1. Chuẩn bị dụng cụ

Bạn cần tìm một que gậy thẳng, dài khoảng 1 mét. Que gậy càng thẳng thì bóng đổ xuống càng rõ nét, giúp việc đánh dấu chính xác hơn. Bạn cũng cần một khoảng đất trống, bằng phẳng và có nắng chiếu trực tiếp. Bề mặt phẳng đảm bảo bóng không bị biến dạng do địa hình lồi lõm.

2. Cắm gậy xuống đất

Cắm que gậy thẳng đứng xuống đất. Để đảm bảo que gậy vuông góc với mặt đất, bạn có thể kiểm tra từ nhiều góc độ khác nhau. Một que gậy bị nghiêng sẽ tạo ra bóng không chính xác, ảnh hưởng đến kết quả cuối cùng.

3. Đánh dấu điểm bóng đầu tiên (Hướng Tây)

Ngay sau khi cắm gậy, bạn hãy dùng một viên sỏi, một cành cây nhỏ hoặc vạch một đường để đánh dấu chính xác vị trí đỉnh của bóng que trên mặt đất. Vì mặt trời mọc ở hướng Đông và di chuyển về hướng Tây, bóng của vật thể sẽ di chuyển theo hướng ngược lại. Do đó, điểm đánh dấu đầu tiên này đại diện cho hướng Tây.

4. Chờ đợi

Bạn cần đợi khoảng 15 đến 30 phút. Khoảng thời gian này đủ để mặt trời di chuyển một quãng trên bầu trời, làm cho bóng của que gậy dịch chuyển đến một vị trí mới có thể nhận thấy rõ ràng. Thời gian chờ càng lâu thì khoảng cách giữa hai điểm đánh dấu càng lớn, giúp bạn kẻ đường thẳng Đông-Tây dễ dàng hơn.

5. Đánh dấu điểm bóng thứ hai (Hướng Đông)

Sau khi chờ, bạn đánh dấu vị trí mới của đỉnh bóng. Vì bóng đã di chuyển về phía Đông, điểm đánh dấu thứ hai này đại diện cho hướng Đông.

6. Xác định các hướng còn lại

Bây giờ bạn có hai điểm trên mặt đất. Bạn vẽ một đường thẳng nối hai điểm này lại. Đường thẳng này chính là trục Đông-Tây của bạn, với điểm đầu tiên là hướng Tây và điểm thứ hai là hướng Đông. Để tìm hướng Bắc và Nam, bạn hãy đứng sao cho điểm Tây ở bên chân trái và điểm Đông ở bên chân phải. Khi đó, mặt bạn đang nhìn về hướng Bắc và sau lưng bạn là hướng Nam.

• Điều kiện thời tiết: Phương pháp này chỉ hoạt động vào những ngày có nắng. Ở Việt Nam, đặc biệt là trong mùa mưa hoặc những ngày nhiều mây ở các vùng núi cao như Sapa, Hà Giang, kỹ thuật này sẽ khó thực hiện.

• Địa hình rừng rậm: Khi đi trong các khu rừng rậm rạp như Vườn Quốc gia Cúc Phương hay Cát Tiên, việc tìm một khoảng đất trống có nắng chiếu trực tiếp có thể là một thử thách. Bạn cần chủ động tìm đến các trảng cỏ, bờ sông hoặc khu vực cây cối thưa thớt.

• Độ chính xác: Đây là phương pháp ước tính. Độ chính xác của nó không thể so sánh với la bàn. Nó hữu ích để xác định phương hướng tổng thể, giúp bạn không đi lòng vòng, nhưng không nên dựa vào nó cho các nhiệm vụ điều hướng cần độ chính xác cao.

• Giảm phụ thuộc thiết bị: Nắm vững kỹ thuật này giúp bạn tự tin hơn khi các thiết bị điện tử hết pin hoặc hỏng hóc. Nó trả lại cho bạn khả năng định hướng nguyên thủy nhất.

• Rèn luyện kỹ năng quan sát: Để thực hiện phương pháp này, bạn phải quan sát sự chuyển động của mặt trời và bóng nắng. Điều này giúp rèn luyện sự nhạy bén và nhận thức về môi trường xung quanh.

• Bền vững và tôn trọng tự nhiên: Kỹ thuật này không đòi hỏi công cụ phức tạp, không tạo ra rác thải và không gây tác động tiêu cực đến môi trường. Bạn chỉ sử dụng những gì có sẵn trong tự nhiên, hoàn toàn phù hợp với nguyên tắc "không để lại dấu vết".

Phương pháp bóng gậy có hoạt động vào ngày nhiều mây không?
Phương pháp này yêu cầu ánh nắng trực tiếp để tạo ra bóng rõ ràng nên sẽ không hoạt động hiệu quả khi trời nhiều mây hoặc âm u.

Phương pháp này có chính xác tuyệt đối không?
Không, phương pháp này chỉ cung cấp một hướng Đông-Tây tương đối để định hướng chung chứ không chính xác như một chiếc la bàn.

Thời điểm nào trong ngày cho kết quả tốt nhất?
Phương pháp này hoạt động tốt nhất vào khoảng thời gian gần trưa, khi bóng ngắn và di chuyển nhanh nhất.