Xà ngang (Thwart) là thanh giằng ngang trên thuyền canoe hoặc kayak, giúp giữ vững cấu trúc, tăng độ cứng và là điểm tựa để mang vác thuyền.

Xà ngang (Thwart) là một bộ phận cấu trúc quan trọng của thuyền canoe và một số loại thuyền kayak. Đây là thanh giằng được lắp đặt vuông góc với chiều dài của thuyền, nối hai bên mạn thuyền (gunwales) lại với nhau. Chức năng chính của nó không phải là để ngồi, mà là để cung cấp sự ổn định và duy trì hình dạng của thân thuyền.

Vật liệu làm xà ngang rất đa dạng, từ gỗ truyền thống, nhôm bền bỉ cho đến các vật liệu composite hiện đại như sợi carbon. Vị trí và số lượng xà ngang trên một chiếc thuyền phụ thuộc vào thiết kế và chiều dài của thuyền đó.

Xà ngang không chỉ là một thanh gỗ hay kim loại đơn giản. Nó đóng nhiều vai trò thiết yếu để đảm bảo an toàn và hiệu suất khi bạn chèo thuyền trên các dòng sông, hồ tại Việt Nam.

Đây là chức năng quan trọng nhất của xà ngang. Nó hoạt động như một khung xương, ngăn hai bên mạn thuyền bị ép vào trong hoặc bung ra ngoài dưới tác động của áp lực nước, trọng lượng người chèo và hành lý.

• Tăng cường độ cứng: Một thân thuyền cứng cáp sẽ lướt nước hiệu quả hơn. Xà ngang giúp toàn bộ cấu trúc thuyền trở nên vững chắc, chuyển hóa lực đẩy từ mái chèo thành chuyển động tới một cách tối ưu.

• Giữ nguyên hình dạng thuyền: Thuyền canoe, đặc biệt là loại có thân mở, sẽ dễ bị biến dạng nếu thiếu các thanh giằng này. Xà ngang đảm bảo thuyền luôn giữ đúng hình dáng khí động học mà nhà sản xuất đã thiết kế.

Ví dụ, khi bạn chèo thuyền packraft trên sông Nho Quế, Hà Giang, nơi có dòng chảy và địa hình thay đổi, một chiếc thuyền có kết cấu vững chắc nhờ xà ngang sẽ giúp bạn điều khiển tốt hơn và an toàn hơn.

Trong các chuyến đi dài, người chèo thuyền thường phải mang vác thuyền qua những đoạn đường bộ không thể chèo được. Một loại xà ngang đặc biệt được gọi là Thanh giằng Cong (Yoke), thường đặt ở giữa thuyền, được thiết kế với một đường cong vừa vặn với vai và cổ. Điều này giúp bạn gác thuyền lên vai và di chuyển một cách cân bằng và thoải mái hơn.

Hãy hình dung bạn đang khám phá hồ Ba Bể, Bắc Kạn và cần di chuyển giữa các hồ nhỏ. Việc vác thuyền qua các lối mòn sẽ dễ dàng hơn rất nhiều với một thanh giằng cong chắc chắn.

Xà ngang còn là một vị trí lý tưởng để bạn gắn các thiết bị và phụ kiện cần thiết cho chuyến đi, giúp không gian trong thuyền gọn gàng và ngăn nắp.

• Túi chống nước nhỏ.

• Thiết bị định vị GPS.

• Giá đỡ cần câu.

• Giá đỡ máy ảnh hoặc điện thoại.

Người mới tham gia các môn thể thao dưới nước có thể nhầm lẫn giữa ba bộ phận này. Việc phân biệt chúng rất đơn giản:

• Xà ngang (Thwart): Thường là một thanh thẳng, mỏng, chức năng chính là gia cố cấu trúc. Nó không được thiết kế để chịu trọng lượng của người ngồi.

• Ghế ngồi (Seat): Rộng hơn, chắc chắn hơn và được đặt ở vị trí thấp hơn xà ngang. Chức năng duy nhất của nó là để người chèo ngồi.

• Thanh giằng Cong (Yoke): Là một loại xà ngang chuyên dụng, có đường cong ở giữa để gác lên vai khi mang vác thuyền. Nó cũng có chức năng gia cố cấu trúc như xà ngang thông thường.

Một chiếc xà ngang bị nứt, gãy hoặc lỏng lẻo có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chuyến đi của bạn.

Về mặt an toàn, thuyền sẽ mất đi độ cứng cần thiết. Khi gặp sóng lớn hoặc va chạm nhẹ, thân thuyền yếu có thể bị biến dạng hoặc hư hỏng nặng hơn, gây nguy hiểm cho người chèo. Khi chèo thuyền trên biển tại khu vực vịnh Lan Hạ, Cát Bà, việc đảm bảo tất cả các bộ phận của thuyền, bao gồm xà ngang, đều ở trong tình trạng tốt là yêu cầu bắt buộc.

Về mặt hiệu suất, một chiếc thuyền không đủ độ cứng sẽ uốn lượn theo từng nhịp chèo. Điều này làm lãng phí năng lượng của bạn và khiến thuyền di chuyển chậm hơn. Một hệ thống xà ngang vững chắc đảm bảo mọi lực đẩy bạn tạo ra đều được dùng để đưa thuyền tiến về phía trước.

Việc sử dụng và bảo dưỡng đúng cách các bộ phận của thuyền cũng là một phần của hoạt động du lịch có trách nhiệm. Một chiếc thuyền được bảo trì tốt với các xà ngang chắc chắn sẽ giảm thiểu rủi ro tai nạn.

Khi xà ngang đủ chắc, bạn có thể buộc chặt hành lý và thiết bị. Điều này ngăn chúng rơi xuống nước, tránh gây ô nhiễm hoặc làm hại đến các hệ sinh thái nhạy cảm như rạn san hô ở Côn Đảo hay Phú Quốc. Việc lựa chọn thuyền làm từ vật liệu bền vững hoặc có tuổi thọ cao cũng góp phần giảm thiểu rác thải ra môi trường.

Có thể ngồi lên Xà ngang (Thwart) không?

Bạn không nên ngồi lên xà ngang vì nó được thiết kế để chịu lực giằng ngang, không phải trọng lượng thẳng đứng.

Thuyền canoe cần bao nhiêu Xà ngang (Thwart)?

Số lượng xà ngang phụ thuộc vào chiều dài của thuyền, thường từ hai đến bốn thanh để đảm bảo độ cứng cần thiết.

Có thể tự thay thế Xà ngang (Thwart) bị hỏng không?

Bạn có thể tự thay thế xà ngang nếu có dụng cụ và kỹ năng cơ bản, nhưng cần đảm bảo lắp đặt đúng kỹ thuật để giữ an toàn cho thuyền.

Xem thuyền canoe tại WeTrek.vn.