Mỏm đất (Spur) là một phần sườn núi nhô ra, thường dốc thoải dần, một đặc điểm địa hình quan trọng giúp bạn định hướng và chọn lối đi an toàn.

Mỏm đất, hay Spur trong tiếng Anh, là một dải đất nhô ra từ sườn núi hoặc sườn đồi. Nó thường dốc xuống từ một khu vực cao hơn. Hãy hình dung một ngón tay chìa ra từ bàn tay khép kín, trong đó bàn tay là ngọn núi và ngón tay là mỏm đất. Hai bên mỏm đất thường là các thung lũng hoặc khe núi (Re-entrant).

Trong các hoạt động ngoài trời như đi bộ đường dài (trekking) và leo núi (hiking), nhận biết và sử dụng mỏm đất là một kỹ năng điều hướng cơ bản. Nó giúp bạn xác định vị trí, lựa chọn tuyến đường di chuyển phù hợp và tránh các địa hình hiểm trở như vách đá hay khe suối sâu.

Trên bản đồ địa hình (Topographic Map), mỏm đất được thể hiện qua các đường đồng mức (Contour Lines). Bạn có thể xác định một mỏm đất bằng cách tìm các đường đồng mức có hình chữ U hoặc chữ V.

Điểm quan trọng cần nhớ là phần đáy của chữ U hoặc V luôn chỉ về phía địa hình thấp hơn, tức là chỉ xuống dốc. Điều này ngược lại với khe núi, nơi các đường đồng mức hình chữ V sẽ chỉ về phía địa hình cao hơn.

Các đặc điểm chính trên bản đồ:

• Các đường đồng mức tạo thành hình chữ U hoặc V.
• Phần nhọn hoặc cong của chữ U/V chỉ ra khỏi núi, hướng về vùng đất thấp.
• Các đường đồng mức biểu thị độ cao giảm dần khi bạn đi từ đỉnh núi ra phía đầu mỏm đất.

Ví dụ, cung đường trekking Tà Năng - Phan Dũng nổi tiếng với những quả đồi trọc nối tiếp nhau. Mỗi quả đồi đó về cơ bản là một chuỗi các mỏm đất và khe núi xen kẽ. Khi đọc bản đồ khu vực này, bạn sẽ thấy rõ các đường đồng mức hình chữ U chỉ xuống các thung lũng, giúp bạn lên kế hoạch đi theo các sống lưng đồi an toàn.

Mỏm đất là một công cụ định hướng trực quan và hiệu quả. Nó giúp bạn xác nhận vị trí của mình trên bản đồ và trong thực tế. Khi di chuyển, bạn có thể sử dụng mỏm đất theo nhiều cách.

Chọn tuyến đường di chuyển

Mỏm đất thường có độ dốc thoải hơn và ít vật cản hơn so với việc leo thẳng lên sườn dốc hoặc đi xuống đáy khe sâu. Vì vậy, người đi trekking thường chọn di chuyển dọc theo các mỏm đất để tiết kiệm sức lực và đảm bảo an toàn. Bạn có thể lên kế hoạch cho lộ trình của mình bằng cách nối các mỏm đất lại với nhau.

Làm "đường ray" dẫn đường (Handrailing)

Bạn có thể dùng mỏm đất như một "đường ray" tự nhiên. Thay vì liên tục kiểm tra la bàn, bạn chỉ cần đi dọc theo sống lưng của mỏm đất. Kỹ thuật này giúp bạn giữ đúng hướng một cách dễ dàng, đặc biệt trong điều kiện thời tiết xấu hoặc tầm nhìn hạn chế.

Làm điểm tấn công (Attack Point)

Một mỏm đất dễ nhận biết có thể đóng vai trò là một "điểm tấn công". Đây là một vị trí xác định mà từ đó bạn sẽ bắt đầu điều hướng cẩn thận hơn để đến một địa điểm khó tìm hơn, ví dụ như một nguồn nước nhỏ hoặc một bãi cắm trại khuất trong rừng.

Khi sử dụng mỏm đất để điều hướng, việc di chuyển có trách nhiệm là rất quan trọng để bảo vệ hệ sinh thái. Các nguyên tắc này giúp giảm thiểu tác động của bạn lên môi trường tự nhiên.

• Đi trên đường mòn có sẵn: Nếu có một lối mòn trên mỏm đất, hãy đi theo nó. Việc tạo ra những lối đi mới sẽ gây xói mòn đất và làm hại thảm thực vật.
• Tránh làm phiền động vật hoang dã: Mỏm đất là nơi sinh sống của nhiều loài động vật. Hãy giữ im lặng và quan sát từ xa, không cho chúng ăn hoặc lại gần.
• Quản lý nguồn nước: Mỏm đất thường là nơi khô ráo. Bạn cần lên kế hoạch mang đủ nước vì các nguồn nước thường nằm ở các thung lũng hoặc khe núi bên dưới.
• Tuân thủ quy định: Tại các Vườn Quốc gia như Bidoup Núi Bà hay Chư Yang Sin, luôn tuân thủ các quy định của ban quản lý. Không đi vào các khu vực cấm và không làm hư hại cảnh quan.

Việc di chuyển bền vững không chỉ bảo vệ thiên nhiên cho những người đến sau mà còn đảm bảo sự an toàn cho chính bạn trong suốt hành trình.

Để xác định và sử dụng mỏm đất hiệu quả, bạn cần kết hợp các công cụ điều hướng truyền thống và hiện đại.

• Bản đồ địa hình: Công cụ cơ bản nhất để đọc địa hình, xác định vị trí các mỏm đất, khe núi và các đặc điểm khác.
• La bàn: Dùng để định hướng bản đồ theo hướng Bắc thực và xác định phương hướng di chuyển dọc theo mỏm đất.
• Thiết bị GPS và đồng hồ thông minh: Các thiết bị này hiển thị tọa độ, độ cao và bản đồ số, giúp bạn xác nhận vị trí của mình trên mỏm đất một cách chính xác.
• Ứng dụng bản đồ: Các ứng dụng trên điện thoại thông minh cung cấp bản đồ địa hình chi tiết, cho phép bạn lên kế hoạch lộ trình và theo dõi trực tiếp trên đường đi.

Làm sao để phân biệt mỏm đất và khe núi trên bản đồ?

Đường đồng mức hình chữ U/V của mỏm đất chỉ xuống dốc, còn của khe núi chỉ lên dốc.

Di chuyển trên mỏm đất có luôn luôn an toàn không?

Không phải lúc nào cũng vậy, bạn cần kiểm tra khoảng cách các đường đồng mức để biết độ dốc và địa hình thực tế.

Tại sao nên chọn đi trên mỏm đất thay vì dưới thung lũng?

Mỏm đất thường khô ráo, tầm nhìn thoáng và ít rậm rạp hơn so với các thung lũng ẩm ướt.

Hiểu rõ về mỏm đất và các đặc điểm địa hình khác giúp bạn tự tin hơn khi di chuyển trong tự nhiên. Trang bị kiến thức và các công cụ phù hợp là bước đầu tiên cho mọi chuyến đi an toàn và trọn vẹn. Xem các thiết bị định hướng và la bàn chính hãng tại WeTrek.vn.