Từ chối nhảy (Refusal) trong Cưỡi ngựa (Horse Riding)

Trong môn cưỡi ngựa, đặc biệt là các phân môn như nhảy rào (show jumping) hoặc cưỡi ngựa vượt địa hình (cross-country), Từ chối nhảy là một lỗi kỹ thuật phổ biến. Hành động này không chỉ là việc ngựa dừng lại. Nó bao gồm cả việc ngựa chạy lệch hướng để tránh chướng ngại vật hoặc dừng đột ngột ngay trước rào cản.

Nguyên nhân ngựa Từ chối nhảy

Hiểu rõ nguyên nhân giúp bạn và ngựa của mình phối hợp tốt hơn. Có nhiều yếu tố dẫn đến hành vi này, xuất phát từ cả người cưỡi và con vật.

Các nguyên nhân phổ biến từ phía ngựa:

• Thiếu tự tin hoặc sợ hãi: Chướng ngại vật có thể trông đáng sợ với ngựa, ví dụ như có màu sắc lạ, bóng đổ kỳ lạ, hoặc nằm ở một vị trí khuất.
• Đau đớn hoặc khó chịu: Trang bị không vừa vặn như yên cương quá chật, dây cương gây đau hoặc một chấn thương tiềm ẩn khiến ngựa không muốn vận động mạnh.
• Mệt mỏi: Một con ngựa đã mệt mỏi sẽ không có đủ sức lực và ý chí để thực hiện một cú nhảy đòi hỏi năng lượng.
• Thiếu kinh nghiệm: Ngựa non hoặc chưa được huấn luyện đầy đủ có thể không hiểu yêu cầu hoặc không biết cách vượt qua chướng ngại vật.

Các nguyên nhân từ phía người cưỡi:

• Tiếp cận sai kỹ thuật: Bạn có thể đến chướng ngại vật với tốc độ quá nhanh, quá chậm hoặc sai góc độ, làm ngựa mất thăng bằng và không thể nhảy.
• Tín hiệu không rõ ràng: Việc đưa ra tín hiệu mâu thuẫn bằng chân, tay hoặc trọng lượng cơ thể khiến ngựa bối rối và quyết định dừng lại.
• Thiếu quyết đoán: Sự do dự hoặc sợ hãi của bạn sẽ truyền sang ngựa. Nếu bạn không tin mình có thể vượt qua, ngựa cũng sẽ cảm nhận được điều đó.

Một ví dụ thực tế tại Việt Nam là khi tập luyện tại các câu lạc bộ ở Sóc Sơn (Hà Nội). Một người cưỡi mới có thể hơi ngả người về phía trước quá sớm khi tiếp cận rào cản. Hành động này làm thay đổi trọng tâm, khiến ngựa mất thăng bằng và dừng lại ngay trước cú nhảy.

Cách xử lý khi ngựa Từ chối nhảy

Phản ứng của bạn ngay sau khi ngựa từ chối nhảy là rất quan trọng. Việc trừng phạt thường không hiệu quả và có thể làm tình hình tệ hơn. Thay vào đó, bạn nên giữ bình tĩnh và áp dụng các bước sau:

1. Giữ bình tĩnh và kiểm soát: Đừng giật dây cương hay quát mắng. Hãy điều khiển ngựa đi một vòng tròn nhỏ để cả hai lấy lại sự tập trung.
2. Phân tích nguyên nhân: Nhanh chóng xác định lý do. Có phải bạn đã tiếp cận sai? Có vật gì lạ gần chướng ngại vật không? Yên cương có bị lệch không?
3. Tiếp cận lại: Điều khiển ngựa tiếp cận lại chướng ngại vật một cách tự tin và quyết đoán. Đảm bảo bạn duy trì tốc độ ổn định và đưa ra tín hiệu rõ ràng.
4. Giảm độ khó: Nếu ngựa tiếp tục từ chối, hãy xem xét việc hạ thấp chướng ngại vật hoặc chuyển sang một rào cản dễ hơn để xây dựng lại sự tự tin cho nó.

Từ chối nhảy (Refusal) trong Săn bắn thể thao (Hunting)

Trong săn bắn thể thao, thuật ngữ này ít được dùng cho người thợ săn mà thường áp dụng cho chó săn. Chó săn có thể từ chối vượt qua một chướng ngại vật tự nhiên như một con suối, một khúc gỗ đổ hoặc một bụi cây rậm rạp để tiếp tục truy đuổi con mồi.

Nguyên nhân chó săn Từ chối

Tương tự như ngựa, hành vi của chó săn cũng bị ảnh hưởng bởi huấn luyện, thể chất và tâm lý.

• Thiếu huấn luyện: Chó chưa được huấn luyện để làm quen với các dạng địa hình đa dạng sẽ do dự khi gặp phải thử thách mới.
• Sợ hãi hoặc trải nghiệm xấu: Nếu một con chó từng bị thương khi cố vượt qua một con suối chảy xiết, nó có thể sợ hãi và từ chối làm điều đó lần nữa.
• Mất dấu con mồi: Đôi khi, việc dừng lại là do chó bị mất mùi của con mồi và đang cố gắng định hướng lại, không phải vì nó từ chối vượt chướng ngại vật.
• Vấn đề thể chất: Chó bị mệt, bị gai đâm vào chân hoặc gặp vấn đề sức khỏe khác sẽ không thể tiếp tục nhiệm vụ.

Ví dụ, trong một chuyến săn tại vùng rừng núi Pù Luông (Thanh Hóa), một chú chó săn pointer có thể đuổi theo con mồi đến bờ một con suối đá. Nếu dòng nước chảy mạnh và nó chưa từng vượt suối trước đây, nó có thể dừng lại, sủa và từ chối lội qua.

Kỹ thuật khắc phục cho chó săn

Xây dựng sự tin tưởng và huấn luyện nhất quán là chìa khóa để khắc phục tình trạng này.

• Huấn luyện đa dạng: Cho chó làm quen với nhiều loại địa hình khác nhau từ khi còn nhỏ. Bắt đầu từ những con suối cạn, những khúc gỗ thấp và tăng dần độ khó.
• Sử dụng hiệu lệnh tích cực: Dùng các câu lệnh khích lệ và phần thưởng để khuyến khích chó vượt qua thử thách. Đừng bao giờ ép buộc hay trừng phạt.
• Kiểm tra sức khỏe định kỳ: Đảm bảo chó của bạn luôn ở trong tình trạng thể chất tốt nhất trước mỗi chuyến đi. Kiểm tra kỹ chân và cơ thể chúng sau khi đi qua địa hình phức tạp.

Trang bị và An toàn

Trang bị phù hợp đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn ngừa Từ chối nhảy. Một bộ yên cương vừa vặn giúp ngựa thoải mái vận động. Một chiếc áo giáp bảo vệ cho chó săn giúp nó tự tin hơn khi xuyên qua những bụi cây gai góc. Đối với người tham gia, việc trang bị mũ bảo hiểm, găng tay và giày chuyên dụng là bắt buộc để đảm bảo an toàn khi có sự cố xảy ra.

Việc hiểu rõ hành vi Từ chối nhảy và nguyên nhân đằng sau nó giúp bạn trở thành một người cưỡi ngựa và một người điều khiển chó săn tốt hơn. Nó đòi hỏi sự kiên nhẫn, kỹ năng quan sát và khả năng xây dựng mối quan hệ tin tưởng với con vật đồng hành.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao để xử lý khi ngựa từ chối nhảy?

Bạn cần giữ bình tĩnh, kiểm tra nguyên nhân, và thử tiếp cận lại chướng ngại vật một cách tự tin và kiên định.

Từ chối nhảy trong săn bắn có phổ biến không?

Tình trạng này ít phổ biến hơn cưỡi ngựa nhưng vẫn xảy ra, chủ yếu do chó thiếu kinh nghiệm hoặc huấn luyện không đầy đủ.

Trang bị không phù hợp có gây ra từ chối nhảy không?

Có, yên cương quá chật hoặc áo giáp không thoải mái có thể gây đau đớn, khiến động vật từ chối vượt chướng ngại vật.

Để chuẩn bị tốt nhất cho các chuyến đi, bạn có thể xem các trang bị cưỡi ngựa và săn bắn chuyên dụng tại WeTrek.vn.