào sự tiện nghi, chúng ưu tiên tính hiệu quả, tính linh hoạt và giảm thiểu trọng lượng hành trang. Điều này đặc biệt quan trọng trong các chuyến đi bộ đường dài, leo núi hoặc các hoạt động bushcraft, nơi mỗi gram hành lý đều được tính toán kỹ lưỡng.

Có nhiều dạng lều tối giản khác nhau, mỗi loại phù hợp với địa hình và mục đích sử dụng riêng. Dưới đây là những lựa chọn phổ biến nhất tại Việt Nam.

• Tấm tăng (Tarp): Đây là dạng trú ẩn tối giản và linh hoạt nhất. Tấm tăng là một mảnh vải chống nước, bạn có thể căng theo nhiều hình dạng khác nhau bằng dây và cọc. Bạn có thể dựng nó theo kiểu chữ A, kiểu mái che nghiêng (lean-to) hoặc nhiều cấu hình khác tùy vào địa hình và thời tiết. Ví dụ, trên cung đường Tà Năng - Phan Dũng, một tấm tăng là đủ để che mưa nắng và giữ balo khô ráo qua đêm.

• Võng (Hammock): Võng là lựa chọn lý tưởng cho các khu vực rừng rậm nhiệt đới hoặc địa hình không bằng phẳng như ở các vườn quốc gia Cúc Phương, Ba Bể. Võng giúp bạn ngủ trên mặt đất, tránh côn trùng, rắn và mặt đất ẩm ướt. Một hệ thống võng hoàn chỉnh thường đi kèm tấm tăng che mưa và lưới chống muỗi.

• Lều một lớp (Single-wall Tent): Đây là phiên bản rút gọn của lều truyền thống, chỉ có một lớp vải chống nước duy nhất thay vì hai lớp. Chúng nhẹ hơn và dựng nhanh hơn lều hai lớp nhưng khả năng thông khí kém hơn một chút. Lều một lớp phù hợp cho những chuyến đi ở vùng cao nguyên hoặc ven biển có gió nhiều như tại Mũi Dinh, Ninh Thuận.

• Túi ngủ khẩn cấp (Bivy Sack): Một chiếc túi ngủ khẩn cấp về cơ bản là một lớp vỏ chống nước và thoáng khí bọc bên ngoài túi ngủ của bạn. Nó cung cấp một lớp bảo vệ tối thiểu khỏi sương, mưa nhẹ và gió. Đây là lựa chọn cho những người theo đuổi chủ nghĩa siêu nhẹ (ultralight) hoặc dùng làm phương án dự phòng.

• Trú ẩn tự dựng (Natural Shelter): Đây là hình thức cao nhất của bushcraft. Bạn sử dụng các vật liệu tự nhiên có sẵn như cành cây, lá cây để tạo ra một nơi trú ẩn. Kỹ năng này đòi hỏi kiến thức sâu về tự nhiên và chỉ nên thực hành ở những khu vực cho phép, tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc Leave No Trace.

Ưu điểm

• Trọng lượng nhẹ: Ưu điểm lớn nhất là trọng lượng. Một hệ thống trú ẩn tối giản thường chỉ nặng vài trăm gram, giúp bạn di chuyển nhanh và xa hơn.

• Gọn gàng: Chúng chiếm rất ít diện tích trong balo, để lại không gian cho thực phẩm, nước uống và các thiết bị khác.

• Linh hoạt: Bạn có thể dựng trại ở nhiều địa điểm mà lều truyền thống không thể, ví dụ như căng võng giữa hai thân cây trên sườn dốc.

• Kết nối thiên nhiên: Không có những bức tường lều ngăn cách, bạn cảm nhận rõ hơn về môi trường xung quanh, từ tiếng gió, tiếng suối đến bầu trời đêm.

Nhược điểm

• Chống chịu thời tiết kém hơn: Chúng bảo vệ bạn khỏi mưa và gió nhưng không kín đáo và vững chãi như một chiếc lều hai lớp trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt.

• Ít riêng tư: Hầu hết các dạng lều tối giản đều là không gian mở.

• Yêu cầu kỹ năng: Để dựng một tấm tăng chắc chắn hay chọn một vị trí căng võng an toàn, bạn cần có kiến thức và kỹ năng thực hành.

• Bảo vệ khỏi côn trùng: Bạn cần các giải pháp bổ sung như lưới chống muỗi hoặc lựa chọn vị trí cẩn thận để tránh côn trùng.

Lều tối giản là lựa chọn tuyệt vời cho các chuyến đi ngắn ngày, các hành trình đi bộ nhanh (fastpacking) hoặc khi bạn muốn thực hành kỹ năng sinh tồn. Nó phù hợp với những người đã có kinh nghiệm đi dã ngoại và muốn giảm trọng lượng hành lý của mình. Một chuyến đi cuối tuần lên núi Dinh hoặc một đêm cắm trại bên bờ hồ Trị An là cơ hội tốt để bạn trải nghiệm lều tối giản.

Bạn không nên chọn lều tối giản cho các chuyến đi cắm trại cùng gia đình có trẻ nhỏ, những chuyến đi dài ngày vào mùa mưa bão, hoặc khi bạn là người mới hoàn toàn và chưa có kỹ năng dựng trại cơ bản. Trong những trường hợp này, một chiếc lều truyền thống sẽ mang lại sự an toàn và thoải mái hơn.

Sử dụng lều tối giản đòi hỏi bạn phải trang bị một số kỹ năng quan trọng để đảm bảo an toàn cho bản thân.

• Lựa chọn địa điểm: Đây là kỹ năng quan trọng nhất. Bạn cần chọn nơi đất cao, thoát nước tốt, tránh các lòng suối cạn hoặc nơi có nguy cơ sạt lở. Quan sát xung quanh để phát hiện các cành cây khô có thể rơi gãy. Luôn dựng trại cách nguồn nước một khoảng an toàn.

• Kỹ năng buộc nút: Nắm vững một vài nút dây cơ bản như nút thuyền chài (clove hitch), nút thòng lọng căng dây (taut-line hitch) sẽ giúp bạn căng tấm tăng hoặc võng một cách nhanh chóng và chắc chắn.

• Định hướng trú ẩn: Luôn dựng trú ẩn sao cho cửa hoặc mặt thoáng quay lưng về hướng gió chính để tránh gió lùa trực tiếp. Nếu trời có khả năng mưa, hãy tạo độ dốc hợp lý cho tấm tăng để nước thoát đi dễ dàng.

• Tuân thủ nguyên tắc Leave No Trace: Vì bạn tương tác trực tiếp với môi trường, việc tuân thủ 7 nguyên tắc Leave No Trace là bắt buộc. Hạn chế tác động đến mặt đất, dọn dẹp sạch sẽ khu vực cắm trại và tôn trọng tự nhiên.

Lều tối giản có chống mưa tốt không?

Lều tối giản chống mưa hiệu quả nếu bạn dựng đúng kỹ thuật và chọn vị trí hợp lý.

Người mới bắt đầu có nên dùng lều tối giản không?

Người mới bắt đầu nên thực hành ở khu vực an toàn hoặc đi cùng người có kinh nghiệm trước khi dùng lều tối giản trong chuyến đi dài.

Tôi cần mang thêm gì khi dùng tấm tăng hoặc võng?

Bạn nên mang thêm dây dù, cọc lều, lưới chống muỗi và một tấm trải cách nhiệt để tăng sự thoải mái và an toàn.

Lều tối giản không phải là một món đồ, mà là một triết lý dịch chuyển. Nó khuyến khích bạn mang ít hơn, đi xa hơn và trải nghiệm thiên nhiên một cách chân thực nhất. Xem các loại tấm tăng, võng và lều siêu nhẹ tại WeTrek.vn.