Sổ ghi tìm thấy (Logbook) là công cụ ghi lại dữ liệu hành trình, giúp bạn định hướng an toàn, cải thiện kỹ năng và góp phần bảo vệ tự nhiên.
Sổ ghi tìm thấy (Logbook) là một cuốn sổ hoặc tệp kỹ thuật số bạn dùng để ghi chép lại các thông tin chi tiết trong suốt chuyến đi ngoài trời. Đây không phải là nhật ký cá nhân. Nó là một công cụ điều hướng và ghi nhận dữ liệu thực tế. Mục đích chính của logbook là ghi lại các dữ kiện quan trọng về lộ trình, điều kiện môi trường và các quan sát liên quan đến định hướng.
Trong các hoạt động như đi bộ đường dài, leo núi hay thám hiểm, logbook đóng vai trò như một bản ghi chính xác. Nó giúp bạn theo dõi tiến trình, đưa ra quyết định tốt hơn và phân tích lại hành trình của mình sau chuyến đi để rút kinh nghiệm.
Sử dụng logbook mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho việc điều hướng và di chuyển an toàn trong tự nhiên. Nó giúp bạn chuyển từ việc di chuyển theo cảm tính sang việc di chuyển dựa trên dữ liệu cụ thể.
• An toàn và phòng ngừa rủi ro: Ghi lại các điểm mốc, hướng đi và thời gian di chuyển giúp bạn xác định vị trí của mình nếu bị lạc. Bạn có thể dựa vào các ghi chép để quay lại hoặc xác định phương hướng chính xác đến điểm tiếp theo. Ví dụ, ghi chú một đoạn đường sạt lở tại Vườn quốc gia Bidoup Núi Bà giúp bạn và những người khác tránh được nguy hiểm trong tương lai.
• Cải thiện kỹ năng điều hướng: Việc xem lại logbook sau chuyến đi giúp bạn phân tích các quyết định của mình. Bạn sẽ thấy mình đã ước tính thời gian có chính xác không, lựa chọn tuyến đường có tối ưu không. Quá trình này giúp bạn học hỏi từ kinh nghiệm và cải thiện kỹ năng lập kế hoạch cho các chuyến đi sau.
• Ghi nhận thông tin hữu ích: Logbook là nơi bạn lưu lại vị trí các nguồn nước, khu vực cắm trại tiềm năng, hoặc các điều kiện đường mòn đặc biệt. Những thông tin này cực kỳ giá trị cho lần quay lại sau hoặc để chia sẻ với cộng đồng.
• Hỗ trợ bảo tồn thiên nhiên: Bạn có thể ghi lại sự hiện diện của các loài động thực vật quý hiếm, tình trạng ô nhiễm hoặc các dấu hiệu của hoạt động trái phép trong rừng. Những ghi nhận này có thể cung cấp thông tin cho các đơn vị kiểm lâm hoặc tổ chức bảo tồn.
Để logbook phát huy tối đa hiệu quả, bạn cần ghi lại thông tin một cách có hệ thống. Các thông tin nên được ghi ngắn gọn, tập trung vào dữ liệu định hướng và quan sát môi trường.
• Ngày, giờ bắt đầu và kết thúc hành trình.
• Địa điểm: Tên khu vực, vườn quốc gia, hoặc dãy núi (ví dụ: Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông).
• Thời tiết: Ghi lại điều kiện thời tiết lúc bắt đầu và các thay đổi đáng chú ý trong ngày (nắng, mưa, sương mù).
• Thành viên trong nhóm.
• Điểm xuất phát và điểm đến dự kiến.
• Các điểm tham chiếu (Waypoint): Ghi lại tọa độ GPS hoặc mô tả các điểm mốc quan trọng như ngã ba, đỉnh đồi, con suối.
• Hướng la bàn (Bearing): Ghi lại hướng đi bằng la bàn tại các điểm cần chuyển hướng.
• Thời gian di chuyển giữa các điểm tham chiếu.
• Quãng đường đã đi (ước tính hoặc đo bằng GPS).
• Tình trạng đường mòn: Ghi chú các đoạn đường khó đi, trơn trượt, sạt lở hoặc bị cây đổ chắn ngang.
• Nguồn nước: Vị trí, tình trạng (còn nước hay đã cạn), và chất lượng nước.
• Động vật hoang dã: Ghi nhận các loài bạn nhìn thấy hoặc dấu vết của chúng.
• Tác động của con người: Ghi lại các khu vực có rác thải, dấu hiệu chặt phá hoặc bẫy thú.
Ví dụ một ghi chép trong logbook khi đi Tà Năng - Phan Dũng: "9:30 sáng - Bắt đầu từ cột mốc 1. Hướng 135° SE. 11:15 sáng - Đến đồi cỏ đầu tiên. Tọa độ GPS [ghi tọa độ]. Gió mạnh. Đường mòn rõ ràng. 1:45 chiều - Dừng chân tại suối. Nước trong, chảy xiết. Gặp một nhóm khác xả rác tại điểm nghỉ."
Sổ ghi tìm thấy không chỉ là công cụ điều hướng mà còn là phương tiện để bạn thực hành du lịch có trách nhiệm. Bằng cách ghi lại các quan sát về môi trường, bạn đang đóng góp vào việc bảo vệ những nơi mình đi qua.
Việc ghi chép giúp bạn nhận thức rõ hơn về hệ sinh thái xung quanh. Bạn sẽ chú ý hơn đến các quy định tại các khu bảo tồn, vườn quốc gia và tuân thủ chúng nghiêm ngặt hơn. Khi ghi lại vị trí có rác hoặc dấu hiệu phá hoại, bạn có thể thông báo cho cơ quan chức năng, giúp bảo vệ cảnh quan chung. Hành động này thể hiện sự tôn trọng của bạn đối với thiên nhiên và giúp duy trì sự hoang sơ cho các thế hệ sau.
Tôi nên dùng sổ giấy hay ứng dụng kỹ thuật số?
Sổ giấy đáng tin cậy trong mọi điều kiện thời tiết và không phụ thuộc vào pin, trong khi ứng dụng kỹ thuật số tiện lợi cho việc ghi tọa độ GPS.
Chuyến đi ngắn trong ngày có cần logbook không?
Việc duy trì thói quen ghi logbook cho cả chuyến đi ngắn giúp bạn rèn luyện kỹ năng và luôn chuẩn bị cho các tình huống bất ngờ.
Xem sổ ghi chép chống nước tại WeTrek.vn.