Tính điểm tự chọn là một hình thức chạy định hướng mà bạn tự do chọn các trạm kiểm soát để ghi điểm trong một khoảng thời gian giới hạn.

Định nghĩa Tính điểm tự chọn (Score Orienteering)

Tính điểm tự chọn (Score Orienteering) là một định dạng của môn thể thao định hướng. Trong hình thức này, người tham gia không đi theo một lộ trình định sẵn. Thay vào đó, bạn nhận được một bản đồ có đánh dấu nhiều trạm kiểm soát (control points). Mỗi trạm có một giá trị điểm khác nhau, thường dựa vào độ khó hoặc khoảng cách từ điểm xuất phát.

Mục tiêu của bạn là ghé thăm càng nhiều trạm càng tốt để tích lũy điểm số cao nhất trong một khoảng thời gian quy định. Bạn toàn quyền quyết định thứ tự ghé thăm các trạm và lộ trình di chuyển giữa chúng. Định dạng này đòi hỏi sự kết hợp giữa kỹ năng định hướng, lập kế hoạch chiến lược và quản lý thời gian hiệu quả.

Luật chơi và cách thức hoạt động

Luật chơi của Tính điểm tự chọn khá đơn giản nhưng đầy tính chiến thuật. Hiểu rõ các quy tắc cơ bản giúp bạn xây dựng kế hoạch hiệu quả cho cuộc thi.

• Thời gian giới hạn: Mọi người tham gia đều có cùng một khoảng thời gian để hoàn thành, ví dụ 60 phút hoặc 90 phút.
• Giá trị điểm của trạm kiểm soát: Các trạm ở xa hoặc khó tìm thường có điểm số cao hơn. Bản đồ sẽ ghi rõ điểm số của từng trạm.
• Tự do lựa chọn: Bạn quyết định đi đến trạm nào và theo thứ tự nào. Bạn không cần phải ghé thăm tất cả các trạm.
• Phạt thời gian: Nếu bạn về đích muộn hơn thời gian quy định, bạn sẽ bị trừ điểm. Mức phạt thường tăng lũy tiến, ví dụ trừ 10 điểm cho mỗi phút muộn.
• Người chiến thắng: Người có điểm số cao nhất sau khi đã trừ điểm phạt (nếu có) sẽ là người chiến thắng.

Ví dụ, trong một cuộc thi 60 phút, bạn có thể chọn đi một tuyến đường ngắn để lấy các trạm 10 điểm dễ dàng. Hoặc bạn có thể mạo hiểm đi một tuyến đường dài và khó hơn để lấy các trạm 30 điểm, nhưng phải tính toán để quay về đúng giờ.

Kỹ năng cần thiết để thành công

Để đạt kết quả tốt trong Tính điểm tự chọn, bạn cần trang bị một bộ kỹ năng đa dạng, từ thể chất đến trí tuệ. Đây không chỉ là cuộc đua về tốc độ mà còn là cuộc đấu về chiến lược.

Kỹ năng đọc bản đồ và sử dụng la bàn

Đây là kỹ năng nền tảng của mọi hoạt động định hướng. Bạn phải đọc và hiểu các ký hiệu trên bản đồ địa hình, nhận dạng các đặc điểm như đường đồng mức, sông suối, đỉnh đồi và thung lũng. Sử dụng la bàn thành thạo giúp bạn xác định phương hướng chính xác, định hướng bản đồ và di chuyển đúng lộ trình đã vạch ra, đặc biệt trong các khu vực không có đường mòn rõ ràng như rừng rậm ở Vườn quốc gia Cúc Phương.

Kỹ năng lập kế hoạch lộ trình

Đây là yếu tố quyết định thành công trong Tính điểm tự chọn. Trước khi xuất phát, bạn cần dành vài phút để nghiên cứu bản đồ và lên kế hoạch. Bạn phải quyết định:

• Những trạm nào đáng để lấy? Cân nhắc giữa điểm số và độ khó.
• Thứ tự ghé thăm các trạm nào là tối ưu nhất? Tạo một vòng lặp hiệu quả để tránh đi lại lòng vòng.
• Lộ trình nào là an toàn và nhanh nhất giữa các trạm?

Một kế hoạch tốt giúp bạn tối đa hóa điểm số và giảm thiểu thời gian lãng phí.

Kỹ năng quản lý thời gian và sức bền

Bạn phải liên tục theo dõi thời gian để đảm bảo quay về đích đúng giờ. Điều này có nghĩa là bạn cần biết tốc độ di chuyển trung bình của mình trên các loại địa hình khác nhau. Bạn cũng cần phân bổ sức lực hợp lý, tránh kiệt sức ở đầu cuộc đua và không còn sức cho chặng đường cuối. Bạn phải biết khi nào nên từ bỏ một trạm kiểm soát nếu cảm thấy không đủ thời gian.

Áp dụng tại Việt Nam và Nguyên tắc Bảo vệ Môi trường

Việt Nam có nhiều địa hình lý tưởng để tổ chức các hoạt động định hướng như Vườn quốc gia Ba Vì, vùng núi Đà Lạt hay các khu rừng gần Sapa. Khi tham gia, việc bảo vệ môi trường là ưu tiên hàng đầu. Bạn phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc của du lịch sinh thái và hoạt động ngoài trời bền vững.

Các nguyên tắc này bao gồm:

• Không để lại dấu vết (Leave No Trace): Mang về tất cả rác thải bạn tạo ra. Không làm thay đổi môi trường tự nhiên.
• Đi trên đường mòn có sẵn: Tại các khu bảo tồn và vườn quốc gia, việc đi trên đường mòn giúp bảo vệ thảm thực vật mỏng manh và hệ sinh thái. Chỉ rời đường mòn khi thật sự cần thiết và có kỹ năng di chuyển không tác động.
• Tôn trọng động vật hoang dã: Quan sát từ xa, không cho động vật ăn và không làm phiền chúng.
• Bảo vệ nguồn nước: Tránh làm ô nhiễm sông, suối. Lấy nước ở khoảng cách an toàn và xử lý nước thải đúng cách.

Việc áp dụng các kỹ năng định hướng không chỉ giúp bạn khám phá thiên nhiên một cách an toàn mà còn thể hiện trách nhiệm của bạn với việc bảo tồn cảnh quan cho thế hệ tương lai.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Tôi có cần thiết bị đắt tiền để tham gia không?

Bạn chỉ cần các dụng cụ cơ bản như la bàn, bản đồ, và trang phục phù hợp.

Hình thức này có phù hợp cho người mới bắt đầu không?

Người mới bắt đầu có thể tham gia bằng cách đặt mục tiêu lấy ít trạm kiểm soát hơn.

Tôi có thể dùng điện thoại thay la bàn không?

Bạn có thể dùng điện thoại, nhưng một chiếc la bàn vật lý luôn đáng tin cậy hơn.

Để chuẩn bị tốt nhất cho các chuyến đi định hướng, bạn cần những dụng cụ chất lượng và đáng tin cậy. Xem các sản phẩm la bàn, bản đồ và thiết bị dã ngoại tại WeTrek.vn.