Sơ chế gỗ trong bushcraft là kỹ năng dùng công cụ biến cành cây khô thành vật dụng hữu ích như cọc lều, dụng cụ nhóm lửa hay đồ dùng cắm trại.

Sơ chế gỗ (Wood Processing) là gì?

Sơ chế gỗ (Wood Processing) trong bối cảnh cắm trại và bushcraft là quá trình sử dụng các công cụ chuyên dụng như dao, rìu, cưa để xử lý gỗ tự nhiên. Bạn biến những cành cây khô, khúc gỗ đã chết thành các vật dụng hữu ích cho chuyến đi. Kỹ năng này không phải là đốn hạ cây cối. Nó tập trung vào việc tận dụng tài nguyên có sẵn một cách bền vững theo nguyên tắc Không Để Lại Dấu Vết (Leave No Trace).

Thay vì mang theo mọi thứ từ nhà, bạn có thể tự tạo ra các vật dụng cần thiết ngay tại khu cắm trại. Điều này làm cho hành trang của bạn nhẹ hơn và trải nghiệm của bạn gần gũi với thiên nhiên hơn.

Tầm quan trọng của kỹ năng sơ chế gỗ trong Bushcraft

Kỹ năng sơ chế gỗ là nền tảng của bushcraft và sinh tồn. Nó mang lại nhiều lợi ích thiết thực, giúp bạn tự chủ và an toàn hơn trong các chuyến đi.

Các công cụ sơ chế gỗ cần thiết

Để bắt đầu, bạn không cần quá nhiều dụng cụ. Một bộ ba công cụ cơ bản sẽ đáp ứng hầu hết các nhu cầu sơ chế gỗ ngoài trời.

Lựa chọn công cụ phụ thuộc vào mục tiêu và thời gian chuyến đi của bạn. Với một chuyến đi cuối tuần, một con dao tốt và một chiếc cưa gấp thường là đủ. Xem các mẫu dao, rìu, cưa chuyên dụng cho dã ngoại tại WeTrek.vn.

Kỹ thuật sơ chế gỗ cơ bản cho người mới bắt đầu

Thực hành các kỹ thuật này sẽ giúp bạn làm chủ kỹ năng của mình một cách an toàn.

1. Thu thập và chọn gỗ

Luôn ưu tiên gỗ đã chết, khô và rơi rụng trên mặt đất. Không bao giờ chặt cây tươi. Cây xanh là một phần của hệ sinh thái và chứa nhiều nước, cháy kém và tạo nhiều khói. Tại Việt Nam, các loại gỗ thông, dẻ, hoặc các loại cây bụi khô là lựa chọn tốt.

2. Chẻ gỗ bằng dao (Batoning)

Đây là kỹ thuật dùng dao thay cho rìu để chẻ các khúc gỗ nhỏ. Bạn đặt lưỡi dao lên mặt cắt của khúc gỗ, sau đó dùng một khúc gỗ khác (chày) đập vào sống dao để lưỡi dao đi sâu xuống và tách đôi khúc gỗ. Kỹ thuật này giúp bạn lấy được phần gỗ khô bên trong lõi.

3. Đẽo, gọt (Carving/Whittling)

Đây là kỹ thuật tạo hình cho gỗ. Ứng dụng phổ biến bao gồm:

4. Tạo mộng và khớp nối (Notching)

Đây là kỹ thuật tạo các rãnh, mộng trên thân gỗ để ghép chúng lại với nhau một cách chắc chắn. Kỹ thuật này hữu ích khi bạn cần dựng khung lều, giá đỡ, hoặc các cấu trúc lớn hơn mà không cần dùng dây buộc.

An toàn là trên hết

Làm việc với các công cụ sắc bén luôn tiềm ẩn rủi ro. Luôn tuân thủ các quy tắc an toàn cơ bản:

Gợi ý địa điểm và lưu ý tại Việt Nam

Nhiều khu vực cắm trại tại Việt Nam cho phép các hoạt động bushcraft ở mức độ cơ bản. Các địa điểm như rừng thông ở Đà Lạt, khu vực ven hồ Trị An, Vườn Quốc gia Bidoup Núi Bà (tại các khu vực được cấp phép) là nơi bạn có thể thực hành. Luôn kiểm tra quy định của ban quản lý rừng hoặc khu cắm trại. Tuyệt đối tuân thủ nguyên tắc chỉ sử dụng cành cây khô đã rơi rụng và dập tắt lửa hoàn toàn trước khi rời đi.

Câu hỏi thường gặp

Sơ chế gỗ có cần nhiều dụng cụ phức tạp không?

Bạn chỉ cần bắt đầu với một con dao bushcraft chất lượng tốt là đủ cho hầu hết các công việc cơ bản.

Tôi có được phép chặt cây trong rừng quốc gia Việt Nam không?

Bạn tuyệt đối không được phép chặt hạ cây xanh trong rừng quốc gia và các khu bảo tồn thiên nhiên.

Làm thế nào để biết gỗ đã đủ khô để sử dụng?

Gỗ khô thường nhẹ, có màu sáng hơn, và phát ra tiếng kêu đanh khi bạn gõ hai thanh vào nhau.