Xác định sao Bắc Cực (North Star Fix) là kỹ năng sinh tồn dùng chòm sao Đại Hùng hoặc Thiên Hậu để tìm sao Bắc Cực, giúp bạn định hướng khi không có la bàn.

Xác định sao Bắc Cực (North Star Fix) là một kỹ thuật định hướng cơ bản trong kỹ năng sinh tồn. Bạn quan sát các chòm sao trên bầu trời đêm để tìm ra sao Bắc Cực, hay còn gọi là Polaris. Ngôi sao này nằm thẳng hàng với trục quay của Trái Đất, vì vậy nó gần như đứng yên tại một điểm trên bầu trời, chỉ thẳng về hướng Bắc địa lý. Đối với người đi rừng hay tham gia hoạt động dã ngoại, đây là một phương pháp định vị đáng tin cậy khi các thiết bị điện tử hết pin hoặc hỏng hóc.

Trong các chuyến đi dài ngày tại những nơi hẻo lánh như rừng quốc gia Cúc Phương hay vùng núi Hà Giang, việc phụ thuộc hoàn toàn vào GPS là một rủi ro. Kỹ năng xác định sao Bắc Cực giúp bạn tự chủ và an toàn. Nó không cần thiết bị, không cần pin và luôn hoạt động trong điều kiện trời quang.

Những lợi ích chính bao gồm:

• Định hướng chính xác: Giúp bạn xác định hướng Bắc, từ đó suy ra các hướng còn lại để tiếp tục hành trình hoặc tìm đường về.

• Lập kế hoạch di chuyển ban đêm: Khi cần di chuyển trong đêm, việc biết rõ phương hướng giúp bạn đi đúng lộ trình đã vạch ra trên bản đồ.

• Kỹ năng nền tảng: Đây là một trong những kỹ năng định vị thiên văn đầu tiên và quan trọng nhất, tạo tiền đề để bạn học các kỹ thuật sinh tồn phức tạp hơn.

• Tăng sự tự tin: Nắm vững kỹ năng này giúp bạn bình tĩnh hơn khi đối mặt với tình huống bị lạc trong môi trường hoang dã.

Bắc bán cầu, bao gồm cả Việt Nam, có thể quan sát sao Bắc Cực. Bạn có thể dùng hai chòm sao phổ biến để tìm nó.

Đây là cách phổ biến và dễ nhận biết nhất.

1. Tìm chòm sao Đại Hùng: Chòm sao này có hình dạng giống một chiếc gàu hoặc xe cút kít, gồm bảy ngôi sao sáng. Bốn ngôi sao tạo thành phần gàu và ba ngôi sao tạo thành tay cầm.

2. Xác định hai ngôi sao chỉ hướng: Tìm hai ngôi sao ở rìa ngoài của phần gàu, tên là Dubhe và Merak.

3. Kẻ một đường thẳng tưởng tượng: Vẽ một đường thẳng từ Merak đi qua Dubhe. Kéo dài đường thẳng này ra khoảng năm lần khoảng cách giữa hai ngôi sao đó. Ngôi sao sáng đầu tiên bạn gặp trên đường thẳng này chính là sao Bắc Cực (Polaris).

Khi chòm sao Đại Hùng ở vị trí thấp dưới đường chân trời và khó thấy, bạn hãy tìm chòm sao Thiên Hậu. Chòm sao này có hình chữ M hoặc W gồm năm ngôi sao sáng.

1. Tìm chòm sao Thiên Hậu: Xác định hình dạng chữ M hoặc W rõ nét trên bầu trời.

2. Tìm điểm trung tâm: Ba ngôi sao ở giữa của chữ M hoặc W tạo thành một góc nông. Lấy điểm trung tâm của góc này.

3. Kẻ đường thẳng: Từ điểm trung tâm đó, kẻ một đường thẳng tưởng tượng ra ngoài. Sao Bắc Cực nằm trên đường thẳng này, cách chòm sao Thiên Hậu một khoảng tương tự như khoảng cách tới chòm Đại Hùng.

Sao Bắc Cực cũng là ngôi sao cuối cùng trong phần "tay cầm" của chòm sao Tiểu Hùng (The Little Dipper).

Khi đã xác định được sao Bắc Cực, bạn đã biết hướng Bắc. Từ đó, bạn quay lưng về phía sao Bắc Cực sẽ là hướng Nam. Bên phải là hướng Đông và bên trái là hướng Tây. Kiến thức này giúp bạn đối chiếu với bản đồ giấy và địa hình xung quanh để xác định vị trí của mình và vạch ra lộ trình tiếp theo.

Khi áp dụng kỹ năng này, bạn cần tuân thủ các nguyên tắc bảo vệ môi trường:

• Giữ im lặng: Di chuyển và quan sát nhẹ nhàng để không làm phiền động vật hoang dã sống về đêm.

• Hạn chế ánh sáng trắng: Sử dụng đèn pin có ánh sáng đỏ. Ánh sáng đỏ giúp bảo vệ thị lực ban đêm của bạn và ít gây ảnh hưởng đến môi trường xung quanh.

• Đi đúng đường mòn: Nếu có thể, hãy ở trên các lối mòn có sẵn để tránh giẫm đạp lên thảm thực vật và gây xáo trộn hệ sinh thái.

Kỹ năng xác định sao Bắc Cực không chỉ là một công cụ sinh tồn. Nó còn là cách để bạn kết nối sâu sắc hơn với thiên nhiên, học cách đọc các dấu hiệu tự nhiên thay vì chỉ dựa vào công nghệ.

Sao Bắc Cực có phải ngôi sao sáng nhất trên trời không?

Không, sao Bắc Cực không phải là ngôi sao sáng nhất mà chỉ có độ sáng ở mức trung bình.

Tôi có thể thấy sao Bắc Cực từ Nam bán cầu không?

Không, sao Bắc Cực chỉ có thể được quan sát từ Bắc bán cầu.

Tôi nên làm gì khi trời nhiều mây và không thấy sao?

Khi trời nhiều mây, bạn cần dựa vào các phương pháp định hướng khác hoặc sử dụng một chiếc la bàn dự phòng.

Trong mọi chuyến đi, việc chuẩn bị một công cụ định vị dự phòng là điều cần thiết. Xem các loại la bàn chất lượng tại WeTrek.vn.