Theo dõi tác động là việc quan sát, ghi nhận ảnh hưởng từ hoạt động ngoài trời lên môi trường để giảm thiểu dấu chân sinh thái của bạn.

Theo dõi tác động (Impact Monitoring) là quá trình bạn chủ động quan sát và đánh giá những ảnh hưởng của mình lên môi trường tự nhiên trong mỗi chuyến đi. Nó không phải là một khái niệm phức tạp. Nó đơn giản là ý thức về dấu chân bạn để lại, từ một cành cây bị gãy, một lối mòn mới hình thành, đến một mẩu rác nhỏ. Mục tiêu là để lại thiên nhiên nguyên vẹn như lúc bạn đến, hoặc thậm chí tốt đẹp hơn.

Đối với người yêu thích hoạt động ngoài trời tại Việt Nam, điều này có nghĩa là bảo vệ vẻ đẹp hoang sơ của những cung đường Tà Năng - Phan Dũng, giữ gìn hệ sinh thái mong manh tại Vườn Quốc gia Cát Bà, hay tôn trọng sự yên tĩnh của núi rừng Pù Luông. Theo dõi tác động là hành động cụ thể để du lịch có trách nhiệm.

Mỗi chuyến đi của chúng ta, dù là cắm trại cuối tuần hay một chuyến trekking dài ngày, đều tạo ra ảnh hưởng lên môi trường. Khi nhiều người cùng tác động, những thay đổi nhỏ sẽ cộng hưởng thành vấn đề lớn. Theo dõi tác động giúp bạn nhận diện và ngăn chặn những ảnh hưởng tiêu cực này ngay từ đầu.

• Bảo vệ hệ sinh thái: Các khu vực tự nhiên như Vườn Quốc gia Cúc Phương hay Khu bảo tồn thiên nhiên Sơn Trà là nơi sinh sống của nhiều loài động thực vật quý hiếm. Hành động của bạn trực tiếp ảnh hưởng đến sự tồn tại của chúng.

• Duy trì vẻ đẹp cảnh quan: Rác thải, lối mòn bị xói mòn, hay những bãi cắm trại bị tàn phá làm giảm trải nghiệm của chính bạn và những người đến sau.

• Đảm bảo sự bền vững: Du lịch ngoài trời chỉ có thể phát triển bền vững khi chúng ta bảo vệ được tài nguyên cốt lõi là thiên nhiên. Theo dõi tác động là cách bạn đóng góp vào tương lai của chính đam mê này.

Để thực hành theo dõi tác động hiệu quả, bạn có thể dựa trên các nguyên tắc cơ bản của du lịch có trách nhiệm. Những nguyên tắc này cung cấp một khuôn khổ hành động rõ ràng cho mọi hoạt động ngoài trời.

Bảo vệ hệ sinh thái và động vật hoang dã

Bạn là khách trong ngôi nhà của các sinh vật khác. Hãy quan sát từ xa và không làm phiền chúng. Đừng cho động vật ăn vì điều này làm thay đổi tập tính tự nhiên và khiến chúng phụ thuộc vào con người. Giữ khoảng cách an toàn, đặc biệt tại các khu vực như Vườn Quốc gia Nam Cát Tiên, nơi bạn có thể bắt gặp nhiều loài động vật hoang dã.

Giảm thiểu ô nhiễm và xử lý rác thải đúng cách

Nguyên tắc cơ bản là “mang rác gì vào, mang rác đó ra”. Hãy chuẩn bị sẵn túi đựng rác và mang tất cả về nơi xử lý tập trung. Điều này bao gồm cả vỏ kẹo, lõi táo, và giấy vệ sinh. Rác hữu cơ cũng mất rất nhiều thời gian để phân hủy trong môi trường tự nhiên và thu hút côn trùng, động vật. Sử dụng các loại xà phòng, dầu gội phân hủy sinh học và dùng chúng cách xa nguồn nước ít nhất 60 mét.

Tuân thủ quy định tại các khu bảo tồn thiên nhiên

Mỗi vườn quốc gia hay khu bảo tồn đều có những quy định riêng để bảo vệ hệ sinh thái đặc thù. Bạn cần tìm hiểu và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định này. Ví dụ, một số khu vực cấm đốt lửa trại, giới hạn số lượng người cắm trại, hoặc yêu cầu di chuyển trên các lối mòn được chỉ định. Đây là cách bạn tôn trọng nỗ lực bảo tồn của địa phương.

Bảo vệ nguồn nước và di chuyển bền vững

Nước là tài nguyên quý giá, đặc biệt trong các chuyến đi dài. Hãy cắm trại cách xa sông, suối, hồ ít nhất 60 mét để tránh gây ô nhiễm. Khi rửa chén bát hoặc vệ sinh cá nhân, hãy lấy nước và thực hiện trên bờ, đổ nước thải xuống đất để lọc tự nhiên. Về di chuyển, luôn đi trên các lối mòn có sẵn. Việc đi tắt tạo ra những lối mòn mới, gây xói mòn đất và phá hủy thảm thực vật.

Tôn trọng văn hóa địa phương

Hành trình khám phá thiên nhiên thường đưa bạn đến những vùng đất của cộng đồng dân tộc thiểu số. Hãy tìm hiểu trước về văn hóa, phong tục của họ. Ăn mặc lịch sự, xin phép trước khi chụp ảnh, và ủng hộ các sản phẩm, dịch vụ địa phương. Điều này không chỉ thể hiện sự tôn trọng mà còn giúp phát triển kinh tế bền vững cho cộng đồng.

Lựa chọn hình thức lưu trú thân thiện môi trường

Khi có thể, hãy ưu tiên các hình thức lưu trú giảm thiểu tác động đến môi trường. Các eco-lodge, homestay sử dụng năng lượng tái tạo, xử lý nước thải hiệu quả, hoặc các trạm kiểm lâm là những lựa chọn tốt. Việc này góp phần khuyến khích mô hình du lịch bền vững tại địa phương.

• Khi leo núi ở Sa Pa: Bạn nhận thấy lối mòn đang bị xói mòn rộng hơn. Bạn quyết định đi đúng vào giữa lối mòn thay vì đi vòng bên cạnh, tránh làm vấn đề tệ hơn. Bạn cũng nhặt vài vỏ chai nhựa mà người đi trước để lại.

• Khi chèo kayak ở Vịnh Hạ Long: Thay vì dùng chai nước nhựa dùng một lần, bạn mang theo bình nước cá nhân và đổ đầy nước từ bình lớn trên tàu. Bạn cũng chú ý không làm ồn gần các hang động nơi chim yến làm tổ.

• Khi cắm trại ở hồ Tà Đùng: Bạn chọn một bãi đất trống, cứng đã có người cắm trại trước để dựng lều. Bạn không đào rãnh xung quanh lều hay chặt cây để làm cọc. Khi rời đi, bạn kiểm tra kỹ khu vực để đảm bảo không còn sót lại bất cứ thứ gì.

Làm sao để bắt đầu Theo dõi tác động?

Bắt đầu bằng việc quan sát dấu chân của bạn và cam kết không để lại gì ngoài những dấu giày.

Theo dõi tác động có áp dụng cho chuyến đi ngắn ngày không?

Có, mọi hành động dù nhỏ nhất đều góp phần bảo vệ môi trường tự nhiên trong mọi chuyến đi.

Theo dõi tác động không phải là một quy tắc khắt khe mà là một thái độ, một cam kết của người yêu thiên nhiên. Bằng cách thực hành nó, bạn đang trực tiếp bảo vệ những nơi mình yêu quý cho chính mình và cho thế hệ tương lai. Để chuẩn bị tốt nhất cho chuyến đi có trách nhiệm, bạn có thể tìm các trang bị xử lý nước và rác thải chuyên dụng tại WeTrek.vn.