Quy tắc một phần ba (Rule of Thirds) là gì?

Quy tắc một phần ba là một nguyên tắc cơ bản trong nhiếp ảnh. Bạn hãy tưởng tượng một lưới gồm hai đường ngang và hai đường dọc, chia khung ảnh thành chín phần bằng nhau. Thay vì đặt chủ thể ở chính giữa, bạn đặt các yếu tố quan trọng dọc theo các đường này hoặc tại điểm chúng giao nhau. Cách làm này tạo ra những bức ảnh cân bằng, thu hút và có tính kể chuyện hơn, đặc biệt khi chụp cảnh quan thiên nhiên và động vật hoang dã.

Tầm quan trọng của Quy tắc một phần ba trong nhiếp ảnh thiên nhiên

Trong nhiếp ảnh thiên nhiên, quy tắc này giúp bạn kể một câu chuyện. Đặt chủ thể lệch tâm tạo ra không gian âm (negative space). Không gian này cho mắt người xem chỗ để khám phá, tạo cảm giác về quy mô và sự rộng lớn của tự nhiên. Một bức ảnh chụp đỉnh Tà Xùa sẽ ấn tượng hơn khi đỉnh núi nằm ở một phần ba khung hình, để hai phần ba còn lại là biển mây cuồn cuộn.

Áp dụng quy tắc này giúp bạn:

• Tạo sự cân bằng thị giác, tránh cảm giác tĩnh và đơn điệu.
• Dẫn dắt mắt người xem đi qua bức ảnh một cách tự nhiên.
• Nhấn mạnh quy mô của cảnh vật, ví dụ như sự nhỏ bé của người trekking trước một dãy núi hùng vĩ.
• Tăng thêm chiều sâu và sự kịch tính cho khung cảnh hoang dã.

Cách áp dụng Quy tắc một phần ba trong chuyến đi

Bật lưới trên thiết bị của bạn

Hầu hết máy ảnh kỹ thuật số và điện thoại thông minh đều có tùy chọn hiển thị lưới 3x3. Bạn hãy bật tính năng này trong phần cài đặt. Lưới trực quan này giúp bạn dễ dàng căn chỉnh các yếu tố trong khung hình khi đang quan sát chim ở Vườn quốc gia Tràm Chim hay ngắm san hô tại Côn Đảo.

Đặt chủ thể vào điểm và đường giao

Khi chụp, hãy xác định chủ thể chính và các yếu tố phụ. Đặt chúng vào các vị trí chiến lược trên lưới.

• Chụp phong cảnh: Đặt đường chân trời dọc theo đường kẻ ngang trên cùng hoặc dưới cùng. Ví dụ, khi chụp hoàng hôn trên Vịnh Lan Hạ, bạn đặt đường chân trời ở đường kẻ dưới để nhấn mạnh bầu trời rực rỡ. Ngược lại, đặt nó ở đường kẻ trên để làm nổi bật mặt nước và những hòn đảo đá vôi.
• Chụp động vật hoang dã: Đặt mắt của con vật vào một trong bốn điểm giao. Mắt là cửa sổ tâm hồn, điểm giao này sẽ trở thành tiêu điểm mạnh nhất của bức ảnh, như khi bạn bắt gặp một cá thể voọc chà vá chân nâu ở Sơn Trà.
• Chụp hoạt động trekking: Đặt người hoặc nhóm trekking dọc theo một đường kẻ dọc. Điều này tạo ra không gian phía trước hoặc sau họ, thể hiện hướng di chuyển và hành trình họ đang đi qua khu rừng Cúc Phương.

Ví dụ thực tế tại Việt Nam

Vườn quốc gia Cát Tiên

Khi chụp một cây tung cổ thụ, bạn đừng đặt nó ngay giữa. Thay vào đó, hãy đặt thân cây dọc theo đường kẻ dọc bên trái hoặc phải. Điều này cho phép bạn lấy thêm khung cảnh rừng già xung quanh, thể hiện sự hòa hợp của cây với hệ sinh thái.

Cao nguyên đá Đồng Văn

Chụp một con đường uốn lượn của đèo Mã Pí Lèng. Bạn hãy đặt con đường bắt đầu từ một góc dưới và chạy chéo lên điểm giao phía trên đối diện. Kỹ thuật này tạo ra một đường dẫn tự nhiên, mời gọi người xem khám phá toàn bộ chiều sâu của khung cảnh núi non Hà Giang.

Vườn quốc gia Ba Bể

Khi chụp một chiếc thuyền độc mộc trên hồ, hãy đặt nó ở điểm giao phía dưới bên trái. Phần không gian rộng lớn còn lại của mặt hồ và các dãy núi đá vôi phía sau sẽ tạo nên cảm giác yên bình và rộng lớn.

Câu hỏi thường gặp

Phá vỡ quy tắc một phần ba có được không?

Được, quy tắc này là một hướng dẫn, không phải luật lệ cứng nhắc và phá vỡ nó có thể tạo ra các tác phẩm độc đáo.

Quy tắc này có áp dụng cho quay video thiên nhiên không?

Có, quy tắc một phần ba rất hiệu quả để sắp xếp khung hình trong các cảnh quay tĩnh hoặc phỏng vấn về môi trường.

Tôi có thể sửa ảnh theo quy tắc một phần ba sau khi chụp không?

Bạn hoàn toàn có thể dùng công cụ cắt (crop) trong các phần mềm chỉnh sửa để bố cục lại bức ảnh theo quy tắc này.

Để chuẩn bị cho chuyến đi nhiếp ảnh thiên nhiên sắp tới, bạn hãy trang bị đầy đủ. Xem các thiết bị dã ngoại cần thiết tại WeTrek.vn.