Thợ đóng móng (Farrier) là chuyên gia chăm sóc móng ngựa. Họ cắt tỉa, cân bằng và đóng móng sắt để bảo vệ và hỗ trợ ngựa trong các hoạt động ngoài trời.

Thợ đóng móng (Farrier) là một người thợ lành nghề chuyên chăm sóc toàn diện cho móng ngựa. Công việc của họ kết hợp kiến thức về thú y và kỹ năng của một thợ rèn. Họ không chỉ đơn thuần đóng một miếng sắt vào chân ngựa. Họ hiểu rõ cấu trúc giải phẫu của phần dưới chân ngựa để đảm bảo móng ngựa luôn khỏe mạnh, cân bằng và phù hợp với hoạt động của con vật.

Vai trò này đòi hỏi sự chính xác, sức khỏe thể chất và sự am hiểu sâu sắc về hành vi của ngựa. Một thợ đóng móng giỏi giúp ngựa di chuyển thoải mái, ngăn ngừa chấn thương và tối ưu hóa hiệu suất hoạt động.

Đối với các hoạt động ngoài trời chuyên sâu như cưỡi ngựa đường dài hay săn bắn thể thao, sức khỏe của móng ngựa là yếu tố quyết định sự thành công và an toàn của cả chuyến đi. Thợ đóng móng đóng một vai trò nền tảng trong việc chuẩn bị cho những hành trình này.

Khi bạn cưỡi ngựa trên những địa hình đa dạng tại Việt Nam, từ đường mòn đất ở Ba Vì đến vùng đồi núi Đà Lạt, móng ngựa chịu áp lực rất lớn. Một bộ móng được chăm sóc tốt giúp:

• Bảo vệ móng khỏi bị mài mòn quá mức trên bề mặt cứng như sỏi đá.
• Cải thiện độ bám trên các bề mặt trơn trượt như bùn lầy hoặc cỏ ướt.
• Phân bổ đều trọng lượng của ngựa và người cưỡi, giảm nguy cơ chấn thương gân và khớp.
• Phát hiện và xử lý sớm các vấn đề tiềm ẩn như nứt móng hoặc áp xe.

Ví dụ, một con ngựa được đóng bộ móng phù hợp sẽ di chuyển tự tin và vững chãi hơn trên những con dốc đá, đảm bảo an toàn cho cả người và vật.

Trong các chuyến đi săn kéo dài nhiều ngày ở vùng núi Tây Bắc, ngựa thường được dùng để chuyên chở thiết bị, dụng cụ và chiến lợi phẩm. Địa hình ở đây hiểm trở, đòi hỏi ngựa phải có sức bền và khả năng giữ thăng bằng tốt.

Thợ đóng móng giúp chuẩn bị cho ngựa bằng cách:

• Lựa chọn loại móng phù hợp với địa hình. Móng có gờ nổi (studs) có thể được thêm vào để tăng độ bám trên băng hoặc đá.
• Đảm bảo móng được đóng chắc chắn để chịu được tải trọng nặng và những quãng đường dài.
• Kiểm tra và chỉnh sửa lại dáng đi của ngựa thông qua việc cắt tỉa và đóng móng, giúp chúng tiết kiệm năng lượng và di chuyển hiệu quả hơn.

Một con ngựa thồ bị tuột móng giữa rừng sâu sẽ tạo ra một tình huống rất khó khăn, có thể làm gián đoạn toàn bộ chuyến đi.

Công việc hàng ngày của một thợ đóng móng bao gồm nhiều bước kỹ thuật:

• Đánh giá móng (Hoof Assessment): Quan sát dáng đi của ngựa và kiểm tra tình trạng tổng thể của móng, tìm kiếm dấu hiệu của bệnh tật hoặc sự mất cân bằng.
• Gỡ móng cũ (Shoe Removal): Cẩn thận tháo bộ móng cũ ra mà không làm tổn thương thành móng.
• Cắt tỉa móng (Hoof Trimming): Dùng các dụng cụ chuyên dụng để cắt bỏ phần sừng mọc thừa, tạo hình lại móng và cân bằng bàn chân. Đây là bước quan trọng nhất, ngay cả với những con ngựa không cần đóng móng.
• Rèn và tạo hình móng sắt (Forging and Shaping): Nung nóng thanh sắt và dùng búa để tạo hình bộ móng mới sao cho vừa vặn hoàn hảo với từng móng ngựa.
• Đóng móng (Nailing): Đóng đinh chuyên dụng qua các lỗ trên móng sắt vào thành móng của ngựa, một khu vực không có cảm giác.
• Hoàn thiện (Finishing): Mài nhẵn các cạnh sắc, tán đầu đinh để cố định móng sắt và đảm bảo mọi thứ gọn gàng, an toàn.

Một thợ đóng móng chuyên nghiệp cần hội tụ nhiều kỹ năng:

• Kiến thức về giải phẫu ngựa, đặc biệt là cấu trúc chân và móng.
• Kỹ năng rèn kim loại để tạo hình móng sắt.
• Sức khỏe thể chất tốt để làm việc ở tư thế cúi trong thời gian dài.
• Sự kiên nhẫn và khả năng làm việc bình tĩnh với động vật lớn.

Bộ đồ nghề của một thợ đóng móng gồm nhiều dụng cụ đặc thù:

• Kìm cắt móng (Hoof Nippers): Dùng để cắt bớt phần thành móng mọc dài.
• Dao gọt móng (Hoof Knife): Dùng để gọt sạch phần đế móng và phần thịt thừa.
• Giũa (Rasp): Dùng để làm phẳng bề mặt móng sau khi cắt tỉa.
• Búa đóng móng (Farrier's Hammer): Loại búa đặc biệt để đóng đinh.
• Đe (Anvil): Dùng để tạo hình móng sắt nóng.

Nghề thợ đóng móng chưa phổ biến rộng rãi tại Việt Nam và được xem là một ngành nghề chuyên môn cao. Để tìm kiếm dịch vụ này, bạn có thể liên hệ các câu lạc bộ cưỡi ngựa chuyên nghiệp ở Hà Nội hoặc Thành phố Hồ Chí Minh. Các trang trại ngựa lớn hoặc các trung tâm huấn luyện ngựa phục vụ du lịch cũng là những nơi có thông tin về các thợ đóng móng có kinh nghiệm.

Đóng móng có làm ngựa đau không?

Không, việc đóng móng vào thành móng tương tự như việc con người cắt móng tay vì lớp sừng bên ngoài không có dây thần kinh.

Bao lâu thì ngựa cần được chăm sóc móng lại?

Một con ngựa cần được thợ đóng móng kiểm tra và chăm sóc định kỳ mỗi 6 đến 8 tuần, tùy thuộc vào tốc độ mọc móng và cường độ hoạt động.

Xem các trang bị hỗ trợ cho hoạt động cưỡi ngựa và dã ngoại của bạn tại WeTrek.vn.