Lối lên bờ đá (Rocky Exit) là thuật ngữ trong bơi ngoài trời (Open-water Swimming) và bơi hoang dã (Wild Swimming) để chỉ hành động và địa điểm người bơi rời khỏi mặt nước tại một bờ biển, bờ sông, hoặc bờ hồ có địa hình gồ ghề, nhiều đá. Đây không phải là một lối đi được xây dựng sẵn. Nó là một phần tự nhiên của môi trường, đòi hỏi người bơi phải có kỹ năng quan sát và di chuyển để đảm bảo an toàn.

Tại Việt Nam, với đường bờ biển dài và nhiều hòn đảo, vịnh đẹp như Vịnh Hạ Long, Vịnh Lan Hạ, Côn Đảo, hay Vịnh Vĩnh Hy, địa hình có nhiều đá rất phổ biến. Việc hiểu và thực hành kỹ thuật này giúp bạn tự tin hơn khi khám phá những vùng nước hoang sơ.

An toàn là ưu tiên hàng đầu trong các hoạt động ngoài trời. Không giống như thang hồ bơi, các lối lên bờ tự nhiên luôn tiềm ẩn rủi ro. Việc nắm vững kỹ thuật giúp bạn phòng tránh các nguy hiểm sau:

• Va đập vào đá do sóng đánh.
• Trượt ngã trên đá phủ rêu trơn trượt.
• Bị cắt bởi các cạnh đá sắc nhọn hoặc các sinh vật bám trên đá như hàu, hà.
• Mắc kẹt ở vị trí khó di chuyển khi thủy triều hoặc dòng chảy thay đổi.

Chuẩn bị kỹ năng tốt cho phép bạn tận hưởng trọn vẹn trải nghiệm bơi lội mà không gặp phải những sự cố đáng tiếc. Nó cũng giúp bạn tự tin xử lý các tình huống bất ngờ khi điều kiện thời tiết thay đổi.

Để rời khỏi mặt nước một cách an toàn tại khu vực có đá, bạn cần tuân thủ một quy trình cẩn thận, kết hợp giữa quan sát và hành động dứt khoát.

Quan sát trước khi bơi

Trước khi xuống nước, bạn nên xác định trước các điểm vào và ra tiềm năng. Đánh giá lối lên bờ đá dựa trên các yếu tố: độ dốc của đá, mức độ trơn trượt do rêu tảo, và tác động của sóng biển tại vị trí đó. Việc này giúp bạn có sẵn một kế hoạch và không bị động khi kết thúc buổi bơi.

Tiếp cận chậm và có kiểm soát

Khi bơi gần đến điểm lên bờ, bạn hãy giảm tốc độ và chuyển sang tư thế thẳng đứng trong nước nếu có thể. Dùng chân để cảm nhận độ sâu và địa hình đáy. Quan sát nhịp điệu của sóng để chọn thời điểm di chuyển phù hợp, tránh bị sóng lớn bất ngờ đẩy vào đá.

Sử dụng kỹ thuật “ba điểm tiếp xúc”

Khi bắt đầu leo lên đá, hãy luôn duy trì ba điểm tiếp xúc với bề mặt (ví dụ: hai tay và một chân, hoặc hai chân và một tay). Kỹ thuật này tạo ra sự ổn định vững chắc, giúp bạn không bị mất thăng bằng. Hãy di chuyển chậm rãi, đặt từng tay, từng chân lên vị trí chắc chắn trước khi chuyển trọng tâm cơ thể.

Sử dụng sóng một cách khôn ngoan

Thay vì chống lại sức mạnh của sóng, bạn hãy học cách tận dụng nó. Đợi một con sóng nhẹ đẩy bạn lên một mỏm đá cao hơn, sau đó nhanh chóng ổn định vị trí trước khi con sóng tiếp theo ập đến. Tránh những con sóng lớn có thể khiến bạn mất kiểm soát.

Trang bị phù hợp không chỉ tăng cường sự thoải mái mà còn là một phần quan trọng của an toàn cá nhân, đặc biệt khi bơi ở những nơi có địa hình phức tạp.

• Giày đi nước (Water Shoes): Đây là trang bị quan trọng nhất. Giày đi nước có đế cao su bám tốt giúp chống trơn trượt và bảo vệ lòng bàn chân bạn khỏi các vật sắc nhọn như đá, vỏ hàu, hoặc cầu gai.
• Phao bơi an toàn (Safety Buoy): Phao bơi giúp các phương tiện khác trên mặt nước dễ dàng nhận ra bạn. Nó cũng đóng vai trò như một thiết bị nổi cứu sinh để bạn bám vào nghỉ ngơi khi cần.
• Găng tay (Gloves): Găng tay bơi hoặc găng tay lặn mỏng giúp bảo vệ tay bạn khỏi bị trầy xước khi bám vào các bề mặt đá thô ráp.
• Đồ bơi bảo vệ (Protective Swimwear): Một bộ đồ bơi dài tay (rash guard) hoặc một bộ đồ lặn mỏng (wetsuit) có thể bảo vệ da bạn khỏi trầy xước nhẹ khi tiếp xúc với đá.

Bơi hoang dã là cơ hội để kết nối với thiên nhiên. Trách nhiệm của chúng ta là giảm thiểu tác động đến môi trường. Khi sử dụng các lối lên bờ đá, bạn hãy tuân thủ các nguyên tắc sau:

• Không làm xáo trộn hệ sinh thái: Các bề mặt đá dưới nước là môi trường sống của nhiều loài sinh vật nhỏ như tảo, san hô, hải quỳ, và các loài thân mềm. Hãy cẩn thận khi đặt chân hoặc tay để tránh làm tổn hại chúng.
• Sử dụng kem chống nắng an toàn cho san hô (Reef-Safe Sunscreen): Hóa chất trong kem chống nắng thông thường có thể gây hại cho các rạn san hô và sinh vật biển. Hãy chọn các sản phẩm thân thiện với môi trường, đặc biệt khi bơi ở các khu vực như Côn Đảo, Phú Quốc.
• Không để lại gì ngoài những dấu chân: Luôn mang rác của bạn về. Đảm bảo khu vực bạn rời đi vẫn sạch sẽ như lúc bạn đến.

Làm sao để biết một lối lên bờ đá có an toàn không?

Bạn cần quan sát kỹ nhịp sóng, độ trơn trượt của đá và kiểm tra xem có vật sắc nhọn nào không trước khi quyết định sử dụng lối lên đó.

Giày đi nước có thực sự cần thiết không?

Giày đi nước rất quan trọng để bảo vệ bàn chân bạn khỏi bị cắt và giúp tăng độ bám trên bề mặt đá trơn trượt, ẩm ướt.

Nên làm gì nếu bị sóng đánh vào đá khi đang cố gắng lên bờ?

Bạn hãy cố gắng giữ cơ thể ở tư thế thấp, dùng tay và chân làm điểm tựa vào đá và đợi con sóng qua đi trước khi tiếp tục di chuyển.