Quy trình khi lạc (Lost-Procedure Protocol) là bộ quy tắc S.T.O.P. giúp bạn giữ bình tĩnh, suy nghĩ và hành động đúng cách khi bị lạc trên sông, hồ, biển.

Quy trình khi lạc (Lost-Procedure Protocol) là một bộ hướng dẫn hành động tiêu chuẩn được thiết kế để giúp bạn xử lý tình huống một cách an toàn và hiệu quả khi bị mất phương hướng. Trong các môn thể thao dưới nước như chèo thuyền kayak, SUP, hay packrafting, quy trình này đặc biệt quan trọng. Môi trường nước thay đổi liên tục bởi dòng chảy, thủy triều và thời tiết, khiến bạn dễ bị tách khỏi nhóm hoặc mất dấu đường về. Áp dụng quy trình này giúp bạn kiểm soát sự hoảng loạn, đưa ra quyết định sáng suốt và tăng cơ hội được tìm thấy hoặc tự tìm đường quay về an toàn.

Quy trình này được tóm gọn trong từ viết tắt S.T.O.P., tương ứng với bốn bước hành động then chốt: Dừng lại, Suy nghĩ, Quan sát và Lên kế hoạch.

Khi nhận ra mình đã lạc, bạn hãy thực hiện tuần tự bốn bước sau đây. Việc tuân thủ quy trình giúp bạn chuyển từ trạng thái hoảng loạn sang hành động có kiểm soát.

Hành động đầu tiên và quan trọng nhất là dừng mọi hoạt động chèo thuyền. Phản ứng tự nhiên khi lạc là cố gắng chèo nhanh hơn để tìm đường, nhưng điều này thường khiến bạn càng đi xa hơn vào khu vực không xác định và tiêu tốn năng lượng quý giá.

• Ngừng chèo ngay lập tức.
• Nếu có thể, hãy tìm một nơi an toàn để tạm dừng, chẳng hạn như một vũng nước lặng, một bãi cát nhỏ hoặc bám vào một vách đá ổn định.
• Hít thở sâu để trấn tĩnh bản thân. Kiểm soát nhịp thở giúp làm giảm cảm giác hoảng sợ và cho phép não bộ bắt đầu suy nghĩ rõ ràng hơn.

Ví dụ: Khi bạn đang chèo kayak trong một hệ thống rừng ngập mặn phức tạp như Cần Giờ và nhận ra mọi ngóc ngách đều giống nhau, hãy dừng lại. Đừng cố gắng chèo theo một con rạch mà bạn không chắc chắn. Việc dừng lại cho bạn thời gian để định thần.

Sau khi đã bình tĩnh, bạn hãy bắt đầu phân tích tình hình. Bước này là quá trình thu thập thông tin và đánh giá các nguồn lực bạn đang có. Đừng hành động vội vàng. Hãy tự hỏi mình những câu hỏi sau:

• Lần cuối cùng bạn biết chắc chắn vị trí của mình là ở đâu?
• Bạn đã di chuyển theo hướng nào từ điểm đó?
• Bạn còn bao nhiêu nước uống và thức ăn?
• Bạn có những thiết bị an toàn và định vị nào? (GPS, la bàn, điện thoại, còi).
• Điều kiện thời tiết và dòng chảy hiện tại như thế nào?

Kiểm tra các thiết bị của bạn. Xem lại bản đồ hoặc GPS nếu có. Việc suy nghĩ một cách có hệ thống giúp bạn có một cái nhìn tổng quan về tình huống thay vì chỉ tập trung vào cảm giác sợ hãi.

Bây giờ, hãy sử dụng các giác quan của bạn để thu thập thông tin từ môi trường xung quanh. Việc quan sát kỹ lưỡng có thể cung cấp những manh mối quan trọng về vị trí của bạn và các lối thoát tiềm năng.

• Nhìn: Tìm kiếm các điểm mốc đặc biệt như một hòn đảo có hình dạng lạ, một ngọn núi ở phía xa, hoặc một công trình nhân tạo. Quan sát hướng mặt trời, hướng gió và hướng dòng chảy.
• Nghe: Lắng nghe âm thanh của thuyền máy, tiếng người nói, hoặc tiếng sóng vỗ vào bờ. Những âm thanh này có thể chỉ dẫn hướng có người hoặc đất liền.
• Cảm nhận: Cảm nhận sức mạnh và hướng của dòng chảy hoặc thủy triều. Điều này giúp bạn xác định xem mình đang bị đẩy ra xa hay vào gần bờ.

Ví dụ: Khi chèo SUP ở vịnh Lan Hạ và sương mù bất ngờ xuất hiện, bạn hãy quan sát hướng sóng. Sóng thường di chuyển theo một hướng nhất quán vào bờ. Bạn cũng có thể lắng nghe tiếng động cơ của các thuyền du lịch để xác định hướng của các tuyến hàng hải chính.

Dựa trên những thông tin đã thu thập từ ba bước trên, bạn hãy xây dựng một kế hoạch hành động. Kế hoạch của bạn nên ưu tiên sự an toàn và bảo tồn năng lượng.

• Quyết định nên ở lại tại chỗ hay di chuyển. Nếu bạn đã thông báo lịch trình của mình cho người khác, ở yên tại chỗ và phát tín hiệu thường là lựa chọn tốt nhất. Đội cứu hộ sẽ tìm kiếm bạn dựa trên lộ trình đã định.
• Nếu quyết định di chuyển, hãy chọn một mục tiêu rõ ràng và có thể tiếp cận được. Đừng di chuyển một cách vô định.
• Chuẩn bị các thiết bị báo hiệu như còi, gương hoặc đèn pin để sẵn sàng sử dụng khi thấy hoặc nghe thấy có người ở gần.
• Lên kế hoạch sử dụng hợp lý nguồn nước và thực phẩm còn lại.

Kế hoạch của bạn không cần phải hoàn hảo. Mục tiêu là có một hướng đi rõ ràng để hành động thay vì bị động chờ đợi.

Ngay cả trong tình huống khẩn cấp, việc bảo vệ môi trường vẫn là một ưu tiên. Là người yêu thiên nhiên, bạn cần tuân thủ các nguyên tắc Leave No Trace (Không để lại dấu vết) khi bị lạc.

• Tránh gây hại hệ sinh thái: Nếu bạn cần lên bờ, hãy chọn những khu vực bền vững như bãi cát hoặc đá thay vì giẫm đạp lên các rạn san hô hoặc thảm thực vật ven sông. Ví dụ, khi tìm nơi trú ẩn ở khu vực Côn Đảo, hãy chú ý không làm hư hại các khu vực san hô nông ven bờ.
• Không xả rác: Giữ lại tất cả rác thải của bạn, bao gồm cả vỏ đồ ăn. Đừng vứt bỏ bất cứ thứ gì ra môi trường chỉ vì hoảng sợ hoặc bất tiện.
• Tôn trọng động vật hoang dã: Giữ khoảng cách an toàn với các sinh vật biển hoặc động vật ven bờ. Việc bạn bị lạc không phải là lý do để xâm phạm không gian sống của chúng.

Tôi nên ở lại hay di chuyển khi bị lạc trên mặt nước?

Bạn nên ở lại một chỗ trừ khi bạn chắc chắn về vị trí của mình và có một lộ trình an toàn để di chuyển đến đó.

Bước đầu tiên quan trọng nhất khi nhận ra mình bị lạc là gì?

Bước đầu tiên là ngừng chèo, kiểm soát nhịp thở của bạn và chống lại sự thôi thúc hành động trong hoảng loạn.

Làm thế nào để chuẩn bị cho tình huống bị lạc?

Bạn hãy luôn thông báo kế hoạch chuyến đi cho ai đó, kiểm tra dự báo thời tiết và mang theo các thiết bị định vị, liên lạc và an toàn cần thiết.

Nắm vững Quy trình khi lạc (Lost-Procedure Protocol) là một kỹ năng sống còn cho bất kỳ ai tham gia các hoạt động dưới nước. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng và một cái đầu lạnh là chìa khóa cho mọi chuyến đi an toàn. Xem các thiết bị định vị và an toàn dưới nước tại WeTrek.vn.