Tọa độ là một cặp số gồm vĩ độ và kinh độ, giúp bạn xác định vị trí chính xác của mình hoặc bất kỳ điểm nào trên Trái Đất khi đi trek.

Trong các chuyến đi dã ngoại, tọa độ là một hệ thống tham chiếu giúp bạn xác định vị trí chính xác trên bề mặt Trái Đất. Nó giống như một địa chỉ duy nhất của bạn giữa thiên nhiên rộng lớn. Tọa độ thường được biểu thị bằng một cặp số: Vĩ độ (Latitude) và Kinh độ (Longitude). Việc hiểu và sử dụng tọa độ là kỹ năng nền tảng cho mọi hoạt động định hướng, từ đi bộ đường dài, leo núi đến cắm trại trong những khu vực xa xôi.

Khi bạn có tọa độ của một địa điểm, bạn có thể nhập nó vào thiết bị GPS hoặc ứng dụng bản đồ để tìm đường đi. Ngược lại, bạn cũng có thể xác định tọa độ vị trí hiện tại của mình để biết mình đang ở đâu trên bản đồ, một kỹ năng quan trọng để tránh bị lạc.

Có hai hệ tọa độ chính mà người đi dã ngoại thường xuyên sử dụng để định vị và điều hướng.

Đây là hệ thống phổ biến nhất, sử dụng vĩ độ và kinh độ để xác định vị trí.

• Vĩ độ (Latitude): Đo khoảng cách về phía Bắc hoặc Nam của đường Xích đạo.

• Kinh độ (Longitude): Đo khoảng cách về phía Đông hoặc Tây của Kinh tuyến gốc.

Tọa độ địa lý thường được biểu diễn dưới dạng Độ, Phút, Giây (DMS) hoặc Độ thập phân (Decimal Degrees). Ví dụ, tọa độ của đỉnh Fansipan ở Việt Nam là khoảng 22.3046° Vĩ Bắc, 103.7758° Kinh Đông. Hầu hết các thiết bị GPS và ứng dụng bản đồ trên điện thoại đều mặc định sử dụng hệ tọa độ này.

Hệ tọa độ UTM chia Trái Đất thành 60 múi và sử dụng hệ thống lưới vuông để xác định vị trí. Nó đo khoảng cách bằng mét thay vì độ, giúp việc đo lường trên bản đồ giấy trở nên dễ dàng và chính xác hơn. Hệ tọa độ này thường được sử dụng trên các bản đồ địa hình chuyên dụng cho các hoạt động như đi bộ đường dài hoặc nghiên cứu thực địa.

Hiểu về tọa độ không chỉ là một kỹ năng kỹ thuật. Nó còn là công cụ thiết yếu để đảm bảo an toàn và trải nghiệm chuyến đi một cách có trách nhiệm.

• Lập kế hoạch hành trình: Bạn có thể sử dụng tọa độ để đánh dấu các điểm quan trọng trên bản đồ trước chuyến đi. Ví dụ, khi lên kế hoạch chinh phục núi Tà Chì Nhù, bạn có thể ghi lại tọa độ của điểm xuất phát, các điểm dừng chân có nguồn nước, và khu vực cắm trại qua đêm. Điều này giúp bạn ước tính thời gian và quãng đường di chuyển một cách chính xác.

• An toàn và cứu hộ: Trong trường hợp khẩn cấp, việc cung cấp tọa độ chính xác của bạn cho đội cứu hộ là thông tin quan trọng nhất. Nó giúp họ xác định vị trí của bạn nhanh chóng, ngay cả khi bạn đang ở trong một khu rừng rậm hay một hẻm núi sâu.

• Điều hướng hiệu quả: Tọa độ giúp bạn xác nhận mình đang đi đúng đường. Khi đến một ngã rẽ trong rừng, bạn có thể kiểm tra tọa độ hiện tại so với lộ trình đã vạch ra để đưa ra quyết định chính xác.

• Du lịch bền vững: Bằng cách sử dụng tọa độ của các lối mòn có sẵn, bạn tránh việc đi vào các khu vực hệ sinh thái nhạy cảm. Ví dụ, tại Vườn quốc gia Bidoup Núi Bà, việc di chuyển theo các tuyến đường đã được định vị tọa độ giúp bảo vệ thảm thực vật đặc hữu và hạn chế tác động của con người.

Việc áp dụng tọa độ vào các chuyến đi không hề phức tạp. Bạn có thể bắt đầu với các công cụ quen thuộc và dần dần thực hành các kỹ năng nâng cao hơn.

• Sử dụng điện thoại thông minh: Các ứng dụng như Google Maps, Maps.me, hoặc AllTrails cho phép bạn xem tọa độ của vị trí hiện tại hoặc bất kỳ điểm nào bạn chọn trên bản đồ. Bạn nên tải bản đồ ngoại tuyến (offline map) của khu vực đó trước chuyến đi để có thể định vị ngay cả khi không có sóng di động.

• Sử dụng thiết bị GPS chuyên dụng: Các thiết bị GPS cầm tay có độ bền cao, chống nước và thời lượng pin dài. Chúng nhận tín hiệu trực tiếp từ vệ tinh, hoạt động ổn định trong những điều kiện khắc nghiệt nơi điện thoại có thể mất sóng hoặc hết pin.

• Sử dụng bản đồ giấy và la bàn: Đây là kỹ năng điều hướng cổ điển nhưng không bao giờ lỗi thời. Bạn học cách xác định vị trí của mình trên bản đồ bằng cách đối chiếu các đặc điểm địa hình và sau đó dùng la bàn để xác định phương hướng. Biết cách dùng bản đồ và la bàn là một kỹ năng dự phòng quan trọng khi các thiết bị điện tử gặp sự cố.

Sử dụng tọa độ một cách thông minh cũng là cách bạn thể hiện trách nhiệm với thiên nhiên. Nó giúp bạn lên kế hoạch cho những chuyến đi ít tác động và tuân thủ các quy định bảo tồn.

Bạn có thể đánh dấu tọa độ của các khu vực được phép cắm trại để tránh dựng lều ở những nơi không phù hợp, gây hại cho thảm thực vật. Khi khám phá các khu bảo tồn thiên nhiên, việc đi theo đúng tuyến đường đã được cung cấp tọa độ giúp bạn không xâm phạm vào vùng lõi, nơi sinh sống của các loài động thực vật hoang dã. Tọa độ giúp chúng ta trở thành những nhà thám hiểm có ý thức, vừa khám phá vẻ đẹp của tự nhiên, vừa góp phần gìn giữ nó cho các thế hệ tương lai.

Bạn có thể dùng ứng dụng bản đồ trên điện thoại hoặc thiết bị GPS chuyên dụng để xem tọa độ chính xác.

Không, tín hiệu GPS hoạt động độc lập với mạng di động, nhưng bạn cần tải bản đồ ngoại tuyến của khu vực trước khi đi.

Hệ tọa độ Địa lý (Vĩ độ, Kinh độ) là lựa chọn phổ biến và tương thích với hầu hết các thiết bị GPS và ứng dụng hiện nay.

Xem các mẫu la bàn và thiết bị định vị GPS tại WeTrek.vn.