Phương pháp dựng nhanh (Rapid Setup Method) là một tập hợp các kỹ năng sinh tồn. Nó tập trung vào việc nhanh chóng thiết lập các yếu tố cần thiết để sống sót trong môi trường hoang dã. Các yếu tố này bao gồm nơi trú ẩn, lửa và nguồn nước an toàn. Mục tiêu là hoàn thành mọi việc một cách hiệu quả, tốn ít năng lượng nhất và sử dụng các nguồn lực có sẵn trong tự nhiên.

Phương pháp này không chỉ là dựng lều. Nó đòi hỏi bạn phải đánh giá tình hình, xác định các ưu tiên và hành động dứt khoát. Trong một kịch bản sinh tồn, việc dựng nhanh một nơi trú ẩn che mưa hoặc nhóm một đống lửa sưởi ấm trước khi đêm xuống quyết định sự an toàn của bạn.

Để áp dụng thành công phương pháp dựng nhanh, bạn cần thành thạo ba kỹ năng cơ bản sau đây. Mỗi kỹ năng đều đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ bạn khỏi các yếu tố nguy hiểm của tự nhiên.

1. Xây dựng nơi trú ẩn (Shelter Building)

Nơi trú ẩn là ưu tiên hàng đầu. Nó bảo vệ bạn khỏi mưa, gió, nắng và giúp duy trì thân nhiệt. Một nơi trú ẩn hiệu quả không cần phức tạp, chỉ cần đủ chắc chắn và kín đáo.

• Chọn vị trí: Tìm nơi khô ráo, khuất gió, tránh xa các cây khô mục hoặc khu vực có nguy cơ sạt lở, lũ quét.
• Kiểu dáng đơn giản: Lều dựa (Lean-to) là một lựa chọn phổ biến. Bạn chỉ cần một thân cây đổ hoặc một tảng đá lớn làm điểm tựa, sau đó gác các cành cây lên và lợp bằng lá cây, rêu.
• Vật liệu tự nhiên: Tận dụng các cành cây khô, lá cây rụng, vỏ cây để xây dựng. Lớp lá cây khô dày có tác dụng cách nhiệt rất tốt.

Ví dụ, trong các khu rừng ở Vườn quốc gia Cúc Phương, bạn có thể tìm thấy nhiều cây gỗ đổ và lá cây bản rộng. Đây là nguồn vật liệu lý tưởng để dựng một nơi trú ẩn kiểu dựa chỉ trong vòng một giờ.

2. Tạo lửa (Fire Making)

Lửa cung cấp hơi ấm, ánh sáng, giúp đun sôi nước, nấu chín thức ăn và xua đuổi thú dữ. Kỹ năng nhóm lửa nhanh là một phần không thể thiếu của phương pháp dựng nhanh.

• Chuẩn bị vật liệu: Gom đủ ba loại vật liệu chính gồm bùi nhùi (tinder), củi mồi (kindling), và củi đốt (fuel wood). Bùi nhùi phải thật khô và bắt lửa tốt, ví dụ như vỏ cây bạch đàn, vỏ tràm, hoặc xơ dừa.
• Phương pháp nhóm lửa: Ngoài diêm và bật lửa, bạn nên biết các phương pháp nguyên thủy như dùng thanh đánh lửa (ferro rod) hoặc cung lửa (bow drill). Thanh đánh lửa hoạt động tốt ngay cả khi bị ướt.
• Duy trì ngọn lửa: Bắt đầu với bùi nhùi, sau đó thêm dần củi mồi và cuối cùng là củi đốt lớn hơn để duy trì ngọn lửa ổn định.

3. Tìm kiếm và xử lý nước (Water Sourcing and Purification)

Cơ thể con người không thể sống thiếu nước quá ba ngày. Việc xác định và xử lý nguồn nước an toàn là kỹ năng sống còn.

• Tìm nguồn nước: Tìm kiếm các dòng suối, sông, hoặc hứng nước mưa. Nước chảy thường an toàn hơn nước tù đọng.
• Phương pháp xử lý: Đun sôi là cách đáng tin cậy nhất để tiêu diệt các mầm bệnh trong nước. Bạn cần đun sôi nước ít nhất một phút. Ngoài ra, các bộ lọc nước cá nhân hiện đại cũng là một công cụ hiệu quả.

Địa hình và khí hậu đa dạng của Việt Nam mang đến những thử thách và cơ hội riêng cho việc áp dụng phương pháp dựng nhanh. Tại vùng núi cao Tây Bắc, nơi có khí hậu lạnh và ẩm, bạn cần ưu tiên một nơi trú ẩn có khả năng cách nhiệt tốt. Ngược lại, ở các vùng rừng ngập mặn miền Nam, việc dựng một sàn ngủ trên cao để tránh côn trùng và nước dâng là điều cần thiết.

Khi thực hành các kỹ năng sinh tồn, việc tôn trọng thiên nhiên là điều bắt buộc. Nguyên tắc Không để lại dấu vết (Leave No Trace) phải được tuân thủ nghiêm ngặt.

• Chỉ sử dụng cành cây đã chết và khô để làm củi hoặc xây dựng.
• Không chặt cây xanh hoặc làm tổn hại đến thảm thực vật.
• Dập tắt lửa hoàn toàn sau khi sử dụng và xóa mọi dấu vết của khu vực lửa trại.
• Tháo dỡ nơi trú ẩn của bạn sau khi rời đi, trả lại các vật liệu về trạng thái tự nhiên.
• Mang tất cả rác của bạn về, không để lại bất cứ thứ gì.

Phương pháp dựng nhanh không chỉ giúp bạn sống sót. Nó còn dạy bạn cách sống hòa hợp với thiên nhiên một cách có trách nhiệm.

Phương pháp dựng nhanh có cần nhiều dụng cụ chuyên dụng không?

Không, bạn chỉ cần các công cụ cơ bản như một con dao sinh tồn tốt, một chiếc rìu nhỏ và một dụng cụ tạo lửa đáng tin cậy.

Kỹ năng nào là quan trọng nhất trong phương pháp dựng nhanh?

Kỹ năng quan trọng nhất là đánh giá tình huống để ưu tiên công việc theo thứ tự: nơi trú ẩn, nguồn nước, và lửa trại.

Tôi nên bắt đầu luyện tập kỹ năng này ở đâu?

Bạn nên bắt đầu luyện tập ở những khu vực an toàn, có kiểm soát như sân sau nhà hoặc các khu cắm trại quen thuộc trước khi thử sức ở nơi hoang dã.